ჩოსერის 130-წლიანი საიდუმლო შუა საუკუნეების მქადაგებლის „მიმი“ აღმოჩნდა

კემბრიჯის მეცნიერებმა, დოქტორმა ჯეიმს უეიდმა და დოქტორმა სებ ფოლკმა, 130-წლიანი შუა საუკუნეების ლიტერატურული საიდუმლო ამოხსნეს. მათ დაადგინეს, რომ ჩოსერის ნაწარმოებებში მოხსენიებული „უეიდის სიმღერა“ (Song of Wade) სინამდვილეში რაინდული რომანი იყო და არა მონსტრებით სავსე ეპოსიphys+1.
გარღვევა მოხდა ხელნაწერის ერთადერთ შემორჩენილ ფრაგმენტში „ელფების“ ნაცვლად „მგლების“ სწორად ინტერპრეტირების შედეგად, რომელიც პირველად მეცნიერმა მ.რ. ჯეიმსმა აღმოაჩინა კემბრიჯში 1896 წელსphys+1.
არასწორი თარგმანი გამოწვეული იყო შუა საუკუნეების ხელნაწერში „y“ და „w“ ასოების აღრევის გამო, რამაც ისტორიის მნიშვნელობა ზებუნებრივი ფანტასტიკიდან ადამიანურ, საკარისკაცო ინტრიგებად სრულად შეცვალაphys+1.
აღმოჩენა ცხადყოფს მე-12 საუკუნის მქადაგებლის მიერ პოპულარული კულტურის ელემენტების — არსებითად, შუა საუკუნეების „მიმების“ — რელიგიურ ქადაგებებში გამოყენების იშვიათ მტკიცებულებას, რაც აუდიტორიის ჩართულობას ემსახურებოდაphys+1.
ეს გადაწყვეტა საბოლოოდ ხსნის ჩოსერის დამაბნეველ მითითებებს უეიდზე ისეთ ნაწარმოებებში, როგორიცაა „კენტერბერული მოთხრობები“ და „ტროილუსი და კრეიდა“, სადაც უეიდი მითიური მონსტრების ნაცვლად ისეთ სახელოვან რაინდებს შორისაა მოხსენიებული, როგორებიც არიან ლანსელოტი და გავეინიphys+1.

შუა საუკუნეების ლიტერატურული თავსატეხი, რომელიც მეცნიერებს 130 წლის განმავლობაში აბნევდა, კემბრიჯის მკვლევრებმა ამოხსნეს. მათ დაადგინეს, რომ „უეიდის სიმღერა“, რომელიც ჩოსერის ნაწარმოებებშია მოხსენიებული, რაინდული რომანი იყო და არა მონსტრებით სავსე ეპოსი. გარღვევა მოხდა ხელნაწერის ერთადერთ შემორჩენილ ფრაგმენტში „ელფების“ ნაცვლად „მგლების“ სწორად ინტერპრეტირების შედეგად.

„მგლების“ და „ელფების“ არასწორი თარგმანი

მთავარი შეცდომა, რომელმაც მეცნიერები საუკუნეზე მეტხანს დააბნია, ხელნაწერში არსებულ სამ პრობლემურ სიტყვას უკავშირდებოდა, კერძოდ კი შუა საუკუნეების გადამწერის ხელნაწერში „y“ და „w“ ასოების აღრევას. ის, რაც ადრე ითარგმნებოდა როგორც „ზოგი ელფია და ზოგიც გველგესლა; ზოგი სული წყლებთან ბინადრობს“, ახლა სწორად იკითხება როგორც „ზოგი მგელია და ზოგიც გველგესლა; ზოგი წყლის გველია, რომელიც წყალთან ბინადრობს“. „ელფებიდან“ „მგლებზე“ ამ ერთმა ცვლილებამ სრულად შეცვალა ჩვენი წარმოდგენა „უეიდის სიმღერაზე“ და ის ზებუნებრივი ფანტასტიკის სფეროდან რაინდული რომანის ჟანრში გადაიტანა.mentalfloss+2

