დენვერის მუზეუმის ავტოსადგომის ქვეშ 67.5 მილიონი წლის დინოზავრის ნამარხი იპოვეს

დენვერის ბუნებისა და მეცნიერების მუზეუმმა ცოტა ხნის წინ საკუთარი ავტოსადგომის ქვეშ საოცარი აღმოჩენა გააკეთა: გეოთერმული ენერგიის პროექტისთვის ზედაპირიდან 763 ფუტის სიღრმეზე ბურღვისას, მათ 67.5 მილიონი წლის დინოზავრის ნაწილობრივი ნამარხი იპოვეს.

Thescelosaurus და Edmontosaurus-ის სახეობები

Thescelosaurus იყო მტკიცე ორნიტიშური დინოზავრი, რომელიც ცხოვრობდა ჩრდილოეთ ამერიკაში ცარცული პერიოდის ბოლოს. მისი სიგრძე 3-4 მეტრს (10-13 ფუტი) აღწევდა, ხოლო წონა დაახლოებით 200-300 კგ-ს (440-660 ფუნტი) შეადგენდა. ამ დინოზავრს ჰქონდა გამორჩეული ანატომია: პატარა თავის ქალა ვიწრო ნისკარტით, სხვადასხვა ტიპის კბილები (მათ შორის ექვსი წყვილი წვეტიანი პრემაქსილარული კბილი და ფოთლის ფორმის ლოყის კბილები) და კუნთოვანი სხეული სქელი კიდურებით, რომლებიც სირბილისთვის არ იყო ადაპტირებული. მისმა ხუთთითიანმა ხელებმა და ოთხთითიანმა ფეხებმა, სხეულის სიგრძის ნახევრის ტოლ გრძელ კუდთან ერთად, რომელიც გაძვალებული მყესებით იყო გამაგრებული, მას მტკიცე იერი მისცა.prehistoric-wildlife+4

მიუხედავად იმისა, რომ მას ჩრდილავდნენ ისეთი ცნობილი თანამედროვეები, როგორებიც იყვნენ Tyrannosaurus rex და Triceratops, Thescelosaurus-ს რამდენიმე დამაინტრიგებელი მახასიათებელი ჰქონდა. ის სავარაუდოდ შერჩევითი მჭამელი იყო, რომელიც ვიწრო დინგს იყენებდა კონკრეტული მცენარეების შესარჩევად და შესაძლოა, კბილების მრავალფეროვანი სტრუქტურის გამო ყოვლისმჭამელიც ყოფილიყო. მეცნიერებმა აღნიშნეს, რომ Thescelosaurus-ს ჰქონდა ყნოსვისა და წონასწორობის მახვილი გრძნობა, მაგრამ სუსტი სმენა — ეს მახასიათებლები დამახასიათებელია მიწისქვეშა ცხოველებისთვის, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ის შესაძლოა ნაწილობრივ მიწისქვეშ ცხოვრობდა, ისევე როგორც მისი ნათესავი Oryctodromeus. იდენტიფიცირებულია რამდენიმე სახეობა, მათ შორის T. neglectus (ტიპური სახეობა), T. garbanii (რომელიც თითქმის 4.5 მეტრს აღწევდა) და T. assiniboiensis (ერთ-ერთი პატარა სახეობა, დაახლოებით 3 მეტრი).wikipedia+6

ცარცული პერიოდის დენვერის ეკოსისტემა

დენვერის აუზი ინახავს ფანჯარას ცარცული პერიოდის ეკოსისტემაში, რომელიც არსებობდა დაახლოებით 67.5 მილიონი წლის წინ, მასტრიხტულ ეტაპზე, მასობრივი გადაშენების მოვლენამდე ცოტა ხნით ადრე. ეს უძველესი ლანდშაფტი იყო სახლი დინოზავრების მრავალფეროვანი ჯგუფისთვის, რომელიც ცნობილია როგორც ლანსიური ფაუნა. ამ რეგიონში მცხოვრებ დინოზავრებს შორის იყვნენ რქოსანი ცერატოპსები Triceratops და Torosaurus, ჰადროზავრი Edmontosaurus, პატარა ორნიტოპოდი Thescelosaurus, ჯავშნიანი Edmontonia, გუმბათთავიანი Pachycephalosaurus, საშიში მტაცებელი Tyrannosaurus, დაუდგენელი დრომეოზავრიდი და სირაქლემას მსგავსი Ornithomimus.wikipedia+2

