ვების ტელესკოპმა ირმის ნახტომის შავი ხვრელის მახლობლად წყალი აღმოაჩინა

ასტრონომებმა ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპის გამოყენებით აღმოაჩინეს წყლის მოლეკულები და სილიკატური მტვერი მომაკვდავი ვარსკვლავის გარშემო, რომელიც სულ რაღაც 0.55 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს მშვილდოსანი A*-დან, ირმის ნახტომის ცენტრში არსებული ზემასიური შავი ხვრელიდან. ეს აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს ვარაუდებს იმის შესახებ, თუ რა შეიძლება გადარჩეს გალაქტიკის ყველაზე ექსტრემალური რადიაციის პირობებში.

2026 წლის 11 აგვისტოს ჟურნალ Astronomy & Astrophysics-ში გამოქვეყნებული შედეგები წარმოადგენს პირველ უწყვეტ შუა ინფრაწითელ სპექტრს, რომელიც ოდესმე შეგროვებულა IRS 3-ისთვის, გალაქტიკის ცენტრთან არსებული ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ინფრაწითელი წყაროსთვის.sci+1

ვარსკვლავი, რომელიც ეწინააღმდეგება გარემოს

IRS 3 არის წითელი გიგანტი, რომლის მასა მზის მასას დაახლოებით ექვსჯერ აღემატება და დაახლოებით 72 მილიონი წლისაა. ვარსკვლავი შევიდა ასიმპტოტური გიგანტური ტოტის ფაზაში და სიცოცხლის დასასრულს მიახლოებული, ძლიერი ვარსკვლავური ქარების მეშვეობით გაზისა და მტვრის ფენებს გამოყოფს. მიუხედავად იმისა, რომ ის იმყოფება გარემოში, სადაც დომინირებს მშვილდოსანი A*-დან მომდინარე ინტენსიური ულტრაიისფერი და რენტგენული გამოსხივება, ვარსკვლავი აგრძელებს მტვრის წარმოქმნას და წყლის მოლეკულების შენარჩუნებას.sci

"გალაქტიკის ცენტრები ყველაზე ექსტრემალურ გარემოს შორისაა, ამიტომ იმის გაგება, შეუძლიათ თუ არა ვარსკვლავებს იქ თავიანთი გარემოს გამდიდრება, მნიშვნელოვანი საკითხია", – თქვა დოქტორმა ფლორიან პეისკერმა, კელნის უნივერსიტეტის კვლევის წამყვანმა ავტორმა. "ვების საშუალებით ჩვენ შეგვიძლია პირდაპირ დავაკვირდეთ, როგორ იქცევიან ვარსკვლავები ამ პირობებში და დავინახოთ, რომ მტვრის წარმოება საოცრად მდგრადია."space+1

ქიმიური დავის დასრულება

ვების შუა ინფრაწითელი ინსტრუმენტის (MIRI) გამოყენებით, კვლევითმა ჯგუფმა შექმნა სპექტრი, რომელიც აჩვენებს ორ შთანთქმის მახასიათებელს, რაც მხოლოდ ჟანგბადით მდიდარი, სილიკატებზე დაფუძნებული მტვრის მიერ შეიძლება იყოს წარმოებული. ამით გამოირიცხა მიწისზედა დაკვირვებების ადრინდელი ვარაუდები, რომ IRS 3 შესაძლოა ნახშირბადით მდიდარი ყოფილიყო. მკვლევარებმა რადიაციული ტრანსპორტის კოდის გამოყენებით მოახდინეს ვარსკვლავის გარშემო არსებული გარსის დაახლოებით 100 000 ვარიაციის მოდელირება და აღმოაჩინეს ფენიანი სტრუქტურა, რომელიც ვარსკვლავიდან დაახლოებით 10 000 ასტრონომიულ ერთეულზე ვრცელდება, სადაც ტემპერატურა ვარსკვლავთან 927 გრადუსი ცელსიუსიდან გარე რეგიონებში მინუს 173 გრადუს ცელსიუსამდე ეცემა.space+1

გავლენა გალაქტიკურ ქიმიაზე

წყლის აღმოჩენა განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რადგან წყლის მოლეკულები მყიფეა და ადვილად ნადგურდება ზემასიური შავი ხვრელის მახლობლად არსებული რადიაციის მიერ. აღმოჩენა მიუთითებს იმაზე, რომ ვარსკვლავის მტვრიანი გარსი საკმარისად სქელია იმისთვის, რომ დაიცვას დელიკატური ქიმიური შემადგენლობა მკაცრი გარემოსგან.sci

"წყლის აღმოჩენა განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ის გვიჩვენებს, რომ მოლეკულურ მასალას შეუძლია გადარჩეს ინტენსიური რადიაციით დომინირებულ გარემოში", – თქვა დოქტორმა მაკარენა გარსია მარინმა, ESA-ს ასტრონომმა და თანაავტორმა. "ეს გვეუბნება, რომ ზემასიური შავი ხვრელის სიახლოვესაც კი, ვარსკვლავებს შეუძლიათ განაგრძონ მასალის დაბრუნება თავიანთ გარემოში."yahoo+1

წყალი და მტვერი ახალი ვარსკვლავებისა და პლანეტების ფორმირების აუცილებელი ინგრედიენტებია, რაც ნიშნავს, რომ IRS 3-ის მსგავსი დაბერებული ვარსკვლავების მიერ გამოყოფილი მასალა შესაძლოა საბოლოოდ გახდეს ციური ობიექტების მომავალი თაობების წყარო, გალაქტიკის ყველაზე ძალადობრივ უბნებშიც კი.space