ეს აღმოჩენა ბევრად უფრო ლოგიკურია ჩოსერის მიერ უეიდის მოხსენიების კონტექსტში, სადაც საუბარია საკარისკაცო ინტრიგებზე და არა მონსტრებით სავსე ეპოსებზე. როგორც დოქტორმა სებ ფოლკმა განმარტა: „ელფების მგლებით ჩანაცვლება უზარმაზარ განსხვავებას ქმნის. ეს ლეგენდას მონსტრებისა და გიგანტების სამყაროდან რაინდული მეტოქეების ადამიანურ ბრძოლებში გადაიყვანს“. აღმოჩენა ასევე გვაწვდის მომხიბვლელ მტკიცებულებას იმის შესახებ, თუ როგორ იყენებდნენ შუა საუკუნეების მქადაგებლები პოპულარული კულტურის ელემენტებს თავიანთ ქადაგებებში აუდიტორიის დასაინტერესებლად — არსებითად, ისინი იყენებდნენ მიმების შუა საუკუნეების ეკვივალენტს.phys+2

უეიდის რაინდული რომანის იდენტობა

„უეიდის სიმღერა“ სინამდვილეში იყო შუა საუკუნეების თვალსაჩინო თხზულება, რომელიც თავის გმირს ისეთ სახელოვან რაინდებს შორის ათავსებდა, როგორებიც იყვნენ ლანსელოტი და გავეინი, ნაცვლად იმისა, რომ მითიური მონსტრების ისტორიებთან ყოფილიყო გაიგივებული. ეს აღმოჩენა საბოლოოდ ათავსებს ჩოსერის მიერ უეიდის მოხსენიებას კონტექსტში, განსაკუთრებით „ტროილუსსა და კრეიდაში“, სადაც პანდარუსი ვახშმის შემდეგ კრეიდას უყვება „უეიდის ამბავს“, სავარაუდოდ, რაინდული რომანის ფარგლებში მისი „ვნებების აღსაძვრელად“. ანალოგიურად, „ვაჭრის მოთხრობაში“, ჯენუარის მითითება უეიდის ნავზე, როდესაც ის ახალგაზრდა ქალზე ქორწინებაზე საუბრობს, რაინდულ კონტექსტში ბევრად უფრო აზრიანია, ვიდრე ფანტასტიკურში.cam+2

უეიდის, როგორც მითოლოგიური ფიგურის ნაცვლად რაინდულ გმირად გადააზრება, დოქტორ ჯეიმს უეიდისა და დოქტორ სებ ფოლკის მიერ MS 255-ში არსებული Humiliamini-ს ქადაგების ზედმიწევნითი ანალიზის შედეგია. მათმა მუშაობამ გამოავლინა მსგავსება ალექსანდრე ნეკამის ნაწერებთან, რაც ვარაუდობს, რომ ის შესაძლოა ავტორი ყოფილიყო ან სულ მცირე, გავლენა მოეხდინა მასზე. ეს არის იშვიათი მტკიცებულება იმისა, თუ როგორ იყენებდა შუა საუკუნეების მქადაგებელი პოპულარულ კულტურას — თავისი დროის „მიმს“ — რელიგიურ ქადაგებებში აუდიტორიის უკეთ დასაინტერესებლად, რაც გვიჩვენებს, რომ მე-12 საუკუნეშიც კი მქადაგებლები იყენებდნენ თანამედროვე ისტორიებს მრევლთან დასაკავშირებლად.phys+3

მ.რ. ჯეიმსის 1896 წლის აღმოჩენა

„უეიდის სიმღერის“ ფრაგმენტი ცნობილმა მედიევისტმა მონტეგიუ როუდს ჯეიმსმა 1896 წელს აღმოაჩინა, როდესაც კემბრიჯის პიტერჰაუსის კოლეჯის პერნის ბიბლიოთეკაში ლათინურ ქადაგებებს სწავლობდა. ჯეიმსმა, რომელიც უკვე ამკვიდრებდა თავს წამყვან მეცნიერად კემბრიჯის კოლეჯებში ხელნაწერების კატალოგიზაციით, ლათინურ ტექსტში მოულოდნელი ინგლისური პასაჟები იპოვა, რომლებიც მოგვიანებით Humiliamini-ს ქადაგების სახელით გახდა ცნობილი. კოლეგა მეცნიერ ისრაელ გოლანცთან კონსულტაციის შემდეგ, მათ დაადგინეს, რომ ეს პასაჟები ციტირებდა „უეიდის სიმღერის“ მე-12 საუკუნის დაკარგულ ვერსიას.phys+2

