ECB: ჩინეთის ნავთობის მარაგებმა ირანის ომის ენერგეტიკული შოკი შეარბილა

ევროპის ცენტრალური ბანკის ეკონომისტებმა ორშაბათს გამოაქვეყნეს ბლოგპოსტი, სადაც აღნიშნავენ, რომ ომამდელ პერიოდში ჩინეთის მიერ ნავთობის მარაგების დაგროვებამ, ელექტრომობილების სწრაფმა დანერგვამ და ნავთობქიმიური პროდუქტების მოხმარების შემცირებამ გადამწყვეტი როლი ითამაშა ირანის ომის გლობალური ეკონომიკური შედეგების შეზღუდვაში, რამაც მსოფლიო ნავთობის მიწოდებას დღეში დაახლოებით 14 მილიონი ბარელი დააკლო.ecb.europa

ანალიზი, სათაურით „ენერგეტიკული შოკი: რატომ გაიზარდა ნავთობისა და გაზის ფასები მოსალოდნელზე ნაკლებად“, ადარებს მიმდინარე კრიზისს 2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრით გამოწვეულ ენერგეტიკულ შეფერხებას და ცდილობს ახსნას, თუ რატომ გამოიწვია ბევრად უფრო დიდმა მიწოდების შოკმა ფასების შედარებით ზომიერი რეაგირება.ecb.europa

ფასების ზომიერი რეაგირება უპრეცედენტო შეფერხებაზე

2026 წლის თებერვლის ბოლოს ირანზე აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმების შემდეგ ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვამ შეაფერხა დღეში დაახლოებით 20 მილიონი ბარელის ტრანზიტი, რაც გლობალური ნავთობის მიწოდების მეხუთედს შეადგენს. საუდის არაბეთისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ ალტერნატიული მილსადენების გამოყენების შემდეგ, მიწოდების წმინდა დანაკარგმა დღეში საშუალოდ 14 მილიონი ბარელი შეადგინა, რაც ბევრად აღემატება უკრაინაში რუსეთის ომით გამოწვეულ დაახლოებით 1 მილიონი ბარელის შემცირებას.ecb.europa

მიუხედავად ამისა, ორმა კონფლიქტმა ფასების საოცრად მსგავსი ზრდა გამოიწვია. ივნისის დასაწყისისთვის, ნავთობის ფასი კონფლიქტამდელ დონესთან შედარებით დაახლოებით 29%-ით მაღალი იყო, მას შემდეგ რაც 50%-ზე მეტი პიკური ზრდიდან უკან დაიხია, აცხადებენ ECB-ის ეკონომისტები. რუსეთის შეჭრის შემდეგ, ფასები პიკში ასევე დაახლოებით 30%-ით გაიზარდა: ეს თითქმის ანალოგიური შედეგია, მიუხედავად იმისა, რომ მაშინდელი შოკი თოთხმეტჯერ მცირე იყო.ecb.europa

ორშაბათს Brent-ის მარკის ნავთობი ბარელზე დაახლოებით 90 დოლარად ივაჭრებოდა, მას შემდეგ რაც გასულ კვირას 100 დოლარს გადააჭარბა და შემდეგ უკან დაიხია. ამავდროულად, გერმანიის 10-წლიანი სახელმწიფო ობლიგაციების (Bunds) შემოსავლიანობა 3.2%-ზე დაბლა ჩამოვიდა, თუმცა კვლავ ახლოს დარჩა გასულ კვირას მიღწეულ 15-წლიან მაქსიმუმთან, რადგან ინვესტორები აფასებდნენ გაზრდილი ენერგეტიკული ხარჯების ინფლაციურ შედეგებს.barchart+2

ჩინეთის სამი ბუფერი

ECB-ის ბლოგში გამოვლენილია ფასების შეკავების რამდენიმე ფაქტორი, სადაც ჩინეთი წამყვან როლს ასრულებს. ჩინეთის ნავთობის მარაგები 2023 წლისთვის სავარაუდო 92 დღის იმპორტის საფარიდან 2026 წლის დასაწყისისთვის დაახლოებით 115 დღემდე გაიზარდა, რაც მნიშვნელოვანი დამცავი ბარიერი აღმოჩნდა სრუტის გავლით გადაზიდვების შეჩერებისას. ჩინეთის სწრაფმა გადასვლამ ელექტრომობილებზე ასევე ხელი შეუწყო გლობალურ ნავთობის ბაზარზე კონფლიქტის დაწყებამდე დღეში დაახლოებით 2.5 მილიონი ბარელის ჭარბი მიწოდების შექმნას.ecb.europa

ჩინეთში ნავთობქიმიური პროდუქტების სუსტმა მოხმარებამ და ახლო აღმოსავლეთში საავიაციო საწვავზე მოთხოვნის შემცირებამ ხელი შეუწყო გლობალური ნავთობის მოთხოვნის პროგნოზების მკვეთრ შემცირებას. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტომ იანვართან შედარებით 2026 წლის მეორე კვარტლის მოთხოვნის პროგნოზი დღეში 3 მილიონი ბარელით შეამცირა და წლიური კლება დაახლოებით 2%-ით განსაზღვრა, რაც ბევრად უფრო მკვეთრია, ვიდრე უკრაინაში შეჭრის შემდეგ დაფიქსირებული დღეში 0.6 მილიონი ბარელის დეფიციტი.ecb.europa

სტრატეგიული რეზერვებიდან კოორდინირებულმა რეკორდულმა გამოთავისუფლებამ 400 მილიონი ბარელის ოდენობით, რაც ორჯერ მეტია 2022 წელს გამოთავისუფლებულ 182 მილიონ ბარელზე, კიდევ უფრო შეამსუბუქა ბაზარზე არსებული დაძაბულობა.journalrecord+1

რისკები კვლავ რჩება

ECB-ის ავტორები აფრთხილებენ, რომ პირობები კვლავ „უკიდურესად არასტაბილურია“, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ამ თვის დასაწყისში აშშ-სა და ირანს შორის განახლებულმა დარტყმებმა კვლავ გააძლიერა ხანგრძლივი შეფერხების შიში. სრუტის ხანგრძლივი ჩაკეტვა თანდათან ამოწურავს არსებულ ბუფერებს და აიძულებს ბაზრებს უარი თქვან სწრაფი მოგვარების მოლოდინზე, რაც ზრდის ფასების ახალი ნახტომის რისკს.reuters+2

გასულ კვირას ECB-მ საპროცენტო განაკვეთები უცვლელად, 2.25%-ზე დატოვა, ხოლო პრეზიდენტმა კრისტინ ლაგარდმა აღნიშნა, რომ განაკვეთის გაზრდის საკითხიც განიხილებოდა.freemalaysiatoday+1