İran savaşı küresel enerji faturasını 330 milyar dolar artırdı: Araştırma

Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a düzenlediği saldırılardan altı ay sonra, çatışma dünyanın fosil yakıt ithalat faturasına tahmini 330 milyar dolar ekledi. Yine de küresel ekonomi birçoğunun korktuğu felaket niteliğindeki çöküşten kaçınarak iki ayrı ekonomik tabloya bölündü: Yatırımcıların büyüdüğü, buna karşılık tüketicilerin, özellikle de dünyanın en yoksul kesimlerinin bedel ödediği bir tablo.

Bazıları İçin Kazanç, Birçokları İçin Yük

Finlandiya merkezli Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından bu hafta açıklanan 330 milyar dolarlık rakam, ülkelerin Mart ayından Ağustos ayına kadar petrol, yakıt ve sıvılaştırılmış doğal gaz için fiilen ödediği tutar ile analistlerin savaştan önce tahmin ettiği tutar arasındaki farkı ortaya koyuyor. Ham petrol bu toplamın 164,1 milyar dolarını oluştururken, onu 73,8 milyar dolarla dizel ve motorin, 38 milyar dolarla LNG takip etti. En büyük darbeyi enerji ithalat maliyetlerinde 78 milyar dolarlık artışla Avrupa Birliği alırken, onu 35 milyar dolarla Çin ve 22 milyar dolarla Hindistan izledi.finance.yahoo+1

Bir zamanlar dünya petrol ve gazının beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndan tanker trafiğinin durma noktasına gelmesiyle Brent ham petrolü, savaş öncesi yaklaşık 72 dolarlık kapanış seviyesinden yaklaşık 88 dolara yükseldi. Çatışmanın ilk dönemlerinde ise 120 dolara yakın zirve yapmıştı. ExxonMobil Exxon Mobil Corporation ↗ 1.45% ve Chevron ↗ 1.68%, yükselen emtia fiyatlarının desteğiyle ikinci çeyrekte toplam 26,6 milyar doları aşan kâr bildirdi. Wall Street'te ise S&P 500 endeksi piyasaların Mart sonundaki dip seviyelerinden bu yana neredeyse yüzde 22, Nasdaq Composite ise yüzde 27 yükseldi.abcnews+2

Cerity Partners yatırım stratejisti Michael Ashley Schulman, "Küresel ekonomi şu ana kadar finansal anlamda adeta bir 'Görevimiz Tehlike' sahnesini başardı," dedi.abcnews

Tüketiciler ve Küresel Güney En Ağır Yükü Taşıyor

Savaşın maliyeti en çok sıradan tüketicileri ve gelişmekte olan ülkeleri vurdu. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'ne göre uçak yakıtı maliyetlerinin 2025 yılına kıyasla ortalama yüzde 70 daha fazla olması bekleniyor. Bu durum havayollarını rotaları azaltmaya ve bilet fiyatlarını artırmaya yöneltiyor. Dünya Bankası fiyat endeksine göre, Körfez ihracatındaki aksamaların etkisiyle gübre fiyatları Nisan ayında savaş öncesi seviyelerin yüzde 44 üzerine çıktı. BM Dünya Gıda Programı (WFP), on milyonlarca insanın açlığa sürüklenebileceği konusunda uyarıda bulundu. WFP İcra Direktörü Vekili Carl Skau bu hafta verdiği ifadede, "Hürmüz Boğazı'nda demirleyen bir petrol tankeri, Sudan'daki bir çocuk için günde bir öğün daha az yemek anlamına gelebilir," dedi.seattletimes+1

Uluslararası Enerji Ajansı, Orta Doğu'daki rafine kapasitesinin beşte birinin çatışmalar nedeniyle devre dışı kaldığını ve bu kısıtlamanın savaşın kendisinden daha uzun süre devam etmesinin muhtemel olduğunu tahmin etti.oilprice

Temiz Enerji Hızlanıyor Ancak Riskler Sürüyor

İstenmeyen bir sonuç da temiz enerjiye geçişin hızlanması oldu. Elektrikli araç satışları dünyanın çeşitli bölgelerinde rekor kırarak Kolombiya'da yıllık bazda yüzde 300, Yeni Zelanda'da ise yüzde 180 arttı. Yaklaşık 26 ülke krize yanıt olarak yeni temiz enerji tedbirleri açıkladı. Sphera tedarik zinciri uzmanı Scott Lehmann, "Kriz, yatırımları herhangi bir politika çerçevesinden daha hızlı teşvik ediyor," dedi. CREA'ya göre rüzgar ve güneş enerjisi, altı aylık dönemde ithalatçılara toplam 36 milyar dolar tasarruf sağladı. Yine de Hürmüz Boğazı'nın uzun vadeli durumunun belirsizliğini koruması ve kış stoklama sezonunun yaklaşmasıyla analistler küresel enerji faturasının daha da yükselebileceği konusunda uyarıyor.seattletimes+3