Ուեբ աստղադիտակը ջուր է հայտնաբերել Ծիր կաթինի սև խոռոչի մոտ

Աստղագետները Ջեյմս Ուեբ տիեզերական աստղադիտակի օգնությամբ հայտնաբերել են ջրի մոլեկուլներ և սիլիկատային փոշի մահացող աստղի շուրջ, որը գտնվում է ընդամենը 0.55 լուսային տարի հեռավորության վրա Աղեղնավոր A*-ից՝ Ծիր կաթինի կենտրոնում գտնվող գերզանգվածային սև խոռոչից. այս հայտնագործությունը մարտահրավեր է նետում այն ենթադրություններին, թե ինչ կարող է գոյատևել գալակտիկայի ամենաէքստրեմալ ճառագայթային միջավայրում:

2026 թվականի օգոստոսի 11-ին Astronomy & Astrophysics ամսագրում հրապարակված արդյունքները ներկայացնում են առաջին անընդհատ միջին ինֆրակարմիր սպեկտրը, որը երբևէ հավաքվել է IRS 3-ի համար, որը գալակտիկայի կենտրոնի մոտ գտնվող ամենապայծառ ինֆրակարմիր աղբյուրներից մեկն է:sci+1

Աստղ, որը հակառակվում է իր միջավայրին

IRS 3-ը կարմիր հսկա է, որի զանգվածը մոտ վեց անգամ գերազանցում է Արեգակի զանգվածը և մոտ 72 միլիոն տարեկան է: Աստղը մտել է ասիմպտոտիկ հսկա ճյուղի փուլ և իր կյանքի ավարտին մոտենալով՝ հզոր աստղային քամիների միջոցով արտանետում է գազի և փոշու շերտեր: Չնայած այն հանգամանքին, որ այն գտնվում է մի միջավայրում, որտեղ գերակշռում է Աղեղնավոր A*-ից եկող ինտենսիվ ուլտրամանուշակագույն և ռենտգենյան ճառագայթումը, աստղը շարունակում է փոշի արտադրել և պահպանել ջրի անձեռնմխելի մոլեկուլները:sci

«Գալակտիկաների կենտրոնները ամենաէքստրեմալ միջավայրերից են, ուստի հասկանալը, թե արդյոք աստղերը կարող են շարունակել հարստացնել իրենց շրջապատը այնտեղ, կարևոր հարց է», — ասել է Քյոլնի համալսարանի հետազոտության առաջատար հեղինակ դոկտոր Ֆլորիան Փեյսկերը: «Ուեբի միջոցով մենք կարող ենք ուղղակիորեն դիտարկել, թե ինչպես են աստղերը իրենց պահում այս պայմաններում և տեսնել, որ փոշու արտադրությունը մնում է զարմանալիորեն կայուն»:space+1

Քիմիական վեճի լուծումը

Օգտագործելով Ուեբի միջին ինֆրակարմիր գործիքը (MIRI)՝ հետազոտական թիմը ստեղծել է սպեկտր, որը ցույց է տալիս կլանման երկու առանձնահատկություն, որոնք կարող են արտադրվել միայն թթվածնով հարուստ, սիլիկատային փոշու կողմից՝ բացառելով երկրային դիտարկումների ավելի վաղ ենթադրությունները, որ IRS 3-ը կարող է հարուստ լինել ածխածնով: Հետազոտողները մոդելավորել են աստղի շրջակա թաղանթի մոտ 100,000 տարբերակ՝ օգտագործելով ճառագայթման տեղափոխման կոդը, և հայտնաբերել են շերտավոր կառուցվածք, որը տարածվում է աստղից մոտ 10,000 աստղագիտական միավոր հեռավորության վրա, որտեղ ջերմաստիճանը աստղի մոտ 927 աստիճան Ցելսիուսից իջնում է մինչև մինուս 173 աստիճան Ցելսիուս արտաքին շրջաններում:space+1

Հետևանքները գալակտիկական քիմիայի համար

Ջրի հայտնաբերումը հատկապես ուշագրավ է, քանի որ ջրի մոլեկուլները փխրուն են և հեշտությամբ ոչնչանում են գերզանգվածային սև խոռոչի մոտակայքում գտնվող ճառագայթման պատճառով: Հայտնագործությունը հուշում է, որ աստղի փոշոտ թաղանթը բավականաչափ հաստ է նուրբ քիմիան իր կոշտ շրջապատից պաշտպանելու համար:sci

«Ջրի հայտնաբերումը հատկապես հուզիչ է, քանի որ այն ցույց է տալիս, որ մոլեկուլային նյութը կարող է գոյատևել ինտենսիվ ճառագայթմամբ գերակշռող միջավայրում», — ասել է ESA-ի աստղագետ և համահեղինակ դոկտոր Մակարենա Գարսիա Մարինը: «Սա մեզ ասում է, որ նույնիսկ գերզանգվածային սև խոռոչի մոտ աստղերը կարող են շարունակել նյութը վերադարձնել իրենց շրջապատին»:yahoo+1

Ջուրը և փոշին նոր աստղերի և մոլորակների ձևավորման հիմնական բաղադրիչներն են, ինչը նշանակում է, որ IRS 3-ի նման ծերացող աստղերի կողմից արտանետված նյութը կարող է ի վերջո սերմ դառնալ երկնային մարմինների ապագա սերունդների համար՝ նույնիսկ գալակտիկայի ամենադաժան թաղամասերում:space