სან-დიეგოს უნივერსიტეტმა ბავშვთა დემენციისა და ალცჰაიმერის დამაკავშირებელი გენეტიკური გადამრთველი აღმოაჩინა

სან-დიეგოს კალიფორნიის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა გამოავლინეს საერთო უჯრედული მექანიზმი, რომელიც ტვინის დეგენერაციას იწვევს როგორც იშვიათი ბავშვთა დაავადების, ისე ალცჰაიმერის დაავადების დროს. ეს აღმოჩენა ნეიროდეგენერაციული დარღვევების სამკურნალო მედიკამენტების შესაქმნელად ახალ პოტენციურ გზას ხსნის.

ორი დაავადების საერთო გზა

კვლევა, რომელიც 11 აგვისტოს ჟურნალ Immunity-ში გამოქვეყნდა, აჩვენებს, რომ ცილების ოჯახი, რომელიც ცნობილია როგორც MITF/TFE, მთავარი გენეტიკური გადამრთველის როლს ასრულებს მიკროგლიაში: ტვინის სპეციალიზებულ იმუნურ უჯრედებში. როდესაც ნარჩენების გადამამუშავებელი მცირე სტრუქტურები, რომლებსაც ლიზოსომები ეწოდება, გადაიტვირთება და სტრესს განიცდის, ეს გადამრთველები „გამორთული“ მდგომარეობიდან „ჩართულზე“ გადადის, რაც მიკროგლიის გენეტიკურ პროგრამაში მასშტაბურ ცვლილებებს იწვევს. ეს რეაქცია, რომელიც თავდაპირველად დამცავია, საბოლოოდ არაადაპტაციური ხდება: ის ხელს უწყობს ანთებას და ნეირონების სიკვდილს იწვევს.medicalxpress+2

მკვლევრებმა გამოიყენეს სანფლიპოს A ტიპის სინდრომის (MPS IIIA) თაგვის მოდელი. ეს არის ბავშვთა იშვიათი დემენცია, რომელსაც იწვევს ერთი გენის ვარიანტი, რომელიც ბლოკავს ფერმენტ სულფამიდაზას გამომუშავებას. ამ ფერმენტის გარეშე უჯრედული ნარჩენები გროვდება, განსაკუთრებით მიკროგლიაში. ჯგუფმა დაადგინა, რომ იგივე MITF/TFE გადამრთველები აქტიურდება ადამიანის ალცჰაიმერით დაავადებული პაციენტების მიკროგლიაშიც ნარჩენების დაგროვების საპასუხოდ.today.ucsd+2

„ამან მოგვცა ძალიან მკაფიო საფუძველი იმის შესასწავლად, თუ რას ვხედავთ გავრცელებულ ნეიროდეგენერაციულ დაავადებებში და ვეცადეთ გაგვერკვია მათი გამომწვევი მექანიზმები“, განაცხადა პირველმა ავტორმა კრისტოფერ ბალაკმა, პოსტდოქტორანტმა მკვლევარმა კრისტოფერ გლასის ლაბორატორიაში, რომელიც სან-დიეგოს კალიფორნიის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის უჯრედული და მოლეკულური მედიცინის პროფესორია.today.ucsd

ტრადიციული შეხედულებების ეჭვქვეშ დაყენება

ეს მიგნებები ეჭვქვეშ აყენებს არსებულ მოსაზრებებს იმის შესახებ, თუ როგორ ვითარდება ნეიროდეგენერაცია. ბევრი მკვლევარი მიიჩნევდა, რომ მიკროგლიის გარეთ არსებული ამილოიდური ფოლაქები იწვევს ლიზოსომების მუშაობის დარღვევას „გარედან შიგნით“. ახალი კვლევა კი ვარაუდობს, რომ დაზიანება შეიძლება თავად უჯრედის შიგნიდან დაიწყოს.technologynetworks+1

„ჩვენ ვიცით, რომ მხოლოდ ლიზოსომებიც კი საკმარისია ნეიროდეგენერაციის გამოსაწვევად ისეთი იშვიათი დარღვევების დროს, როგორიც არის MPS IIIA. იგივე შეიძლება ხდებოდეს, ან სულ მცირე, ხელს უწყობდეს ისეთ ძირითად დაავადებებს, როგორიცაა ალცჰაიმერის დაავადება“, განაცხადა ბალაკმა.today.ucsd

მნიშვნელობა მკურნალობისთვის

MITF/TFE ცილების, როგორც მთავარი რეგულატორების იდენტიფიცირებით, კვლევა მიუთითებს უჯრედშიდა სამიზნეზე მედიკამენტებისთვის, რაც განსხვავდება არსებული მიდგომებისგან. „მიკროგლიაზე მიმართული წამლების უმეტესობა უჯრედის ზედაპირზე არსებულ რეცეპტორებზე მოქმედებს“, განაცხადა ბალაკმა. „ვფიქრობ, ეს ნაშრომი მიუთითებს ოდნავ განსხვავებულ სტრატეგიაზე, კერძოდ, უჯრედის შიგნით არსებულ ლიზოსომურ პროგრამაზე ზემოქმედებაზე“.today.ucsd

ჯგუფმა ასევე დაადგინა, რომ მიკროგლია ცდილობს მინიმუმამდე დაიყვანოს ზიანი ადრეულ ეტაპზე, სანამ გადაიტვირთება. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ ადრეული ჩარევა, სანამ გენეტიკური გადამრთველი იმუნურ უჯრედებს მავნე მდგომარეობაში გადაიყვანს, შეიძლება ყველაზე ეფექტური აღმოჩნდეს. თუმცა, როგორც ალცჰაიმერის კვლევის ფორუმმა Alzforum-მა აღნიშნა, ეს არის თანმხლები ნაშრომები, რომლებიც ასახავს ადრეულ მექანიკურ მუშაობას, ხოლო ძირითადი შედეგები მიღებულია ცხოველურ და უჯრედულ მოდელებზე.iz+3