Stríð í Íran hækkar orkureikning heimsins um 330 milljarða dala samkvæmt rannsókn

Nákvæmlega sex mánuðum eftir að Bandaríkin og Ísrael gerðu loftárásir á Íran þann 28. febrúar hefur hernaðarlegur árekstur aukið innflutningsreikning heimsins fyrir jarðefnaeldsneyti um meira en 330 milljarða dala. Engu að síður hefur heimshagkerfið komist hjá því skelfilega hruni sem margir óttuðust, en í stað þess hefur þróunin skiptst í tvo heima: annars vegar þar sem fjárfestar blómstra og hins vegar þar sem neytendur, sérstaklega þeir fátækustu í heiminum, bera kostnaðinn.

Gróði fyrir suma, byrði fyrir marga

Talan 330 milljarðar dala, sem rannsóknarmiðstöðin Centre for Research on Energy and Clean Air í Finnlandi birti í þessari viku, endurspeglar muninn á því sem þjóðir greiddu raunverulega fyrir olíu, eldsneyti og fljótandi náttúrugas (LNG) frá mars til ágúst og því sem sérfræðingar höfðu spáð fyrir stríðið. Hráolía var 164,1 milljarður dala af þeirri heildartölu, þar á eftir komu dísilolía og gasolía með 73,8 milljarða og fljótandi náttúrugas með 38 milljarða. Evrópusambandið bar mesta þungann með 78 milljarða dala aukningu í orkuinnflutningskostnaði, þar á eftir komu Kína með 35 milljarða og Indland með 22 milljarða.finance.yahoo+1

Verð á Brent-hráolíu hækkaði um rúmlega 22 prósent, úr um 72 dölum á tunnuna fyrir stríð í um 88 dali, eftir að hafa náð hámarki tæplega 120 dölum fyrr í átökunum, þegar flutningar olíuskipa um Ormussund, sem áður sá um fimmtung olíu- og gasflutninga heimsins, hægðust verulega. ExxonMobil Exxon Mobil Corporation ↗ 0.34% og Chevron ↘ 0.15% birtu samanlagðan hagnað á öðrum ársfjórðungi sem fór yfir 26,6 milljarða dala, vegna hærra hrávöruverðs. Á Wall Street hefur S&P 500 vísitalan hækkað um næstum 22 prósent og Nasdaq Composite hefur hækkað um 27 prósent frá því að markaðir náðu lágmarki síððustu daga í mars.abcnews+2

"Hingað til hefur heimshagkerfið leikið fjárhagslegan leik sem svipar til atriðis úr 'Mission Impossible'," sagði Michael Ashley Schulman, fjárfestingastrategur hjá Cerity Partners.abcnews

Neytendur og þróunarlönd bera þungann

Kostnaður vegna stríðsins hefur komið af mestum þunga niður á almennum neytendum og þróunarlöndum. Búist er við að flugvélaeldsneyti kosti að meðaltali 70 prósentum meira en árið 2025, samkvæmt Alþjóðasamtökum flugfélaga, sem hefur fengið flugfélög til að fækka flugleiðum og hækka fargjöld. Áburðarverð, sem hækkaði vegna röskunar á útflutningi frá Persaflóa, náði hámarki í apríl, 44 prósentum yfir stigi fyrir stríð, samkvæmt verðvísitölu Alþjóðabankans. Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna (WFP) hefur varað við því að tugir milljóna gætu hafnað í hungri. "Olíuskip sem liggur við akkeri í Ormussundi getur þýtt einni máltíð minna á dag fyrir barn í Súdan," sagði Carl Skau, starfandi framkvæmdastjóri WFP, í vitnisburði í þessari viku.seattletimes+1

Alþjóðaorkustofnunin áætlaði að allt að fimmtungur af hreinsunargetu Mið-Austurlanda hafi stöðvast vegna átakanna, sem er takmörkun sem líklega mun lifa lengur en stríðið sjálft.oilprice

Hrein orka sækir í sig veðrið en áhætta vofir yfir

Óætluð afleiðing átakanna hefur verið hraðari innleiðing hreinna orkugjafa. Sala á rafbílum náði meti í ýmsum hlutum heimsins, með 300 prósenta aukningu milli ára í Kólumbíu og 180 prósenta aukningu í Nýja-Sjálandi. Rúmlega 26 lönd hafa kynnt nýjar aðgerðir í hreinni orku til að bregðast við kreppunni. "Kreppan knýr á um fjárfestingar hraðar en nokkur opinber stefnumótun hefði getað gert," sagði Scott Lehmann, sérfræðingur í birgðakeðjum hjá Sphera. Vind- og sólarorka spöruðu innflytjendum samtals 36 milljarða dala á þessu sex mánaða tímabili, samkvæmt CREA. Engu að síður vara sérfræðingar við því að orkureikningur heimsins gæti hækkað enn frekar þar sem langtímastaða Ormussunds er enn óleyst og birgðasöfnun fyrir veturinn nálgast.seattletimes+3