საინტერესოა, რომ პალეონტოლოგიური მტკიცებულებები მიუთითებს ამ დინოზავრებს შორის ეკოლოგიურ სეგრეგაციაზე ჰაბიტატის უპირატესობების მიხედვით. Thescelosaurus და Torosaurus როგორც ჩანს, ანიჭებდნენ უპირატესობას უფრო ნოტიო დაბლობ გარემოს, ხოლო Ornithomimus და შესაძლოა Pachycephalosaurus ბინადრობდნენ უკეთ დრენირებულ მაღლობ ადგილებში. ეს უძველესი ეკოსისტემა შემონახულია დენვერის ფორმაციაში, რომელიც ძირითადად შედგება თიხაქვებისგან, სილქსტონისგან და წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებისგან, მცირე კონგლომერატული ფენებით, რომლებიც ასახავს ცვალებად ლანდშაფტს, როდესაც დასავლეთ შიდა ზღვა უკან დაიხია და კოლორადოს ფრონტალური ქედი დაიწყო ამაღლება. ფორმაცია არა მხოლოდ აღბეჭდავს დინოზავრების ბოლო დღეებს, არამედ აღრიცხავს დრამატულ გარემოსდაცვით ცვლილებებს, რომლებიც მოხდა ცარცულ-პალეოგენურ საზღვარზე, რაც უზრუნველყოფს გადამწყვეტ ინფორმაციას დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გარდამავალი პერიოდის შესახებ.pubs.usgs+4

გეოთერმული ბურღვის პროექტის აღმოჩენა

ნამარხის აღმოჩენა მოხდა 2025 წლის იანვარში მუზეუმში გეოთერმული ენერგიის კვლევის პროექტის დროს, სადაც მუშები ავტოსადგომის ქვეშ თითქმის 1000 ფუტის სიღრმის საცდელ ჭაბურღილებს ბურღავდნენ. ნაწილობრივი ძვლის ნამარხი აღმოჩენილი იქნა უძველეს ტალახში 763 ფუტის სიღრმეზე, მცენარეების ნახშირის ფრაგმენტებთან ერთად, რომლებსაც შესაძლოა დინოზავრი ჭამდა. მუზეუმის მეცნიერებმა ნიმუში იდენტიფიცირეს, როგორც მცენარეჭამია დინოზავრის მალის ნაწილი, რომელიც ჰგავს Thescelosaurus-ს ან Edmontosaurus-ს, რაც მას დენვერის ქალაქის საზღვრებში აღმოჩენილ ყველაზე ღრმა და უძველეს დინოზავრის ნამარხად აქცევს.denverite+2

"ეს შეიძლება იყოს ყველაზე უჩვეულო დინოზავრის აღმოჩენა, რომელშიც ოდესმე მიმიღია მონაწილეობა," აღნიშნა პატრიკ ო'კონორმა, მუზეუმის დედამიწისა და კოსმოსური მეცნიერებების დირექტორმა, ხაზი გაუსვა ბურღვითი ოპერაციების დროს ნამარხების პოვნის განსაკუთრებულ იშვიათობას. თავად გეოთერმული პროექტი, რომელიც დაფინანსებულია კოლორადოს ენერგეტიკის ოფისის 250 000 დოლარიანი გრანტით, მიზნად ისახავს მუზეუმის ბუნებრივი აირის სისტემების პოტენციურად ჩანაცვლებას მდგრადი გეოთერმული გათბობითა და გაგრილებით.9news+1