ევროპაში Uber-ის 240 ათასზე მეტი მძღოლი კომპანიას ალგორითმული ანაზღაურების გამო უჩივის

ევროპის შვიდ ქვეყანაში Uber-ის ↘ 0.26% 240,000-მდე მძღოლმა ტაქსის გამოძახების კომპანიის წინააღმდეგ კოლექტიური სამართლებრივი დავა დაიწყო. ისინი ამტკიცებენ, რომ კომპანიის ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული საფასო სისტემა ევროკავშირის მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობას არღვევს და მათ შემოსავლებს სისტემატურად ამცირებს.

სარჩელი ამსტერდამის რაიონულ სასამართლოში 2 სექტემბერს შეიტანა ორგანიზაციამ Worker Info Exchange International (WIE). ის მოიცავს მძღოლებს დიდი ბრიტანეთიდან, საფრანგეთიდან, გერმანიიდან, ნიდერლანდებიდან, ბელგიიდან, პოლონეთიდან და რუმინეთიდან. WIE სასამართლოს სთხოვს, Uber-ის პრაქტიკა უკანონოდ ცნოს, კომპანიას მათი შეწყვეტა დაავალოს და დაზარალებულ მძღოლებს კომპენსაცია გადაუხადოს.dmnews+2

რას ამტკიცებენ მძღოლები

საქმის მთავარი არსი Uber-ის მიერ ფიქსირებული ფასწარმოქმნის მოდელიდან დინამიკურ სისტემაზე ("Upfront Pricing") გადასვლაა, რაც 2020 წლიდან ეტაპობრივად დაინერგა. ძველი მოდელის დროს ტარიფები დროისა და მანძილის მიხედვით იანგარიშებოდა სტანდარტული 25%-იანი საკომისიოთი. ახალი მოდელის პირობებში კი მგზავრების მიერ გადახდილი თანხა პირდაპირ აღარ არის დაკავშირებული იმასთან, რასაც მძღოლები იღებენ.itv

მძღოლები აცხადებენ, რომ Uber-ის ალგორითმი ქმნის მათ ინდივიდუალურ პროფილებს და სწავლობს მათ ქცევას: რომელ შეკვეთებს იღებენ ან უარყოფენ, როდის და სად მუშაობენ. ეს კეთდება იმის დასაპროგნოზებლად, თუ რა მინიმალურ თანხას დათანხმდებიან კონკრეტული მგზავრობისთვის. "კომპიუტერული ალგორითმი დამოუკიდებლად არ უნდა იღებდეს გადაწყვეტილებებს, რომლებიც ადამიანებს საარსებო წყაროს ართმევს", განაცხადა Worker Info Exchange-ის დირექტორმა ჯეიმს ფარარმა.cryptobriefing+1

მძღოლმა კოლა ობამ, რომელიც Uber-ში ცხრა წელია მუშაობს, ITV News-ს განუცხადა, რომ მას და მის კოლეგას ერთი და იმავე ადგილიდან ერთი და იმავე მარშრუტისთვის განსხვავებული ტარიფები შეეთავაზათ: მას 22 ფუნტი, ხოლო მის კოლეგას 26 ფუნტი. "მჯერა, რომ სწორედ აქ ერთვება ალგორითმი", თქვა მან.itv

WIE-ის შეფასებით, დიდი ბრიტანეთის დაზარალებულმა მძღოლებმა ფასწარმოქმნის ცვლილებების შემდეგ რეალურად წელიწადში საშუალოდ 5,337 ფუნტით ნაკლები გამომუშავება მიიღეს, ხოლო ჯამურმა დანაკარგმა თითოეულ მძღოლზე 2021 წლის აგვისტოდან 2026 წლის ივნისამდე 26,239 ფუნტი შეადგინა.dmnews+1

Uber-ის პასუხი და ფართო კონტექსტი

Uber კატეგორიულად უარყოფს ბრალდებებს. "Uber-ის აპლიკაცია იყენებს რეალურ დროში არსებულ ინფორმაციას მგზავრობის, ხანგრძლივობისა და დანიშნულების ადგილის შესახებ ტარიფების გამოსათვლელად", ნათქვამია კომპანიის განცხადებაში. "მძღოლები ხედავენ თავიანთ შემოსავალს და იმას, თუ საით მიდის მგზავრი, სანამ შეკვეთის მიღებაზე გადაწყვეტილებას მიიღებენ".itv

ეს სარჩელი რამდენიმე კვირის შემდეგ მოჰყვა იმ ფაქტს, როდესაც ნიდერლანდების მონაცემთა დაცვის ორგანომ Uber-ი 825 მილიონი ევროთი დააჯარიმა ავტომატიზებული სისტემების მეშვეობით მძღოლების ანგარიშების გაუქმების გამო ჯეროვანი ადამიანური ზედამხედველობის გარეშე. ეს GDPR-ის ფარგლებში ოდესმე დაკისრებული სიდიდით მეორე ჯარიმაა. ეს იყო ნიდერლანდების რეგულატორის მიერ Uber-ისთვის დაკისრებული მესამე ჯარიმა 2024 წელს დაკისრებული 290 მილიონი ევროს ჯარიმის შემდეგ, რომელიც მძღოლების პერსონალური მონაცემების აშშ-ში გადაცემას ეხებოდა.reuters+2

შედეგები გიგ-ეკონომიკისთვის

ოქსფორდის უნივერსიტეტის 2025 წლის ივნისის კვლევამ, რომელიც WIE-სთან თანამშრომლობით ჩატარდა, აჩვენა, რომ დინამიკური ფასწარმოქმნის დანერგვის შემდეგ Uber-ის საშუალო წილი 25%-დან დაახლოებით 29%-მდე გაიზარდა, ხოლო ზოგიერთი მგზავრობისას კომპანია ტარიფის 50%-ზე მეტს იტოვებდა. იმავე პერიოდში Uber-ის წლიური საოპერაციო მოგება 2023 წლის 1.1 მილიარდი დოლარიდან 2025 წელს 5.6 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა.itv+1

WIE ელის, რომ ამსტერდამის საქმის განხილვა 2027 წლის დასაწყისში დაიწყება. ევროკავშირის ხელოვნური ინტელექტის აქტი, რომლის ეტაპობრივი დანერგვაც 2024 წელს დაიწყო, დასაქმებასთან დაკავშირებულ AI სისტემებს "მაღალი რისკის" კატეგორიას მიაკუთვნებს, რაც მძღოლების პრეტენზიებს დამატებით მარეგულირებელ წონას სძენს. შედეგმა შესაძლოა პრეცედენტი შექმნას იმისა, თუ როგორ ექნებათ უფლება გიგ-ეკონომიკის პლატფორმებს ევროპის მასშტაბით გამოიყენონ ავტომატიზებული სისტემები თანამშრომლების მართვისა და ანაზღაურებისთვის.cryptobriefing+1