Stjörnufræðingar greina útvarpsbylgjur frá fjarreikistjörnu í fyrsta sinn

Í fyrsta sinn hafa stjörnufræðingar greint útvarpsbylgjur sem eiga uppruna sinn beint frá reikistjörnu utan sólkerfisins okkar. Þessi uppgötvun opnar nýja sýn á segulsvið fjarlægra heima og leitina að lífvænlegum fjarreikistjörnum.

Alþjóðlegt teymi undir forystu vísindamanna frá Harvard-Smithsonian miðstöðinni fyrir stjarneðlisfræði og Háskólanum í Oregon notaði MeerKAT útvarpssjónaukann í Suður-Afríku til að fanga hröð, endurtekin og hringskautað útvarpsmerki frá Beta Pictoris b, gasrisa sem er um það bil 10 sinnum massameiri en Júpíter og staðsettur í um 63 ljósára fjarlægð frá jörðinni. Greinin, sem var lögð fram 15. september á arXiv, greinir frá mælingum á tíðnum á bilinu 0,85 til 3,5 GHz í fjórum athugunum á árunum 2025 og 2026.arxiv+2

Ekki geimverur, heldur mögulega norðurljós

Merkin eru ekki vísbendingar um geimverur. Vísindamennirnir greindu geislunina sem rafeinda-hringrásar-maser-geislun, sama ferli og knýr útvarpsgeislun norðurljósa á Júpíter og öðrum reikistjörnum sólkerfisins. „Þegar fólk sér 'útvarpsmerki frá fjarreikistjörnu' hugsar það um geimverur,“ sagði stjörnufræðingurinn Yvette Cendes við Háskólann í Oregon, einn höfunda rannsóknarinnar. „En því miður, þetta eru ekki geimverur.“sciencenews+1

Mikilvægasta framförin var að rekja merkið til reikistjörnunnar sjálfrar frekar en móðurstjörnunnar. Fyrri tilraunir til að greina útvarpsgeislun frá fjarreikistjörnum gátu ekki aðgreint merki reikistjörnunnar frá suði stjörnunnar. Vegna þess að Beta Pictoris er segulmagnað róleg stjarna gat teymið einangrað Beta Pictoris b sem uppsprettu. „Við getum útilokað stjörnuna og við getum sagt að þetta komi frá þessari tilteknu reikistjörnu,“ sagði Cendes.skyatnightmagazine+1

Segulsvið þúsundum sinnum sterkara en á jörðinni

Þar sem útvarpsgeislun norðurljósa tengist styrk segulsviðs gerði mælingin teyminu kleift að mæla segulsvið fjarreikistjörnu beint í fyrsta sinn. Þeir áætla að Beta Pictoris b hafi segulsvið sem er að minnsta kosti 1.250 gauss, sem er þúsundum sinnum sterkara en 0,5 gauss segulsvið jarðar.moneycontrol+2

Segulsvið eru mikilvæg fyrir lífvænleika reikistjarna. Segulsvið jarðar verndar lofthjúpinn fyrir sólvindi; skilningur á því hvaða fjarreikistjörnur búa yfir svipaðri vernd gæti hjálpað til við að þrengja leitina að heimum sem geta stutt líf.sciencenews+1

Hvað gerist næst

Rannsóknin hefur ekki enn farið í ritrýni. En með nýrri kynslóð útvarpssjónauka á sjóndeildarhringnum gæti tæknin sem hér er sýnd verið beitt á aðrar risastórar fjarreikistjörnur, sem gefur stjörnufræðingum nýtt tæki til að rannsaka fjarlægt umhverfi reikistjarna. Beta Pictoris hefur verið vinsælt rannsóknarefni, í júlí 2026 varð þriðja reikistjarnan í kerfinu, Beta Pictoris d, sú fjarreikistjarna sem hefur verið ljósmynduð beint frá jörðinni með minnstum birtustyrk hingað til.watchers+2

„Þetta er ótrúlega sterkt segulsvið, miklu sterkara en nokkuð annað í sólkerfinu okkar,“ sagði Cendes.sciencenews