Հազվագյուտ գենային մուտացիան 60 անգամ մեծացնում է թոքերի քաղցկեղի ռիսկը չծխողների մոտ

EGFR գենի հազվագյուտ ժառանգական մուտացիան կապված է թոքերի քաղցկեղի ռիսկի 25-ապատիկ աճի հետ, իսկ չծխողների մոտ այդ ռիսկը աճում է ավելի քան 60 անգամ, ըստ Science ամսագրում հրապարակված հետազոտության, որն իրականացվել է Dana-Farber քաղցկեղի ինստիտուտի և 23andMe հետազոտական ինստիտուտի գիտնականների կողմից:time+1

EGFR T790M կոչվող տարբերակն այժմ համարվում է թոքերի քաղցկեղի ամենաուժեղ ժառանգական ռիսկի գործոններից մեկը, որը երբևէ հայտնաբերվել է: Այս բացահայտումը կարող է փոխել կլինիցիստների պատկերացումները այն հիվանդության սկրինինգի վերաբերյալ, որը երկար ժամանակ ասոցացվում էր գրեթե բացառապես ծխախոտի օգտագործման հետ:

Գաղութային վերաբնակիչներից եկող մուտացիան

Հետազոտությունը հիմնված է եղել 23andMe-ի ավելի քան 3.3 միլիոն եվրոպական ծագում ունեցող մասնակիցների գենետիկական և առողջական տվյալների վրա: Նրանցից 641-ը կրել է T790M տարբերակը, ինչը բավականաչափ մեծ նմուշ է առաջին անգամ հուսալի ռիսկի գնահատականներ ստանալու համար: Համեմատության համար նշենք, որ երկու խոշորագույն հանրային գենետիկական տվյալների բազաները՝ UK Biobank-ը և All of Us-ը, պարունակում էին համապատասխանաբար ընդամենը երկու և 19 կրող:livescience+1

ԱՄՆ-ում մուտացիան կրում է յուրաքանչյուր 15 000 մարդուց մեկը, սակայն Միացյալ Նահանգների հարավ-արևելյան մասերում, հատկապես Ալաբամայում, Միսիսիպիում և Թենեսիում, ցուցանիշները հասնում են մոտավորապես 2 000-ից մեկի: Հետազոտողները այս տարբերակը կապել են 1700-ականների սկզբին ժամանած բրիտանացի և իռլանդացի վերաբնակիչների հետ: Հարավային Ապալաչիում ժողովրդագրական մեկուսացումը ստեղծել է գենետիկական «շիշի պարանոցի» էֆեկտ, որն ուժեղացրել է դրա տարածվածությունը սերունդների ընթացքում:23andme+3

«Իմ իմացությամբ, սա քաղցկեղի ռիսկը մեծացնող ամենաուժեղ, եթե ոչ ամենաուժեղ մուտացիաներից մեկն է, որ երբևէ հայտնաբերվել է», — ասել է Ալեքսանդր Գուսևը՝ Dana-Farber-ի քանակական գենետիկ և հետազոտության համահեղինակ:medicalxpress

Սկրինինգի հետևանքները

Թոքերի քաղցկեղի սկրինինգի ներկայիս ուղեցույցները գրեթե ամբողջությամբ հիմնված են ծխելու պատմության և տարիքի վրա: Նոր բացահայտումները գենետիկական ռիսկը ներառելու հեռանկար են բացում: Մուտացիան կապված չի եղել ուսումնասիրված 17 այլ տարածված քաղցկեղների հետ, ինչը հուշում է, որ դրա ազդեցությունը կարող է լինել հիմնականում թոքերի քաղցկեղին հատուկ:livescience+1

T790M ունեցող մարդկանց մոտ թոքերի քաղցկեղը զարգացել է միջինը հինգ տարի ավելի վաղ, քան նրանց մոտ, ովքեր չունեն այն, ինչը ընդգծում է «ավելի վաղ տարիքից սկրինինգ սկսելու անհրաժեշտությունը՝ անկախ ծխելու կարգավիճակից», — ասել է Քրիս Ամոսը՝ Բեյլորի բժշկական քոլեջի գենետիկ համաճարակաբան, ով չի մասնակցել հետազոտությանը:livescience

INHERIT կոչվող կլինիկական փորձարկումը, որը ղեկավարվում է Dana-Farber-ում, այժմ հավաքագրում է թոքերի քաղցկեղի ժառանգական գենետիկական ռիսկ ունեցող մասնակիցների՝ անհատականացված CT սկրինինգային ռազմավարությունները գնահատելու համար: «Նպատակն է օգտագործել CT սկրինինգը թոքերի քաղցկեղը ամենավաղ, առավել բուժելի փուլում հայտնաբերելու համար», — ասել է Ջեքլին ԼոՊիկոլոն՝ Dana-Farber-ի բժիշկ, ով համաղեկավարել է հետազոտությունը:medicalxpress+1

Անձնական ռիսկեր

Ֆրենկ ՄակՔենան՝ Վիրջինիա Բիչի 66-ամյա անհատական մարզիչը, ով երբեք չի ծխել, 2016 թվականին ախտորոշվել է թոքերի IV փուլի քաղցկեղով և պարզվել է, որ կրում է T790M մուտացիան: Նպատակային թերապիան փոխել է նրա կանխատեսումը: Նրա դստեր մոտ, ով այժմ 33 տարեկան է, ավելի ուշ հայտնաբերվել է նույն տարբերակը, սակայն նրա համար դեռևս գոյություն չունեն ապացուցողական սկրինինգային ուղեցույցներ:time

«Եթե ինչ-որ բան հայտնվի, նա կարող է այն բռնել վաղ փուլում», — ասել է ՄակՔենան, «և չանցնել IV փուլի միջով, քանի որ տարբերակները քիչ են, և հեռանկարը այնքան էլ դրական չէ»:time