Չինաստանում գենային ինժեներիայի փորձարկման ժամանակ երեխայի մահը էթիկական սկանդալ է առաջացրել

Վեցամյա չինացի աղջիկը մահացել է 2025 թվականի մարտին՝ Շանհայի Xinhua հիվանդանոցում գենային խմբագրման փորձարարական թերապիա ստանալուց հետո։ Այս մահը թաքցվել է Nature Springer Nature Group-ի կողմից հրապարակված հետագա հոդվածում, ինչն այժմ լայնածավալ կոչեր է առաջացնում Չինաստանի կենսաբժշկական հետազոտությունների վերահսկողությունը բարեփոխելու համար։

Գործի մանրամասները

Մեյ կեղծանունով աղջիկն ուներ CHD3 գենի հազվադեպ մուտացիա, որը կապված է Snijders Blok-Campeau համախտանիշի հետ։ Այն առաջացնում է զարգացման չափավոր ուշացումներ և լեզվական դժվարություններ, սակայն նրա վիճակը կայուն էր և կյանքին վտանգ չէր սպառնում:foreignpolicy+1

Շանհայի Ցզյաո Տոնգ համալսարանի նյարդաբան Զիլոնգ Ցյուն առաջարկել է Մեյին բուժել բազային խմբագրման միջոցով՝ գենային խմբագրման նորագույն տեխնիկայով։ Ընտանիքը ավելի քան 860,000 դոլար է ծախսել փորձարարական բուժման վրա, ներառյալ առանձին հետազոտողներին ուղղված վճարումները, որոնցից ավելի քան 130,000 դոլարը փոխանցվել է թիմի մեկ անդամի:nypost+1

Science-ի և Retraction Watch-ի համատեղ հետաքննությունը, որը հրապարակվել է հուլիսի 23-ին, պարզել է, որ կենդանիների վրա կատարված փորձարկումներն արդեն իսկ անհանգստացնող անվտանգության խնդիրներ էին առաջացրել։ Թերապիան անցած չորս կապիկների մոտ Մեյի բուժումից առաջ լյարդի չափավորից մինչև ծանր վնասվածքներ են հայտնաբերվել, իսկ մեկի մոտ դրսևորվել են թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիայի նշաններ՝ նույն հիվանդությունը, որը վերջնականապես սպանեց Մեյին։ Science-ի կողմից հարցված փորձագետները կապիկների ուղեղի սկանավորման պատկերները, որոնք օգտագործվել էին փորձարկումը հիմնավորելու համար, որակել են որպես «բոլորովին անհամոզիչ»:nypost

Մեյը մահացել է վերակենդանացման բաժանմունք ընդունվելու հաջորդ օրը՝ տևական ջերմության և երիկամային անբավարարության պատճառով։ Հիվանդանոցի էթիկայի հանձնաժողովի արտահերթ նիստը որոշել է, որ նրա մահվան պատճառը բուժման հետևանքով առաջացած թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիան է:nypost

Կոծկումը

Ցյուն 2026 թվականի փետրվարին Nature-ում հրապարակել է գենային խմբագրման հետազոտության մասին հոդված, սակայն որևէ հիշատակում չի արել Մեյի կամ նրա մահվան մասին։ Երբ Մեյի ծնողները խնդրել են Ցյուին հերքել հոդվածը, նա սկզբում համաձայնել է, բայց հետո դադարեցրել է կապը։ Nature-ը հայտարարել է, որ բարձրացված էթիկական խնդիրները «դուրս են իրենց իրավասությունից» և հարցը պետք է լուծի համալսարանը:foreignpolicy+1

«Այս փորձարկումը երբեք չպետք է տեղի ունենար», ասել է Տեխասի համալսարանի հարավարևմտյան մասնաճյուղի գենային թերապիայի վիրուսների մշակման մասնագետ Սթիվեն Գրեյը:nypost

Հիվանդանոցը տուգանվել է մոտ 3,600 դոլարով, իսկ բժիշկը, որը ընտանիքին հավաստիացրել էր բուժման անվտանգության մասին, ստացել է միայն բանավոր նկատողություն:nypost

Հետևանքները

Այս դեպքը համեմատում են 2018 թվականի Հե Ցզյանկուիի սկանդալի հետ, երբ գիտնականը բանտարկվել էր մարդկային սաղմերը խմբագրելու համար։ Ցյուն այն ավելի քան 100 չինացի գիտնականներից էր, որոնք այն ժամանակ ստորագրել էին Հեին դատապարտող բաց նամակ՝ գրելով, որ նա «լիովին անտեսել է կենսաբժշկական էթիկայի սկզբունքները»:foreignpolicy

Շանհայի Ցզյաո Տոնգ համալսարանը հայտարարել է «համապարփակ հետաքննություն» անցկացնելու պլանների մասին և խոստացել է «լուրջ միջոցներ» ձեռնարկել արդյունքների հիման վրա։ Չինաստանի կենսատեխնոլոգիական արդյունաբերությունը վախենում է կարգավորող մարմինների կոշտ արձագանքից։ «Հուսով եմ, որ այս ողբերգությունը երկարատև բացասական ազդեցություն չի ունենա Չինաստանի հետազոտողների կողմից նախաձեռնված կլինիկական հետազոտությունների համակարգի վրա, սակայն կարգավորող մարմինների կոշտ արձագանքի իրական վտանգ կա», ասել է Neoland Biosciences-ի գործադիր տնօրեն Վան Հաորանը:scmp+1

Foreign Policy-ից Ջեյմս Պալմերը նշել է, որ պատմությունը լայնորեն լուսաբանվել է չինական լրատվամիջոցներում, սակայն դեռ չի հայտնվել ամենապաշտոնական աղբյուրներում, «ինչը ենթադրում է, որ իշխանությունները դեռ որոշում են, թե որն է լինելու պաշտոնական արձագանքը»:foreignpolicy