Rubin-stjörnustöðin tekur mynd af 500.000 vetrarbrautum og hjálpar við uppgötvun sjaldgæfrar sprengistjörnu

Vera C. Rubin-stjörnustöðin hefur birt viðamikla mynd af COSMOS-svæðinu sem geymir meira en hálfa milljón vetrarbrauta og yfir 50.000 stjörnur. Þetta eru fyrstu vísindalegu gögnin sem birt eru úr LSST-myndavélinni. Einungis nokkrum dögum eftir birtinguna sannaði stjörnustöðin einnig gildi sitt við uppgötvanir í rauntíma, þegar hún hjálpaði alþjóðlegum hópi sjónauka við að fanga einn sjaldgæfasta atburð í nútímastjörnufræði: höggbylgjubrot dánandi stjörnu.

Djúpur gluggi á geiminn

Myndin var birt 31. júlí í tilefni af annarri forbrellu gagna (Early Data Preview 2) hjá stjörnustöðinni, en hún var búin til með því að steypa saman hundruðum einstakra athugana sem gerðar voru á milli apríl 2025 og janúar 2026. Hún sýnir COSMOS-svæðið í stjörnumerkinu Sextant, sem er eitt mest rannsakaða svæði himinsins og var fyrst rannsakað af Hubble-geimsjónaukanum árið 2003.rubinobservatory

3,2 gígadíla LSST-myndavél Rubin, sem er stærsta stafræna myndavél sem byggð hefur verið fyrir stjörnufræði, er fest á 8,4 metra Simonyi-kortlagningarsjónaukann á Cerro Pachón í Síle. Brenniflötur hennar geymir 189 vísindalega CCD-skynjara sem eru kæliðir niður í um -100°C, og hver lýsing fangar 9,6 fergráður af himninum, sem er svæði jafnstórt og um 45 full tungl. Víðara sjónarhorn á sama svæði sýnir meira en 650.000 vetrarbrautir og yfir 75.000 stjörnur.zmescience+2

„Djúpmyndin af COSMOS er bara upphafið hjá Rubin á þessu svæði,“ sagði Bob Blum, framkvæmdastjóri Rubin-stjörnustöðvarinnar hjá NSF NOIRLab. „Endurteknar athuganir á svæðinu á næstu árum munu sýna fram á hversu öflug hönnun kortlagningarinnar er til uppgötvana.“rubinobservatory

Síðustu augnablik stjörnu fangin

Fáeinum dögum eftir að COSMOS-myndin var birt sýndi stjörnustöðin nákvæmlega þess konar getu til uppgötvunar. Í mars greindi kínverski geimsjónaukinn Einstein Probe stuttan röntgenblossa frá uppsprettu í 500 milljón ljósára fjarlægð. Sjónaukar á jörðu niðri brugðust við innan klukkustundar og Rubin var einmitt að fylgjast með sama hluta himinsins. Atburðurinn, sem fékk heitið SN 2026gzf, var flokkaður sem sprengistjarna af gerð Ic broad-lined, sem er sprengidauði Wolf-Rayet stjörnu sem er um 20 sinnum massameiri en sólin.livescience+1

Tveir rannsóknarhópar birtu niðurstöður þann 14. júlí í The Astrophysical Journal Letters og staðfestu hvor um sig óháð öðrum „höggbylgjubrotið“, sem er aðeins önnur slík athugun á 20 árum. Höggbylgjubrot sprengistjörnunnar var það daufasta sem mælst hefur hjá Ic-BL sprengistjörnu og engir gammablossar greindust, sem kom á óvart þar sem þessi tegund sprenginga er oft tengd slíkum blossum.petapixel+1

„Einn möguleiki er að geislastrókurinn hafi stíflast, annaðhvort við yfirborð stjörnunnar eða vegna efnis í kringum hana,“ sagði Brendan O'Connor, stjörnueðlisfræðingur við Carnegie Mellon-háskóla og meðhöfundur einnar rannsóknarinnar.livescience

Áratugurinn fram undan

Á 10 ára verkefninu Legacy Survey of Space and Time er gert ráð fyrir að Rubin uppgötvi um 20 milljarða vetrarbrauta og 17 milljarða stjarna, og sendi frá sér allt að sjö milljónir viðvarana á hverri nóttu til að vekja athygli á sprengistjörnum, smástjörnum og öðrum skammvinnum atburðum. EDP2-gögnin eru nú aðgengileg rannsakendum í Bandaríkjunum og Síle, en almennur aðgangur er fyrirhugaður eftir tveggja ára einkaréttartímabil. Annar áfangi gagnabirtingarinnar, þar sem bætt verður við samanburðarmyndum sem sýna breytingar á milli athugana, er væntanlegur síðar árið 2026.thedailystar+2