Vaxtahækkun í Japan kórónar viku herðinga gegn stríðsverðbólgu

Samhæfð bylgja peningalegra herðinga gekk yfir stærstu hagkerfi heims í þessari viku þegar seðlabankar hækkuðu vexti hver á fætur öðrum. Viðbrögðin koma í kjölfar orkuskells vegna yfirstandandi stríðs við Íran, sem hefur haldið olíuverði yfir 100 dölum á tunnu.

Seðlabanki Japans hækkaði stýrivexti sína í 1,25% á föstudag, sem er hæsta gildi í 31 ár, aðeins tveimur dögum eftir að bandaríski seðlabankinn hækkaði vexti í fyrsta sinn í þrjú ár, og viku eftir að Evrópski seðlabankinn hækkaði sína lykilvexti í 2,5%. Septembermánuður hefur nú skilað mestu hækkun á meðalvöxtum G10-ríkjanna síðan í júlí 2023, þar sem fjórir seðlabankar hækkuðu vexti og aðrir gáfu til kynna frekari herðingar fram undan.reuters+2

„Stefna okkar hefur færst á nýtt stig,“ sagði Kazuo Ueda, seðlabankastjóri Japans, á föstudag og gaf til kynna að bankinn væri reiðubúinn að halda áfram að hækka fjármagnskostnað.reuters

Orkuskellur breytir horfunum

Samhæfðu aðgerðirnar endurspegla sameiginlegt áhyggjuefni: hækkandi olíu- og gasverð vegna Íransstríðsins á á hættu að hleypa af stað nýrri framfærslukreppu, aðeins örfáum árum eftir verðbólguskotið í kjölfar heimsfaraldursins. Fall skammlífs samkomulags milli Bandaríkjanna og Írans í síðasta mánuði, ásamt sókn Húta meðfram strönd Rauðahafsins sem ógnar olíubirgðum á heimsvísu, hefur dregið verulega úr bjartsýni.tekedia+1

„Væntingar standa nú til þess að orkuverð haldist hátt lengur,“ sagði Boris Vujčić, varaseðlabankastjóri ECB, í samtali við Reuters. West Texas Intermediate hráolía lokaði í 102,4 dölum á tunnu í þessari viku, á meðan raunverulegt markaðsverð sveiflaðist nálægt 120 dölum. Framvirkir samningar með Brent-olíu lækkuðu seint á föstudag eftir fregnir þess efnis að Kína hefði beðið stjórnvöld í Teheran um að hjálpa til við að hemja Húta, en víðtækari áhyggjur af framboði eru enn til staðar.reuters+3

Fed þverskallast við Trump, markaðir reikna með fleiri hækkunum

Nýr seðlabankastjóri Fed, Kevin Warsh, hunsaði opinberar kröfur Donalds Trump Bandaríkjaforseta um vaxtalækkanir og tók þátt í einróma ákvörðun samstarfsmanna sinna um að hækka vexti á miðvikudag. Warsh sagðist eiga „erfitt með að lýsa almennum fjármálaskilyrðum sem takmarkandi,“ sem var túlkað sem vísbending um að verið væri að leggja grunninn að frekari herðingum. Uppfærðar spár Fed sýndu að 16 af 18 stjórnarmönnum búast við að minnsta kosti einni fjórðungs prósentustigs hækkun til viðbótar fyrir áramót.bnnbloomberg+1

„Fed hefur endurheimt nokkurn trúverðugleika eftir að hafa hækkað vexti,“ sagði Andrew Lake, fjárfestingarstjóri hjá Mirabaud Asset Management. Ávöxtunarkrafa á 10 ára ríkisskuldabréf Bandaríkjanna fór yfir 5% í þessari viku í fyrsta sinn síðan 2007 áður en hún lækkaði lítillega á ný.reuters+2

Seðlabanki Englands hélt vöxtum óbreyttum á fimmtudag en breytti tóni sínum áberandi, þar sem seðlabankastjórinn Andrew Bailey varaði við því að langvarandi átök gætu knúið fram aðgerðir. Markaðir reikna nú með tæplega fjórum hækkunum upp á fjórðung úr prósentustigi frá bankanum á næsta ári.bnnbloomberg+1

Vægara hækkunarferli en áhætta til staðar

Greiningaraðilar búast við að þetta herðingarferli verði mun hægara en árin 2022 til 2023, þegar Fed einn og sér hækkaði vexti um 5,25 prósentustig. Jafnvel hörðustu talsmenn vaxtahækkana innan Fed spá því nú að vextir nái aðeins 4,25% til 4,50% undir lok árs 2027. Greg Fuzesi hjá JPMorgan ↗ 0.10% varaði við því að „vaxtatoppurinn sé óþægilega háður atburðum í Miðausturlöndum“.reuters

Fyrir nývaxtarlönd eru áhrifin tafarlaus. Sterkari dollar þrýstir á gjaldmiðla, hækkar kostnað vegna skulda í dollurum og eykur kostnað við innflutning á olíu. Jeff Schmid, bankastjóri Fed í Kansas City, lagði áherslu á umfang áskorunarinnar á föstudag: „Verðbólguvandamál okkar snýst ekki bara um orku“.newindianexpress+2