Hürmüz’deki aksamalar ilaç, eldiven ve enerji tedarik zincirlerini sarsıyor

İran'ın ABD ve İsrail saldırılarına yanıt olarak Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının üzerinden yaklaşık altı ay geçmesine rağmen, su yolu rutin ticari trafiğe fiilen kapalı kalmaya devam ediyor. Bu durum ilaç üretimi, kauçuk eldiven imalatı ve küresel nakliye ağlarında zincirleme etkilere yol açarken, dünya ekonomisinin beklenmedik köşelerinde de dengeleri yeniden şekillendiriyor.

Tanker Trafiği Durma Noktasında

Reuters'ın gemi takip platformu Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, geçtiğimiz Perşembe günü Hürmüz Boğazı'ndan sadece yedi yük gemisi geçti: bu sayı bir önceki günün yaklaşık yarısına denk geliyor. Bu veri, 28 Şubat'ta savaş başlamadan önce rutin olan günlük 130 ila 140 geçişe kıyasla trafiğin ne kadar büyük bir düşüş gösterdiğini gözler önüne seriyor. Ağustos ayının başlarında, tanker saldırılarının ardından trafik bir Cumartesi günü beş gemiye kadar düşmüş, Pazar günü ise tamamen durmuştu. CNN, gemilerin artık adeta "karmaşık ve tehlikeli bir labirentte" yol aldığını, bazı süper tankerlerin tespit edilmemek için transponderlerini kapatıp geceleri seyahat ettiğini bildirdi.reuters+3

ABD ile İran arasındaki barış görüşmeleri defalarca sekteye uğradı. Haziran ayında varılan çerçeve anlaşma, Tahran'ın su yolunun yeniden kapatıldığını duyurmasıyla birkaç gün içinde çöktü. ABD'li yetkililer birçok kez bir anlaşmaya varılması konusunda iyimserliklerini dile getirse de, İranlı yetkililer geçiş kuralları üzerindeki kontrollerini sürdürmeye devam ediyor.france24+1

Tedarik Zincirleri Baskı Altında

Boğazın uzun süredir kapalı olması, enerjinin çok ötesindeki sektörleri de tehdit ediyor. Hong Leong Investment Bank, Orta Doğu'dan gelen nafta tedarik akışındaki aksamaların küresel nitril bütadien kauçuk (NBR) arzını %24'e varan oranda azaltabileceği ve bunun da eldiven fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği konusunda uyardı. Bir petrol türevi olan NBR, nitril eldivenlerin temel ham maddesidir ve Malezya'nın kauçuk eldiven üreticileri Mart ayından bu yana ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştır. Reuters, Nisan ayında eldiven üreticilerinin fiyatları halihazırda yaklaşık %40 oranında artırdığını bildirmişti.reuters+2

İlaç tedarik zincirleri de benzer hassasiyetlerle karşı karşıya. Kanada NATO Derneği (NATO Association of Canada) tarafından yayınlanan bir analizde, aktif ilaç bileşenlerinden ambalaj malzemelerine kadar neredeyse tüm ilaçların üretim sürecinde petrole bağımlı olduğu belirtildi. Çatışmanın başlamasından bu yana küresel konteyner nakliye ücretleri %144 arttı. Pharmaphorum'da yayınlanan bir raporda, Hürmüz üzerinden geçişlerin aksamaya devam etmesi halinde şirketlerin konteynerleri doğrudan Hindistan ve Çin'den Avrupa'ya çok daha yüksek maliyetlerle göndermek zorunda kalabileceği uyarısı yapıldı.natoassociation+1

Dangote Rafinerisi Küresel Kazanan Olarak Öne Çıkıyor

Yaşanan aksamalar, Afrika'nın en büyük rafinerisi için yeni bir fırsat kapısı araladı. Aliko Dangote'nin Lagos'taki 20 milyar dolarlık tesisi, çatışma başlamadan hemen önce tam kapasiteye ulaştı ve o zamandan beri önemli bir alternatif yakıt kaynağı haline geldi. S&P Global ↘ 0.56% Energy verilerine göre, rafineri Nisan ve Mayıs aylarında dünyanın tek noktadan yapılan en büyük jet yakıtı ihracatçısı oldu ve Temmuz ayında Avrupa'nın en büyük jet yakıtı ve dizel tedarikçisi konumuna geldi. Dangote'nin serveti Şubat ayından bu yana 5 milyar dolardan fazla arttı. Rafineri, Ekim ayında yapılması planlanan ve yaklaşık 5 milyar dolar kaynak yaratması beklenen halka arz öncesinde 1 milyar dolarlık bir garanti programı güvence altına aldı.businesspost+1

"Savaş patlak verdiğinde, başta Afrika olmak üzere dünyanın dört bir yanından tüccarlar ve hükümetler tedarik için bizi aramaya başladı," Dangote Industries Başkan Yardımcısı Devakumar Edwin, New York Times'a verdiği demeçte.ghanaweb