Merkez bankalarının İran savaşı enflasyonuyla mücadelesi: BOJ faiz artışıyla küresel sıkılaşma haftasını noktaladı

Merkez bankalarının ardı ardına faiz artırımına gitmesiyle bu hafta dünyanın en büyük ekonomilerinde eş zamanlı bir parasal sıkılaşma dalgası yaşandı. Bu hamleler, İran ile devam eden savaşın tetiklediği ve petrol fiyatlarını 100 doların üzerinde tutan enerji şokuna bir yanıt niteliği taşıyor.

Japonya Merkez Bankası (BOJ) Cuma günü politika faizini yüzde 1,25'e, yani son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkardı. Bu karar, Federal Rezerv'in (Fed) üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artırmasından sadece iki gün, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) ise politika faizini yüzde 2,5'e yükseltmesinden bir hafta sonra geldi. Eylül ayı, dört merkez bankasının faiz artırması ve diğerlerinin de önümüzdeki dönemde sıkılaşma sinyali vermesiyle, Temmuz 2023'ten bu yana ortalama G10 faiz oranlarında görülen en büyük artışa sahne oldu.reuters+2

"Politika aşamamız değişti," diyen BOJ Başkanı Kazuo Ueda Cuma günü yaptığı açıklamada, bankanın borçlanma maliyetlerini daha da yukarı çekmeye hazır olduğunun sinyalini verdi.reuters

Enerji Şoku Görünümü Yeniden Şekillendiriyor

Eş güdümlü adımlar ortak bir endişeyi yansıtıyor: İran savaşından kaynaklanan yüksek petrol ve gaz maliyetleri, pandemi sonrası yaşanan enflasyon dalgasından sadece birkaç yıl sonra yeni bir hayat pahalılığı krizini tetikleme riski taşıyor. Geçtiğimiz ay ABD ile İran arasındaki anlaşmanın çökmesi ve Husilerin Kızıldeniz kıyısı boyunca ilerleyerek küresel petrol arzını tehdit etmesi, görünümü ciddi şekilde kararttı.tekedia+1

"Şu anki beklenti, enerji fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalacağı yönünde," diyen ECB Başkan Yardımcısı Boris Vujčić Reuters'a konuştu. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı bu hafta 102,4 dolardan kapanırken, fiziki piyasa fiyatları 120 dolara yakın seyretti. Brent petrol vadeli işlemleri, Çin'in Tahran'dan Husileri dizginlemeye yardımcı olmasını istediği yönündeki haberlerin ardından Cuma günü geç saatlerde hafif geriledi ancak genel arz endişeleri varlığını koruyor.reuters+3

Fed Trump'a Meydan Okudu, Piyasalar Daha Fazla Faiz Artışını Fiyatlıyor

Yeni Fed Başkanı Kevin Warsh, Başkan Donald Trump'ın kamuoyuna açık faiz indirimi taleplerine meydan okuyarak Çarşamba günü faiz artırımı yönünde oy kullanan meslektaşlarına katıldı. Karar oybirliğiyle alındı. Warsh, "genel finansal koşulları kısıtlayıcı olarak tanımlamakta zorlanacağını" belirterek daha fazla sıkılaşmanın zeminini hazırladığı şeklinde yorumlanan bir sinyal verdi. Güncellenen Fed projeksiyonleri, 18 politika yapıcıdan 16'sının yıl sonuna kadar en az bir çeyrek puanlık faiz artışı daha beklediğini gösterdi.bnnbloomberg+1

"Fed faiz artırarak güvenilirliğini bir miktar geri kazandı," diyen Mirabaud Asset Management Yatırım Direktörü Andrew Lake, durumu değerlendirdi. ABD 10 yıllık tahvil faizi bu hafta hafifçe gerilemeden önce, 2007'den bu yana ilk kez yüzde 5 sınırını aştı.reuters+2

İngiltere Merkez Bankası (BoE) Perşembe günü faizleri sabit tuttu ancak tonunu belirgin şekilde değiştirdi. Başkan Andrew Bailey, çatışmanın uzamasının harekete geçmeyi zorunlu kılabileceği uyarısında bulundu. Piyasalar şu anda BoE'den önümüzdeki yıl için yaklaşık dört adet çeyrek puanlık faiz artışı fiyatlıyor.bnnbloomberg+1

Daha Hafif Bir Döngü Ama Riskler Sürüyor

Analistler, bu sıkılaşma döngüsünün, yalnızca Fed'in faizleri 5,25 puan artırdığı 2022-2023 dönemine kıyasla çok daha hafif geçmesini bekliyor. En şahin Fed yetkilileri bile artık faizlerin 2027 sonuna kadar yalnızca yüzde 4,25 ile yüzde 4,50 aralığına ulaşacağını öngörüyor. JPMorgan'dan ↘ 0.00% Greg Fuzesi, "faizlerdeki zirve noktasının rahatsız edici bir şekilde Orta Doğu'daki gelişmelere bağlı olduğu" uyarısında bulundu.reuters

Gelişmekte olan ekonomiler için bu durumun etkileri doğrudan hissediliyor. Güçlenen dolar para birimleri üzerinde baskı yaratıyor, dolar cinsinden borçlanma maliyetlerini artırıyor ve petrol ithalat faturalarını kabartıyor. Kansas City Fed Başkanı Jeff Schmid Cuma günü yaptığı açıklamada zorluğun boyutuna dikkat çekti: "Enflasyon sorunumuz sadece enerjiden ibaret değil".newindianexpress+2