James Webb fann vatn nær svartholi Vetrarbrautarinnar

Stjörnufræðingar sem nota James Webb geimsjónaukann hafa greint vatnssameindir og silíkatryk í kringum deyjandi stjörnu í aðeins 0,55 ljósára fjarlægð frá Sagittarius A*, risasvartholi í miðju Vetrarbrautarinnar. Uppgötvunin ögrar fyrri hugmyndum um hvað getur lifað af í einu öfgafyllsta geislunarumhverfi vetrarbrautarinnar.

Niðurstöðurnar, sem birtar voru 11. ágúst 2026 í tímaritinu Astronomy & Astrophysics, eru fyrsta samfellda mið-innrauða litrófið sem safnað hefur verið af IRS 3, einni björtustu innrauðu uppsprettunni nærri miðju vetrarbrautarinnar.sci+1

Stjarna sem ögrar umhverfi sínu

IRS 3 er rauð risastjarna, um sex sinnum massameiri en sólin og um 72 milljón ára gömul. Stjarnan er komin á lokastig ævi sinnar og varpar frá sér lögum af gasi og ryki vegna öflugra stjörnuvinda. Þrátt fyrir að vera í nágrenni þar sem mikil útfjólublá geislun og röntgengeislun frá Sagittarius A* ræður ríkjum, heldur stjarnan áfram að framleiða ryk og hýsa óskemmdar vatnssameindir.sci

"Miðsvæði vetrarbrauta eru meðal öfgafyllstu umhverfa sem til eru, svo það er mikilvæg spurning hvort stjörnur geti haldið áfram að auðga umhverfi sitt þar," sagði Dr. Florian Peißker, aðalhöfundur rannsóknarinnar frá háskólanum í Köln. "Með Webb getum við fylgst beint með því hvernig stjörnur haga sér við þessar aðstæður og séð að rykframleiðsla er ótrúlega þrautseig."space+1

Lyktir deilna um efnasamsetningu

Með því að nota MIRI-tækið (Mid-Infrared Instrument) á Webb-sjónaukanum bjó rannsóknarteymið til litróf sem sýnir tvö frásogsmerki sem geta aðeins myndast í súrefnisríku, silíkat-undirstöðu ryki. Þetta útilokar fyrri ágiskanir frá jarðbundnum athugunum um að IRS 3 gæti verið kolefnisrík. Vísindamennirnir líktu eftir um 100.000 afbrigðum af rykhjúp stjörnunnar með geislunarflutningslíkönum og fundu lagskipta skel sem nær um 10.000 stjarnfræðieiningar frá stjörnunni, þar sem hitastigið fellur úr um 927 gráðum á Celsíus nærri stjörnunni niður í mínus 173 gráður á Celsíus á ytri svæðunum.space+1

Áhrif á efnafræði vetrarbrautarinnar

Greining á vatni er sérstaklega athyglisverð vegna þess að vatnssameindir eru viðkvæmar og eyðileggjast auðveldlega af geisluninni nærri risasvartholi. Niðurstaðan bendir til þess að rykhjúpur stjörnunnar sé nógu þykkur til að vernda viðkvæma efnafræði fyrir hörðu umhverfi.sci

"Greining á vatni er sérstaklega spennandi vegna þess að hún sýnir að sameindaefni getur lifað af í umhverfi sem einkennist af mikilli geislun," sagði Dr. Macarena Garcia Marin, stjörnufræðingur hjá ESA og meðhöfundur. "Þetta segir okkur að jafnvel nærri risasvartholi geta stjörnur haldið áfram að skila efni aftur út í umhverfi sitt."yahoo+1

Vatn og ryk eru nauðsynleg hráefni í myndun nýrra stjarna og reikistjarna, sem þýðir að efni sem aldraðar stjörnur eins og IRS 3 varpa frá sér gæti að lokum sáð fyrir komandi kynslóðum himintungla, jafnvel á ofbeldisfyllstu svæðum vetrarbrautarinnar.space