Webb-ը հայտնաբերել է Յուպիտերից ընդամենը երկու անգամ մեծ շագանակագույն թզուկներ

NASA-ի «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակը լուսանկարել է իր պատմության մեջ ամենամեծ հանրային պատկերներից մեկը՝ IC 348 աստղաառաջացման շրջանի մերձինֆրակարմիր ընդարձակ խճանկարը, որը գտնվում է Երկրից մոտ 1000 լուսային տարի հեռավորության վրա՝ Պերսևս համաստեղությունում։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ երեքշաբթի օրը, NASA-ի կողմից ներկայացված այս համայնապատկերը ցույց է տալիս ոչ միայն աստղերի բուռն ծնունդը, այլև մի հայտնագործություն, որը փորձության է ենթարկում աստղերի ձևավորման տեսությունը. շագանակագույն թզուկներ, որոնք կշռում են Յուպիտերի զանգվածից ընդամենը երկու անգամ ավելի:science.nasa

Փենսիլվանիայի պետական համալսարանից Քևին Լուհմանի և Եվրոպական տիեզերական գործակալությունից Կատարինա Ալվես դե Օլիվեյրայի ղեկավարած դիտարկումները հայտնաբերել են շագանակագույն թզուկներ, որոնց գնահատված զանգվածը Յուպիտերի զանգվածից մոտ երկու և տասը անգամ մեծ է. սրանք երբևէ հայտնաբերված ամենափոքր զանգված ունեցող նմանատիպ օբյեկտներն են։ Ամենաթեթևներից մեկի մոտ նկատվել է ինֆրակարմիր ճառագայթման ավելցուկ, որը հետազոտողները մեկնաբանում են որպես շրջակա սկավառակի ապացույց՝ բարձրացնելով այն հավանականությունը, որ մոլորակները կարող են ձևավորվել հսկա մոլորակից հազիվ ավելի ծանր օբյեկտի շուրջ:greekreporter+1

Ստորին սահմանի հաղթահարում

Շագանակագույն թզուկները զբաղեցնում են աստղերի և մոլորակների միջև ընկած անորոշ գոտին։ Նրանք ձևավորվում են աստղերի նման՝ գազային ամպերի գրավիտացիոն փլուզման միջոցով, սակայն երբեք բավարար զանգված չեն կուտակում ջրածնային սինթեզը պահպանելու համար։ Ամենափոքր աստղերը կշռում են Արեգակի զանգվածի մոտ 8 տոկոսը. ցանկացած ավելի թեթև մարմին, որը ձևավորվում է ինքնուրույն, դասակարգվում է որպես շագանակագույն թզուկ:science.nasa

Նույն թիմը նախկինում՝ 2022 թվականին, օգտագործել էր «Ուեբ»-ը IC 348-ում Յուպիտերի զանգվածից երեքից չորս անգամ մեծ շագանակագույն թզուկներ գտնելու համար։ 2024 թվականին NIRCam-ի և 2025 թվականին NIRSpec գործիքի օգնությամբ նրանք այդ սահմանն ավելի իջեցրին։ Արեգակի զանգվածի մոտ 0,19 տոկոսը կազմող այս նոր հայտնաբերված օբյեկտները մարտահրավեր են նետում ձևավորման մոդելներին, որոնք դժվարանում են բացատրել, թե ինչպես կարող է աստղերի ծննդյան գործընթացը ստեղծել այսքան փոքր մարմիններ:techeblog+1

Սկավառակ մոլորակային զանգված ունեցող օբյեկտի շուրջ

Ամենաթեթև շագանակագույն թզուկներից մեկի շուրջ սկավառակի հայտնաբերումը հատկապես ուշագրավ է։ Ենթադրվում է, որ մոլորակները զարգանում են գազի և փոշու պտտվող սկավառակների ներսում, և նման սկավառակի հայտնաբերումը Յուպիտերի զանգվածից ընդամենը երկու անգամ մեծ օբյեկտի շուրջ հուշում է, որ մոլորակների ձևավորման գործընթացը կարող է գործել ավելի լայն պայմաններում, քան նախկինում ենթադրվում էր։ NASA-ն սա նկարագրում է որպես հնարավորություն, այլ ոչ թե հաստատված փաստ. ապացույցները ստացվել են սպեկտրալ չափումներից, այլ ոչ թե ձևավորվող մոլորակների ուղղակի պատկերումից:greekreporter+1

Աստղերի ծննդյան ավելի լայն տեսարան

Խճանկարն ինքնին ընդգրկում է 16-ից 20 աղեղնային րոպե տարածք և ներառում է պրոտոաստղեր, որոնք շիթեր են արտանետում շրջակա գազի մեջ՝ ստեղծելով լուսավոր Հերբիգ-Հարո օբյեկտներ, ինչպիսիք են HH 797-ը և պտուտակաձև HH 211-ը։ Հետազոտողները նաև հայտնաբերել են չբացահայտված ածխաջրածնային առանձնահատկություն ամենափոքր զանգված ունեցող շագանակագույն թզուկների սպեկտրներում. սա ազդանշան է, որը տեսանելի է միայն այս ծայրահեղ օբյեկտներում և կարող է նոր սպեկտրալ դասակարգման անհրաժեշտություն առաջացնել:techeblog+1

«Սրանք հայտնի ամենափոքր զանգված ունեցող շագանակագույն թզուկներն են,- հայտարարել է NASA-ն,- և դրանց գոյությունը մարտահրավեր է նետում աստղերի ձևավորման մոդելներին»:science.nasa