იაპონიის ბანკის მიერ განაკვეთის გაზრდით გლობალური გამკაცრების კვირა დასრულდა: ცენტრალური ბანკები ირანის ომის ინფლაციას ებრძვიან

ამ კვირაში მსოფლიოს უმსხვილეს ეკონომიკებში მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების სინქრონულმა ტალღამ გადაუარა: ცენტრალურმა ბანკებმა ერთმანეთის მიყოლებით სწრაფად გაზარდეს საპროცენტო განაკვეთები ირანთან მიმდინარე ომით გამოწვეული ენერგეტიკული შოკის საპასუხოდ, რამაც ნავთობის ფასი ბარელზე 100 დოლარზე მაღლა შეინარჩუნა.

პარასკევს იაპონიის ბანკმა საპროცენტო განაკვეთი 1.25%-მდე გაზარდა, რაც ბოლო 31 წლის მაქსიმუმია. ეს მოხდა სულ რაღაც ორი დღის შემდეგ მას შემდეგ, რაც ფედერალურმა რეზერვმა ბოლო სამი წლის განმავლობაში განაკვეთები პირველად გაზარდა, და ერთი კვირის შემდეგ მას შემდეგ, რაც ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა ძირითადი განაკვეთი 2.5%-მდე ასწია. სექტემბერში დაფიქსირდა G10-ის საშუალო საპროცენტო განაკვეთების ყველაზე დიდი ზრდა 2023 წლის ივლისის შემდეგ: ოთხმა ცენტრალურმა ბანკმა განაკვეთები გაზარდა, სხვები კი სამომავლოდ პოლიტიკის კიდევ უფრო გამკაცრებაზე მიანიშნებენ.reuters+2

„ჩვენი პოლიტიკის ფაზა შეიცვალა“, განაცხადა პარასკევს იაპონიის ბანკის მმართველმა კაზუო უედამ და მიანიშნა, რომ ბანკი მზად არის სესხის აღების ხარჯების ზრდა გააგრძელოს.reuters

ენერგეტიკული შოკი პროგნოზებს ცვლის

კოორდინირებული ნაბიჯები ასახავს საერთო შეშფოთებას: ირანის ომის გამო ნავთობისა და გაზის გაძვირება პანდემიის შემდგომი ინფლაციური ნახტომიდან სულ რამდენიმე წელიწადში საარსებო ხარჯების ახალი კრიზისის დაწყების რისკს ქმნის. გასულ თვეში აშშ-ირანის ხანმოკლე შეთანხმების ჩაშლამ და წითელი ზღვის სანაპიროზე ჰუსიტების წინსვლამ, რაც საფრთხეს უქმნის ნავთობის გლობალურ მიწოდებას, ეკონომიკური პერსპექტივები მკვეთრად გააუარესა.tekedia+1

„ახლა არსებობს მოლოდინი, რომ ენერგომატარებლების ფასები უფრო დიდხანს დარჩება მაღალ ნიშნულზე“, განუცხადა Reuters-ს ევროპის ცენტრალური ბანკის ვიცე-პრეზიდენტმა ბორის ვუიჩიჩმა. West Texas Intermediate (WTI) მარკის ნავთობის ფასმა ამ კვირაში ბარელზე 102.4 დოლარი შეადგინა, ხოლო ფიზიკურ ბაზარზე ფასები 120 დოლართან ახლოს მერყეობდა. Brent მარკის ნავთობის ფიუჩერსები პარასკევს გვიან შემცირდა მას შემდეგ, რაც გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ჩინეთმა თეირანს ჰუსიტების შეკავებაში დახმარება სთხოვა, თუმცა მიწოდებასთან დაკავშირებული ზოგადი შეშფოთება კვლავ რჩება.reuters+3

ფედრეზერვი ტრამპს არ უსმენს, ბაზრები განაკვეთების შემდგომ ზრდას პროგნოზირებენ

ფედრეზერვის ახალმა თავმჯდომარემ, კევინ უორშმა, უგულებელყო პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის საჯარო მოთხოვნები განაკვეთების შემცირების შესახებ და ოთხშაბათს კოლეგებთან ერთად ერთხმად მისცა ხმა განაკვეთების გაზრდას. უორშმა აღნიშნა, რომ მას „გაუჭირდებოდა ზოგადი ფინანსური პირობების შემზღუდველად დახასიათება“, რაც აღქმულ იქნა როგორც საფუძვლის მომზადება შემდგომი გამკაცრებისთვის. ფედრეზერვის განახლებული პროგნოზებით, 18-დან 16 მაკონტროლებელი წლის ბოლომდე განაკვეთის კიდევ მინიმუმ მეოთხედი პროცენტული პუნქტით გაზრდას ელოდება.bnnbloomberg+1

„განაკვეთების გაზრდის შემდეგ ფედრეზერვმა ნდობა ნაწილობრივ აღიდგინა“, განაცხადა Mirabaud Asset Management-ის საინვესტიციო დირექტორმა ენდრიუ ლეიკმა. აშშ-ის 10-წლიანი სახაზინო ობლიგაციების შემოსავლიანობამ ამ კვირაში 2007 წლის შემდეგ პირველად გადააჭარბა 5%-ს, თუმცა შემდეგ ოდნავ შემცირდა.reuters+2

ინგლისის ბანკმა ხუთშაბათს განაკვეთები უცვლელად დატოვა, თუმცა მისი ტონი საგრძნობლად შეიცვალა: მმართველმა ენდრიუ ბეილიმ გააფრთხილა, რომ გახანგრძლივებულმა კონფლიქტმა შესაძლოა ზომების მიღება აიძულოს. ბაზრები ახლა პროგნოზირებენ, რომ ინგლისის ბანკი მომავალი წლის განმავლობაში განაკვეთს თითქმის ოთხჯერ გაზრდის, თითოეულჯერ მეოთხედი პროცენტული პუნქტით.bnnbloomberg+1

უფრო ზომიერი ციკლი, თუმცა რისკებით

ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ გამკაცრების ეს ციკლი ბევრად უფრო ზომიერი იქნება, ვიდრე 2022-2023 წლების ტალღა, როდესაც მხოლოდ ფედრეზერვმა განაკვეთები 5.25 პროცენტული პუნქტით გაზარდა. ფედრეზერვის ყველაზე რადიკალურად განწყობილი წევრებიც კი პროგნოზირებენ, რომ 2027 წლის ბოლოსთვის განაკვეთები მხოლოდ 4.25%-4.50%-ის ფარგლებში იქნება. JPMorgan-ის ↗ 0.10% ანალიტიკოსმა გრეგ ფუზესიმ გააფრთხილა, რომ „განაკვეთების პიკი არასასურველად არის დამოკიდებული ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე მოვლენებზე“.reuters

განვითარებადი ეკონომიკებისთვის შედეგები მყისიერია. გამყარებული დოლარი ზეწოლას ახდენს ეროვნულ ვალუტებზე, ზრდის დოლარში დენომინირებული ვალის მომსახურების ხარჯებს და ზრდის ნავთობის იმპორტის გადასახადებს. კანზას-სიტის ფედრეზერვის პრეზიდენტმა ჯეფ შმიდმა პარასკევს ხაზი გაუსვა გამოწვევის მასშტაბებს: „ჩვენი ინფლაციის პრობლემა მხოლოდ ენერგომატარებლებს არ უკავშირდება“.newindianexpress+2