ჰაბლმა აღმოაჩინა, რომ ირმის ნახტომმა 11.8 მილიარდი წლის წინ გალაქტიკა შთანთქა

NASA-ს „ჰაბლის“ კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოაჩინა საბოლოო მტკიცებულება იმისა, რომ ახალგაზრდა ირმის ნახტომმა დაახლოებით 11.8 მილიარდი წლის წინ ჯუჯა გალაქტიკა შთანთქა, რამაც ჩვენი გალაქტიკის ფორმირების ცნობილი ქრონოლოგია 1.8 მილიარდი წლით უკან გადაწია. ორშაბათს ჟურნალ Nature Astronomy-ში გამოქვეყნებული შედეგები ირმის ნახტომის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ადრეულ მნიშვნელოვან მოვლენას ავლენს.moneycontrol+1

შთანთქმული გალაქტიკა, სახელწოდებით Low-energy-Kraken-Heracles (LKH), დაახლოებით 500 მილიონი მზის მასის ვარსკვლავებს შეიცავდა და ირმის ნახტომს დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 2 მილიარდი წლის შემდეგ შეერწყა, როდესაც ჩვენი გალაქტიკა დღევანდელზე ბევრად პატარა იყო.skyatnightmagazine+1

უძველესი ვარსკვლავთგროვები დაფარულ წარსულს ავლენს

ბოლონიის ასტროფიზიკისა და კოსმოსური მეცნიერების ობსერვატორიის მკვლევარ დავიდე მასარის ხელმძღვანელობით, ჯგუფმა „ჰაბლი“ ირმის ნახტომის შიდა 20,000 სინათლის წლის რადიუსში არსებული 39 სფერული გროვის შესასწავლად გამოიყენა. თითოეული გროვის ზუსტი ასაკისა და მეტალურობის, მისი ქიმიური ანაბეჭდის, გაზომვით მკვლევრებმა სამი განსხვავებული პოპულაცია გამოყვეს: ახალგაზრდა ირმის ნახტომის შიგნით დაბადებული გროვები, 10 მილიარდი წლის წინ Gaia-Sausage-Enceladus-ის შერწყმისას შთანთქმული გროვები და მანამდე უცნობი მესამე ჯგუფი.science.anu+1

ეს მესამე პოპულაცია Gaia-Sausage-Enceladus-ის გროვებზე უძველესი აღმოჩნდა, თუმცა ირმის ნახტომის ადგილობრივ გროვებზე ახალგაზრდა, რაც იმას მიუთითებს, რომ ისინი ცალკეული, უფრო ადრეული შერწყმის მოვლენიდან წარმოიშვნენ.skyatnightmagazine

„ჩვენი სახლი ირმის ნახტომის გალაქტიკაა, მაგრამ არ ვიცით, როგორ აშენდა იგი“, თქვა მასარიმ. „ამ ნაშრომში ჩვენ აღმოვჩენთ, საიდან გაჩნდა აგურის პირველი მნიშვნელოვანი პარტია: ჯუჯა გალაქტიკიდან, რომელსაც LKH-ს ვუწოდებთ“.it-online+1

ირმის ნახტომის უადრესი ისტორიის გადაწერა

ეს აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს ადრინდელ ვარაუდებს, რომ ირმის ნახტომის უადრესი ევოლუცია მხოლოდ შიდა ვარსკვლავთწარმოქმნით იყო განპირობებული. ვინაიდან LKH იმ დროს ახალგაზრდა გალაქტიკის მთლიანი მასის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდა, ირმის ნახტომის წარმოშობის რეკონსტრუქციისას გარე გალაქტიკებში დაბადებული ვარსკვლავებიც უნდა იქნეს გათვალისწინებული, აღნიშნა მასარიმ.moneycontrol+1

ეს მიგნება ეფუძნება ათწლეულების განმავლობაში გალაქტიკურ არქეოლოგიაში გაწეულ შრომას. ეს არის მიდგომა, რომელიც წელს აღიარეს, როდესაც ასტროფიზიკაში 2026 წლის კავლის პრემია ვასილი ბელოკუროვს, ამინა ჰელმის და როდრიგო იბატას გადაეცათ ირმის ნახტომის შერწყმის ისტორიის ნოვატორული კვლევისთვის.science.anu

რა იქნება შემდეგ

ჯგუფი გეგმავს გააგრძელოს სფერული გროვების შესწავლა სხვა უძველესი შერწყმების დასახასიათებლად. „ჰაბლი“ ამჟამად აკვირდება მანამდე შესწავლელ გროვებს, რომლებმაც შესაძლოა გალაქტიკის შორეული წარსულის დამატებითი მოვლენები გამოავლინონ. „ეს დაგვეხმარება დავახასიათოთ შერწყმის ისეთი მოვლენები, რომლებიც ირმის ნახტომის ისტორიაში შორეულ წარსულში მოხდა“, განაცხადა თანაავტორმა ფერნანდო აგუადო-ახელეტმა ვიგოსა და ლა-ლაგუნას უნივერსიტეტებიდან (ესპანეთი).it-online+1