IMF-ი აფრთხილებს, რომ ვალებით დაფინანსებულმა AI-ის ბუმმა შესაძლოა აქციების გაყიდვების ტალღა გამოიწვიოს

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი აფრთხილებს, რომ ხელოვნური ინტელექტის სფეროში განხორციელებულმა მასშტაბურმა ინვესტიციებმა, რომლებიც სულ უფრო მეტად ვალებით ფინანსდება, შესაძლოა აქციების ბაზარზე მტკივნეული გაყიდვების ტალღა გამოიწვიოს, რაც გლობალური AI-ბუმის რისკების ჩამონათვალს ფინანსური სტაბილურობის პრობლემებსაც მატებს.

IMF-ის ცნობით, გარე შეფასებებზე დაყრდნობით, კერძო სექტორის AI-ინვესტიციებმა წელს შესაძლოა გლობალურად 2 ტრილიონ დოლარს გადააჭარბოს, რაც მას ეკონომიკური ზრდის ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფ მამოძრავებელ ძალად აქცევს. გაფრთხილება იმ ფონზე გაკეთდა, როდესაც AI-სთან დაკავშირებული ვალების გამოშვება მკვეთრად გაიზარდა: Goldman Sachs The Goldman Sachs Group, Inc. ↘ 1.38% Research-ის მონაცემებით, 2026 წელს უკვე გამოშვებულია თითქმის 500 მილიარდი დოლარის ღირებულების AI-ობლიგაციები.finance.yahoo+1

ბერკეტები, წრიული დაფინანსება და კონტაგია

IMF-ის მმართველმა დირექტორმა კრისტალინა გეორგიევამ 21 სექტემბერს დუბლინში გამოსვლისას ინსტიტუტის მომავალი „გლობალური ფინანსური სტაბილურობის ანგარიშის“ დეტალები გააცნო საზოგადოებას და AI-ზე დაფუძნებული ბაზრის კორექცია დაასახელა იმ რისკებს შორის, რომლებსაც დღეს „ყველაზე სერიოზულად“ აღიქვამენ.imf

მან დაუცველობის სამი არხი გამოყო: AI-ზე დამოკიდებულ ფირმებში მზარდი ბერკეტები, რამაც შესაძლოა გამოიწვიოს დელევერიჯინგი და იძულებითი გაყიდვები, თუ შეფასებები შესუსტდება; „წრიული დაფინანსება“, ანუ უკუკავშირის ციკლი ინვესტიციებს, ვალსა და სამომავლო შემოსავლების ვალდებულებებს შორის, რომელიც შესაძლოა შებრუნდეს; და აშშ-ის აქციების დიდი ტრანსსასაზღვრო ჰოლდინგები, რომლებსაც შოკის გლობალურად გავრცელება შეუძლიათ.imf

„AI მხარს უჭერს ბაზრებს, მაგრამ მას შეუძლია მათი შერყევაც“, – თქვა გეორგიევამ. „თუ მოგება ან საინვესტიციო გეგმები მოლოდინს არ გაამართლებს, ბერკეტებმა, წრიულმა დაფინანსებამ და გლობალურმა კავშირებმა შესაძლოა იმედგაცრუება დამანგრეველ, შორს მიმავალ კორექციად აქციოს“.imf

ვალთან დაკავშირებული უფრო ფართო გაფრთხილება

AI-სთან დაკავშირებული კონკრეტული შეშფოთება ფისკალური დისციპლინისკენ მიმართული IMF-ის უფრო ფართო კამპანიის ნაწილია. გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე მიცემულ ინტერვიუში გეორგიევამ გააფრთხილა, რომ გლობალურმა ეკონომიკურმა შოკებმა „ვალის დონე კიბესავით მაღლა აწია, ოღონდ არა ზეცისკენ“, ხოლო მთავრობებმა არასაკმარისი ზომები მიიღეს ვალის მომსახურების მზარდი ხარჯების შესაკავებლად, იუწყება BBC.bbc

მან მოუწოდა განვითარებულ ეკონომიკებს, მათ შორის აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთს, შეამცირონ სესხები და პრიორიტეტი მიანიჭონ ფისკალურ კონსოლიდაციას. აშშ-ის სახელმწიფო ვალმა რეკორდულ 40 ტრილიონ დოლარს გადააჭარბა, ხოლო დიდი ბრიტანეთის სესხებმა აგვისტოში 18.3 მილიარდ ფუნტს მიაღწია, რაც წინა წელთან შედარებით თითქმის 20%-ით მეტია.costar+1

ანგარიშსწორების საერთაშორისო ბანკმა (BIS) მსგავსი შეშფოთება გამოთქვა; BIS-ის ხელმძღვანელმა პაბლო ერნანდეს დე კოსმა 10 სექტემბერს განაცხადა, რომ AI-ზე დანახარჯებმა მიაღწია მასშტაბს, რომელიც „საკმარისად მნიშვნელოვანია გლობალურ ეკონომიკურ პირობებზე გავლენის მოსახდენად“.reuters

საბაზრო კონტექსტი

გაფრთხილებები საკრედიტო ბაზრებზე გაზრდილი შფოთვის ფონზე მოდის. Bloomberg-მა ივლისში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აშშ-ის მსხვილი ტექნოლოგიური კომპანიების ობლიგაციები გაუფასურდა ვალებით დაფინანსებული AI-ინვესტიციების მასშტაბებთან დაკავშირებული განახლებული შეშფოთების გამო. Bank of America ↘ 0.36% კვლევის თანახმად, 2026 წელს საჯარო ბაზრებიდან AI-სთვის მოზიდული 456 მილიარდი დოლარის თითქმის 70 პროცენტი მოდის საინვესტიციო კლასის ვალზე და არა აქციებზე.bloomberg+1

გეორგიევამ აღიარა, რომ მოკლევადიან პერსპექტივაში AI-ის მშენებლობის ბუმი რჩება „პოზიტიურ მოთხოვნის შოკად“, სადაც ძლიერი კერძო ინვესტიციები ზრდის ტემპსაც და ინფლაციასაც ზრდის. თუმცა, მან გააფრთხილა, რომ წინ „მაქსიმალური რისკის პერიოდი“ გველის და მოიშველია ამარას კანონი – ტენდენცია, გადავაფასოთ ტექნოლოგიის მოკლევადიანი გავლენა და დავაკნინოთ მისი გრძელვადიანი ეფექტები – იმის საჩვენებლად, რომ იმედგაცრუება „უფრო სავარაუდოა, რომ თავიდანვე მოხდეს“.imf