კვლევა: ირანის ომმა გლობალური ენერგოხარჯები 330 მილიარდი დოლარით გაზარდა

აშშ-ისა და ისრაელის მიერ 28 თებერვალს ირანზე განხორციელებული დარტყმებიდან ექვსი თვის შემდეგ, კონფლიქტმა მსოფლიოს წიაღისეული საწვავის იმპორტის ანგარიშს სავარაუდოდ 330 მილიარდი დოლარი დაამატა. მიუხედავად ამისა, გლობალურმა ეკონომიკამ თავიდან აიცილა კატასტროფული კოლაფსი, რომლისაც ბევრს ეშინოდა, და ორ ნაწილად გაიყო: ერთ მხარეს ინვესტორები ყვავიან, ხოლო მეორე მხარეს მომხმარებლები, განსაკუთრებით მსოფლიოს ყველაზე ღარიბი მოსახლეობა, იხდიან ფასს.

ზოგისთვის მოგება, ბევრისთვის ტვირთი

330 მილიარდი დოლარის ოდენობის ციფრი, რომელიც ფინეთში ბაზირებულმა ენერგეტიკისა და სუფთა ჰაერის კვლევის ცენტრმა (CREA) ამ კვირაში გამოაქვეყნა, ასახავს სხვაობას იმ თანხას, რაც ქვეყნებმა რეალურად გადაიხადეს ნავთობზე, საწვავსა და გათხევადებულ ბუნებრივ აირზე მარტიდან აგვისტოს ჩათვლით, და იმ პროგნოზებს შორის, რაც ანალიტიკოსებს ომამდე ჰქონდათ. ამ საერთო თანხიდან ნედლ ნავთობზე 164.1 მილიარდი დოლარი მოდიოდა, რასაც მოჰყვება დიზელი და გაზოილი 73.8 მილიარდით, ხოლო LNG 38 მილიარდით. დარტყმის უდიდესი ნაწილი ევროკავშირმა იწვნია ენერგოიმპორტის ხარჯების 78 მილიარდიანი ზრდით, რასაც მოჰყვება ჩინეთი 35 მილიარდით და ინდოეთი 22 მილიარდი დოლარით.finance.yahoo+1

Brent-ის მარკის ნედლი ნავთობის ფასი ომამდელი 72 დოლარიდან დაახლოებით 22 პროცენტით გაიზარდა 88 დოლარამდე, მას შემდეგ რაც კონფლიქტის დასაწყისში 120 დოლარიან ნიშნულს მიაღწია. ჰორმუზის სრუტეში, სადაც ოდესღაც მსოფლიო ნავთობისა და გაზის მეხუთედი მოძრაობდა, ტანკერების გადაადგილება მინიმუმამდე შემცირდა. ExxonMobil Exxon Mobil Corporation ↘ 1.69% და Chevron ↘ 1.29% კომპანიებმა მეორე კვარტალში ჯამურად 26.6 მილიარდ დოლარზე მეტი მოგება მიიღეს, რასაც ხელი შეუწყო ნედლეულზე ფასების ზრდამ. უოლ სტრიტზე, მარტის ბოლოს ბაზრების მინიმუმის შემდეგ, S&P 500 თითქმის 22 პროცენტით გაიზარდა, ხოლო Nasdaq Composite 27 პროცენტით გაიზარდა.abcnews+2

"ჯერჯერობით გლობალურმა ეკონომიკამ შეასრულა ფინანსური ეკვივალენტი სცენისა ფილმიდან 'შეუსრულებელი მისია'", განაცხადა Cerity Partners-ის საინვესტიციო სტრატეგმა მაიკლ ენშლი შულმანმა.abcnews

მომხმარებლები და გლობალური სამხრეთი იღებენ ძირითად დარტყმას

ომის ხარჯები ყველაზე მძიმედ რიგით მომხმარებლებსა და განვითარებად ქვეყნებს დააწვა. ავიაციის საერთაშორისო ტრანსპორტის ასოციაციის (IATA) მონაცემებით, საავიაციო საწვავი 2025 წელთან შედარებით საშუალოდ 70 პროცენტით ძვირი ეღირება, რამაც ავიაკომპანიებს მარშრუტების შემცირებისკენ და ბილეთების ფასების გაზრდისკენ უბიძგა. სპარსეთის ყურის ექსპორტის შეფერხებით გამოწვეულმა სასუქების ფასებმა აპრილში პიკს მიაღწია და ომამდელ დონეს 44 პროცენტით გადააჭარბა, მსოფლიო ბანკის ფასების ინდექსის მიხედვით. გაეროს მსოფლიო სურსათის პროგრამამ (WFP) გააფრთხილა, რომ ათობით მილიონი ადამიანი შეიძლება შიმშილის ზღვარზე აღმოჩნდეს. "ჰორმუზის სრუტეში ღუზაჩაშვებული ნავთობის ტანკერი შეიძლება ნიშნავდეს ერთით ნაკლებ ოლაფს სუდანელი ბავშვისთვის", განაცხადა WFP-ის აღმასრულებლის მოვალეობის შემსრულებელმა კარლ სკაუმ ამ კვირაში გამოსვლისას.seattletimes+1

ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს შეფასებით, საბრძოლო მოქმედებების გამო ახლო აღმოსავლეთის გადამამუშავებელი სიმძლავრეების მეხუთედი გამოვიდა მწყობრიდან, რაც სავარაუდოდ ომის დასრულების შემდეგაც გაგრძელდება.oilprice

სუფთა ენერგია დაჩქარდა, თუმცა რისკები რჩება

ერთ-ერთი გაუთვალისწინებელი შედეგი სუფთა ენერგიაზე გადასვლის დაჩქარება გახდა. ელექტრომობილების გაყიდვებმა მსოფლიოს სხვადასხვა ნაწილში რეკორდს მიაღწია, წლიური ზრდით 300 პროცენტი კოლუმბიაში და 180 პროცენტი ახალ ზელანდიაში. კრიზისის საპასუხოდ 26-მა ქვეყანამ გამოაცხადა ახალი ღონისძიებები სუფთა ენერგიის მხარდასაჭერად. "კრიზისი აიძულებს ინვესტიციებს უფრო სწრაფად, ვიდრე ეს ნებისმიერ პოლიტიკურ ჩარჩოს შეეძლო", განაცხადა Sphera-ს მიწოდების ჯაჭვის ექსპერტმა სკოტ ლემანმა. ქარისა და მზის ენერგიამ იმპორტიორებს ექვსთვიან პერიოდში ჯამში 36 მილიარდი დოლარი დაუზოგა, CREA-ს ცნობით. თუმცა, ჰორმუზის სრუტის გრძელვადიანი სტატუსის გაურკვევლობისა და ზამთრის მარაგების შევსების სეზონის მოახლოების გამო, ანალიტიკოსები აფრთხილებენ, რომ გლობალური ენერგოხარჯები შესაძლოა კიდევ გაიზარდოს.seattletimes+3