İran ve Umman Hürmüz geçiş ücreti anlaşmasına yakın, ancak anlaşmazlık sürüyor

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nı ticari nakliyeye yeniden açmak için bir anlaşmaya varmak üzere, ancak geçiş ücretleri ve İran'ın su yolu üzerindeki kontrolünün kapsamına ilişkin bir anlaşmazlık, anlaşma nihai hale gelmeden önce süreci karmaşıklaştırıyor.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi Çarşamba günü yaptığı açıklamada, iki ülkenin yeni bir nakliye rotasının coğrafi koordinatları üzerinde anlaştığını ve "belirli üçüncü tarafların süreci engellememesi" kaydıyla ortak bir açıklamanın "gözden geçirme ve taslak hazırlama aşamasında" olduğunu söyledi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, devlet haber ajansı IRNA'ya verdiği demeçte, "gündeme gelen neredeyse tüm konularda prensipte bir anlayışa varıldığını" ve düzenlemenin iki ila dört ay yürürlükte kalabileceğini belirtti.bbc+2

Ücret Kavgası

Ortaya çıkan çerçevenin en tartışmalı unsuru, ABD ve İsrail'in Şubat ayı sonlarında İran'a yönelik saldırılarının devam eden çatışmayı tetiklemesinden önce küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan boğazdan geçiş için gemilerin ücret ödeyip ödemeyeceği konusudur. Üst düzey bir İranlı yetkili Reuters'a verdiği demeçte, Tahran'ın kargo değerinin %5 ila %7'si oranında ücret talep ettiğini, Umman'ın ise %3 civarında bir ücret önerdiğini söyledi. Amerika Birleşik Devletleri ise hiçbir ücret alınmaması konusunda ısrarcı.reuters+1

Sekiz önde gelen nakliye birliği, bu hafta Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) açık bir mektup göndererek, her türlü zorunlu ücretin "isimden başka her şeyde bir geçiş ücreti" olduğunu ve bunun "uluslararası seyrüsefer ve transit geçiş için kullanılan boğazları yöneten uluslararası kabul görmüş yasal çerçeveyi baltalayacağını" belirtti. IMO'nun yönetim konseyi Temmuz ayında boğazdan geçişin "her türlü geçiş ücretinden ve harçtan muaf" kalması gerektiğini açıklamıştı.fortune+1

Komplikasyonları artıran bir diğer unsur ise, Lloyd's Market Association'ın Temmuz ayı sonlarında, Hürmüz geçiş ücreti ödeyen herhangi bir gemi için savaş riski sigortasını sonlandıran bir madde getirmesi oldu. Bu durum, gemi sahiplerini bir sigorta kaynağının "çıkmaz sokak" olarak tanımladığı bir duruma soktu. Tahran tarafından Mayıs ayında kurulan İran Basra Körfezi Boğazı Otoritesi'ne yönelik ABD yaptırımları, ödeme yapan herhangi bir şirket için ek uyum riskleri yaratıyor.reuters

Kontrol ve Güvenilirlik

Önerilen düzenleme kapsamında, gelen tüm trafik İran karasularından geçecek, giden gemiler ise Tahran ile koordinasyon içinde Umman kontrollü bir rotayı kullanacak. İran'ın giden nakliye üzerindeki otoritesinin kapsamı ve gemi denetimlerini kimin denetleyeceği konusunda sorular devam ediyor; Körfez müzakerecileri bölgesel bir denetim için baskı yapıyor.politicstoday+2

Başkan Trump, Çarşamba günü Las Vegas'taki mitingde İran ile "görüştüklerini" söyledi ve bir anlaşmanın yakın olduğunu ima etti. Hazine Bakanı Scott Bessent, CNBC'ye verdiği demeçte anlaşmanın Çarşamba gününe kadar sağlanabileceğini belirtti. Ancak İran, Washington ile değil sadece Umman ile müzakere ettiğini savunuyor ve Bekayi, ikili bir anlaşmanın "tek başına su yolunun güvenli hale geldiği anlamına gelmeyeceği" konusunda uyardı.aljazeera+3

Piyasadaki Şüphecilik

Analistler, önerilen 60 günlük geçici anlaşmanın, nakliye rotaları konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle çöken ve gemilere yönelik yeni saldırılara yol açan 17 Haziran'da imzalanan başarısız mutabakat zaptını anımsattığı konusunda uyarıyor. Enerji istihbarat firması Kpler'in baş nakliye analisti Matthew Wright, "Her şey 60 gün daha erteleniyor ve geçen sefer başarısız olmuştu" dedi. Kpler verilerine göre, Şubat ayı sonundan bu yana takip edilen 2.300'den fazla Hürmüz geçişinin %54'ünden fazlası, güvenilir bir takip sinyali olmayan "karanlık" geçişlerdi.thenationalnews

Herhangi bir anlaşma, ilk saldırılarda yaralandığından bu yana yetkililerle iletişimi sınırlı olan İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney'in onayını gerektirecek. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Hamaney ile iletişimin "şu anda çok zor olduğunu" söyledi.gcaptain