Αστρονόμοι ανίχνευσαν για πρώτη φορά ραδιοκύματα από εξωπλανήτη

Για πρώτη φορά, αστρονόμοι ανίχνευσαν ραδιοκύματα που προέρχονται απευθείας από έναν πλανήτη εκτός του ηλιακού μας συστήματος, μια ανακάλυψη που ανοίγει ένα νέο παράθυρο στα μαγνητικά περιβάλλοντα μακρινών κόσμων και στην αναζήτηση κατοικήσιμων εξωπλανητών.

Μια διεθνής ομάδα με επικεφαλής ερευνητές από το Κέντρο Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν και το Πανεπιστήμιο του Όρεγκον χρησιμοποίησε τη συστοιχία ραδιοτηλεσκοπίων MeerKAT στη Νότια Αφρική για να καταγράψει γρήγορες, επαναλαμβανόμενες και έντονα κυκλικά πολωμένες ραδιοεκρήξεις από τον Beta Pictoris b, έναν αέριο γίγαντα με μάζα περίπου 10 φορές μεγαλύτερη από του Δία, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 63 ετών φωτός από τη Γη. Η εργασία, που υποβλήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου στο arXiv, αναφέρει ανιχνεύσεις σε συχνότητες μεταξύ 0,85 και 3,5 GHz κατά τη διάρκεια τεσσάρων περιόδων παρατήρησης το 2025 και το 2026.arxiv+2

Όχι εξωγήινοι, αλλά ίσως σέλας

Τα σήματα δεν αποτελούν απόδειξη εξωγήινης νοημοσύνης. Αντίθετα, οι ερευνητές αναγνώρισαν τις εκπομπές ως ακτινοβολία maser ηλεκτρονίων-κυκλοτρονίου, τον ίδιο μηχανισμό που προκαλεί ραδιοεκπομπές σέλαος στον Δία και σε άλλους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος. "Όταν οι άνθρωποι βλέπουν 'ραδιοσήμα από εξωπλανήτη', σκέφτονται εξωγήινους", δήλωσε η αστρονόμος Yvette Cendes του Πανεπιστημίου του Όρεγκον, συν-συγγραφέας της μελέτης. "Αλλά, λυπάμαι, δεν είναι εξωγήινοι".sciencenews+1

Η κρίσιμη ανακάλυψη ήταν ο εντοπισμός του σήματος στον ίδιο τον πλανήτη και όχι στο μητρικό του άστρο. Προηγούμενες προσπάθειες ανίχνευσης ραδιοεκπομπών από εξωπλανήτες δεν μπορούσαν να διαχωρίσουν με σαφήνεια το σήμα ενός πλανήτη από τον αστρικό θόρυβο. Επειδή ο Beta Pictoris είναι μαγνητικά ήσυχος, η ομάδα μπόρεσε να απομονώσει τον Beta Pictoris b ως την πηγή. "Μπορούμε να αποκλείσουμε το άστρο και… μπορούμε να πούμε ότι προέρχεται από αυτόν τον συγκεκριμένο πλανήτη", είπε η Cendes.skyatnightmagazine+1

Ένα μαγνητικό πεδίο χιλιάδες φορές ισχυρότερο από της Γης

Επειδή οι ραδιοεκπομπές σέλαος συνδέονται με την ισχύ του μαγνητικού πεδίου, η ανίχνευση επέτρεψε στην ομάδα να πραγματοποιήσει την πρώτη άμεση μέτρηση του μαγνητικού πεδίου ενός εξωπλανήτη. Εκτιμούν ότι ο Beta Pictoris b διαθέτει πεδίο τουλάχιστον 1.250 gauss, χιλιάδες φορές ισχυρότερο από το πεδίο της Γης που είναι περίπου 0,5 gauss.moneycontrol+2

Τα μαγνητικά πεδία είναι καθοριστικά για την κατοικησιμότητα ενός πλανήτη. Το πεδίο της Γης προστατεύει την ατμόσφαιρα από τον ηλιακό άνεμο. Η κατανόηση του ποιοι εξωπλανήτες διαθέτουν παρόμοια προστασία θα μπορούσε να βοηθήσει στον περιορισμό της αναζήτησης κόσμων ικανών να υποστηρίξουν ζωή.sciencenews+1

Τι ακολουθεί

Η μελέτη δεν έχει υποβληθεί ακόμη σε αξιολόγηση από ομότιμους. Ωστόσο, με τα ραδιοτηλεσκόπια επόμενης γενιάς στον ορίζοντα, οι τεχνικές που παρουσιάστηκαν εδώ θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε άλλους γιγάντιους εξωπλανήτες, δίνοντας στους αστρονόμους ένα νέο εργαλείο για τη διερεύνηση μακρινών πλανητικών περιβαλλόντων. Ο Beta Pictoris αποτελεί ήδη έναν παραγωγικό στόχο, καθώς τον Ιούλιο του 2026, ένας τρίτος πλανήτης στο σύστημα, ο Beta Pictoris d, έγινε ο πιο αμυδρός εξωπλανήτης που έχει απεικονιστεί ποτέ απευθείας από τη Γη.watchers+2

"Είναι ένα απίστευτα, απίστευτα ισχυρό μαγνητικό πεδίο, πολύ ισχυρότερο από οτιδήποτε υπάρχει στο ηλιακό μας σύστημα", δήλωσε η Cendes.sciencenews