Euclid-sjónaukinn sendir frá sér gögn um 900 milljónir vetrarbrauta

Á fimmtudaginn, 12. nóvember, birti Geimferðastofnun Evrópu (ESA) DR1-Foundation, fyrstu stóru gagnasendinguna frá Euclid-geimsjónaukanum. Hún inniheldur yfir 900 milljónir vetrarbrauta og nær yfir svæði á himninum sem er á stærð við 9.500 full tungl, sem ESA kallar grunninn að sínu stærsta 3D-korti af alheiminum til þessa. Gögnin munu hjálpa vísindamönnum að rannsaka hulduefni og huldurorku, sem virðast samanlagt mynda um 95% af innihaldi alheimsins, að því er Reuters greindi frá.esa.int+1

Breyting á umfangi

Útgáfan nær yfir um 13 mánaða athuganir, teknar frá vori 2024 til vors 2025. Á þeim tíma kortlagði Euclid-víðmyndakönnunin um 1.900 fermetra svæði á himninum, samkvæmt vefsíðu verkefnisins hjá ESA. Auk vetrarbrautanna inniheldur hún um 15.000 mögulegar sterkar þyngdarlinsur, meira en 60 milljónir mögulegra kvasara og litróf fyrir yfir 160 milljónir fyrirbæra. Allt þetta nemur um 1,7 milljónum gígabæta af gögnum.cosmos.esa.int+1

"Þetta er breyting á umfangi frá fyrri útgáfum Euclid, sem innihéldu nokkurra daga athuganir yfir um 60 fermetra svæði," sagði Valeria Pettorino, vísindamaður hjá Euclid-verkefni ESA. Carole Mundell, vísindastjóri ESA, sagði gögnin vera "langt meira en fallegar myndir" og að þetta væri stærsta könnun sinnar tegundar sem gerð hefur verið úr geimnum.esa.int

Metfjöldi af kosmískum linsum

Samkvæmt Reuters er vörulistinn yfir sterkar linsur stærri en heildarfjöldinn sem fannst á síðustu hálfri öld. Vísindamenn fundu linsurnar með vélanámi og með hjálp þúsunda almennra borgaravísindamanna í "Space Warps" verkefninu hjá Zooniverse. "Þyngdarlinsur eru eigin vogir náttúrunnar," sagði Natalie Lines, doktorsnemi við háskólann í Portsmouth og meðlimur í Euclid-samtökunum. Hún bætti við að Euclid geti tekið skarpar myndir yfir stórt svæði, eitthvað sem hvorki jarðbundnir sjónaukar né Hubble og Webb geta gert. Sumir kvasaranna eru frá þeim tíma þegar alheimurinn var aðeins 5% af núverandi aldri.reuters.com+1

Aðeins 14% af leiðinni

Gögnin ná yfir um 14% af himninum sem Euclid mun kortleggja á sex ára könnunartímabili sínu. Verkefninu var skipt í tvær útgáfur vegna þess að mælingar á lögun vetrarbrauta þurfa aukinn vinnslutíma. Þær mælingar, gögn um veika þyngdarlinsuáhrif og heimsfræðilegar greiningar verða bætt við í júní 2027 til að ljúka fullri DR1-útgáfu, samkvæmt yfirlitsgrein Euclid-samtakanna. ESA tilgreinir 16. júní 2027 sem dagsetningu fyrir DR1. Euclid var skotið á loft árið 2023 og stefnir að því að ljúka 3D-atlas sínum, sem spannar meira en þriðjung himinsins, árið 2031.cosmos.esa.int+3

"Þetta verður notað til að kortleggja stórfellda uppbyggingu alheimsins í áður óþekktri nákvæmni," sagði Pettorino. "Svo margar uppgötvanir eiga enn eftir að líta dagsins ljós."