Το τηλεσκόπιο Webb εντόπισε νερό κοντά στη μαύρη τρύπα του Γαλαξία

Αστρονόμοι που χρησιμοποιούν το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb εντόπισαν μόρια νερού και σκόνη πυριτίου γύρω από ένα ετοιμοθάνατο άστρο, μόλις 0,55 έτη φωτός μακριά από τον Τοξότη Α*, την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία. Πρόκειται για μια ανακάλυψη που αμφισβητεί τις υποθέσεις σχετικά με το τι μπορεί να επιβιώσει στο πιο ακραίο περιβάλλον ακτινοβολίας του γαλαξία μας.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στις 11 Αυγούστου 2026 στο περιοδικό Astronomy & Astrophysics, αποτελούν το πρώτο συνεχές φάσμα μέσης υπέρυθρης ακτινοβολίας που συλλέχθηκε ποτέ για τον IRS 3, μία από τις φωτεινότερες υπέρυθρες πηγές κοντά στο γαλαξιακό κέντρο.sci+1

Ένα άστρο που αψηφά τη γειτονιά του

Ο IRS 3 είναι ένας ερυθρός γίγαντας με μάζα περίπου εξαπλάσια του Ήλιου και ηλικία περίπου 72 εκατομμυρίων ετών. Το άστρο έχει εισέλθει στη φάση του ασυμπτωτικού κλάδου των γιγάντων, αποβάλλοντας στρώματα αερίου και σκόνης μέσω ισχυρών αστρικών ανέμων καθώς πλησιάζει στο τέλος της ζωής του. Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε μια γειτονιά που κυριαρχείται από έντονη υπεριώδη ακτινοβολία και ακτίνες Χ που εκπέμπονται από την περιοχή γύρω από τον Τοξότη Α*, το άστρο συνεχίζει να παράγει σκόνη και να διατηρεί άθικτα μόρια νερού.sci

"Τα γαλαξιακά κέντρα συγκαταλέγονται στα πιο ακραία περιβάλλοντα, επομένως το να κατανοήσουμε αν τα άστρα μπορούν να συνεχίσουν να εμπλουτίζουν το περιβάλλον τους εκεί είναι ένα σημαντικό ερώτημα", δήλωσε ο Δρ. Florian Peißker, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας. "Με το Webb, μπορούμε να παρατηρήσουμε άμεσα πώς συμπεριφέρονται τα άστρα υπό αυτές τις συνθήκες και να δούμε ότι η παραγωγή σκόνης παραμένει εξαιρετικά ανθεκτική".space+1

Επίλυση μιας χημικής διαμάχης

Χρησιμοποιώντας το όργανο μέσης υπέρυθρης ακτινοβολίας (MIRI) του Webb, η ερευνητική ομάδα παρήγαγε ένα φάσμα που δείχνει δύο χαρακτηριστικά απορρόφησης τα οποία μπορούν να παραχθούν μόνο από σκόνη με βάση το πυρίτιο, πλούσια σε οξυγόνο, αποκλείοντας προηγούμενες υποθέσεις από επίγειες παρατηρήσεις ότι ο IRS 3 θα μπορούσε να είναι πλούσιος σε άνθρακα. Οι ερευνητές μοντελοποίησαν περίπου 100.000 παραλλαγές του περιβάλλοντος περιβλήματος του άστρου χρησιμοποιώντας κώδικα μεταφοράς ακτινοβολίας, διαπιστώνοντας μια δομή στρωματοποιημένου κελύφους που εκτείνεται περίπου 10.000 αστρονομικές μονάδες από το άστρο, με θερμοκρασίες που πέφτουν από περίπου 927 βαθμούς Κελσίου κοντά στο άστρο στους μείον 173 βαθμούς Κελσίου στις εξωτερικές περιοχές.space+1

Επιπτώσεις για τη γαλαξιακή χημεία

Ο εντοπισμός νερού είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτος επειδή τα μόρια του νερού είναι εύθραυστα και καταστρέφονται εύκολα από την ακτινοβολία κοντά σε μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα. Το εύρημα υποδηλώνει ότι το περίβλημα σκόνης του άστρου είναι αρκετά παχύ ώστε να προστατεύει τη λεπτή χημεία από το σκληρό περιβάλλον του.sci

"Ο εντοπισμός νερού είναι ιδιαίτερα συναρπαστικός επειδή δείχνει ότι το μοριακό υλικό μπορεί να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον που κυριαρχείται από έντονη ακτινοβολία", δήλωσε η Δρ. Macarena Garcia Marin, αστρονόμος του ESA και συν-συγγραφέας. "Αυτό μας λέει ότι ακόμη και κοντά σε μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, τα άστρα μπορούν να συνεχίσουν να συνεισφέρουν υλικό πίσω στο περιβάλλον τους".yahoo+1

Το νερό και η σκόνη είναι απαραίτητα συστατικά για τον σχηματισμό νέων άστρων και πλανητών, πράγμα που σημαίνει ότι το υλικό που αποβάλλεται από γηρασμένα άστρα όπως ο IRS 3 θα μπορούσε τελικά να σπείρει μελλοντικές γενιές ουράνιων σωμάτων, ακόμη και στις πιο βίαιες γειτονιές του γαλαξία.space