მ.რ. ჯეიმსის სამეცნიერო კარიერა უეიდის ფრაგმენტის გარდა მრავალი მნიშვნელოვანი აღმოჩენით იყო აღსანიშნავი. ამ აღმოჩენამდე ერთი წლით ადრე, 1895 წელს, მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი აღწერილობითი ხელნაწერების კატალოგი და პარალელურად თავისი პირველი მოჩვენებების ისტორია, შუა საუკუნეების კვლევებით შთაგონებული. მისმა არქეოლოგიურმა მუშაობამ 1902 წელს ბერი სენტ-ედმუნდსში მე-12 საუკუნის აბატების საფლავების ხელახლა აღმოჩენამდე მიიყვანა, რომლებიც მონასტრების დაშლის შემდეგ დაკარგულად ითვლებოდა. 130 წლის განმავლობაში მეცნიერები არასწორად განმარტავდნენ ჯეიმსის აღმოჩენას, სანამ უეიდისა და ფოლკის ბოლოდროინდელმა გარღვევამ არ გამოავლინა, რომ ეს თხზულება რაინდული რომანი იყო და არა მონსტრებით სავსე ეპოსი, რითაც ლიტერატურის ერთ-ერთი ყველაზე მუდმივი საიდუმლო ამოიხსნა.wikipedia+4

შუა საუკუნეების მიმი გამოსავალს გვთავაზობს

როგორც აღმოჩნდა, შუა საუკუნეების მქადაგებლები დიდად არ განსხვავდებოდნენ თანამედროვე სოციალური მედიის გავლენიანი პირებისგან. ჩოსერის საიდუმლოს ამოხსნა მოვიდა იმის გაცნობიერებით, რომ Humiliamini-ს ქადაგება შეიცავდა იმას, რასაც მკვლევრები შუა საუკუნეების „მიმს“ უწოდებენ — თანამედროვე პოპ-კულტურის მითითებას, რომელიც მიზანმიმართულად იყო ჩაქსოვილი რელიგიურ დისკურსში აუდიტორიის ჩართულობის შესანარჩუნებლად. „აქ ჩვენ გვაქვს მე-12 საუკუნის მიწურულის ქადაგება, რომელიც იყენებს მიმს იმ დროის ჰიტური რომანტიკული ისტორიიდან“, — განმარტა დოქტორმა სებ ფოლკმა და ხაზი გაუსვა ერთ-ერთ ყველაზე ადრეულ დოკუმენტირებულ შემთხვევას, როდესაც მქადაგებელმა პოპულარული კულტურა რელიგიურ გზავნილებში ჩართო.popsci

თავად ქადაგება გვთავაზობს თავმდაბლობის გაკვეთილს უჩვეულო შედარებების გზით, სადაც მძარცველ ძლიერ მამაკაცებს მგლებს ადარებს, ხოლო მატყუარა ადამიანებს — გველგესლებს ან წყლის გველებს. ის ასევე მოიხსენიებს რეალურ ჯვაროსანს, ჰიუ დე გურნეის, რომელმაც რამდენჯერმე შეიცვალა ერთგულება ინგლისსა და საფრანგეთს შორის — ისტორია, რომელიც არცერთ სხვა შემორჩენილ წყაროში არ ჩანს, მაგრამ თანამედროვე აუდიტორიისთვის აშკარად ცნობადი იყო. ეს აღმოჩენა არა მხოლოდ ლიტერატურულ საიდუმლოს ხსნის, არამედ გვიჩვენებს, თუ როგორ იყენებდნენ შუა საუკუნეების რელიგიური მოღვაწეები, როგორიცაა ალექსანდრე ნეკამი (ქადაგების სავარაუდო ავტორი), კულტურულ წერტილებს — დღევანდელი ვირუსული კონტენტის ეკვივალენტს — მორალური გაკვეთილების მისაწოდებლად, რომლებიც დღესაც აქტუალურია: „ეს გვაფრთხილებს, რომ ყველაზე დიდ საფრთხეს სწორედ ჩვენ, ადამიანები წარმოვადგენთ და არა მონსტრები.“phys+1

წყაროები (37)