Avrupa’da 240 bin Uber sürücüsünden algoritmik ücret davası

Yedi Avrupa ülkesindeki yaklaşık 240 bin Uber ↗ 3.00% sürücüsü, şirketin yapay zeka destekli fiyatlandırma sisteminin AB veri koruma yasasını ihlal ettiğini ve kazançlarını sistematik olarak düşürdüğünü iddia ederek küresel ulaşım devine karşı toplu dava açtı.

Worker Info Exchange International (WIE) tarafından 2 Eylül'de Amsterdam Bölge Mahkemesinde açılan dava: İngiltere, Fransa, Almanya, Hollanda, Belçika, Polonya ve Romanya'daki sürücüleri kapsıyor. WIE, mahkemeden Uber'in bu uygulamalarını hukuka aykırı ilan etmesini, şirketin bu uygulamaları durdurmasına karar vermesini ve mağdur sürücülere tazminat ödenmesini talep ediyor.dmnews+2

Sürücülerin İddiaları

Davanın merkezinde, Uber'in standart %25 komisyonla zaman ve mesafe tarifelerine göre hesaplanan sabit fiyatlandırma modelinden, 2020'den itibaren kademeli olarak sunulan dinamik "Ön Fiyatlandırma" sistemine geçişi yer alıyor. Bu yeni modelde yolcuların ödediği tutar, artık sürücülerin aldığı ücretle doğrudan bağlantılı değil.itv

Sürücüler, Uber'in algoritmasının davranışlarını (hangi işleri kabul veya reddettiklerini, ne zaman ve nerede çalıştıklarını) analiz ederek onları bireysel olarak profillediğini ve belirli bir yolculuk için kabul edecekleri en düşük ücreti tahmin ettiğini öne sürüyor. Worker Info Exchange Direktörü James Farrar, "Bir bilgisayar algoritması, bireylerin geçim kaynaklarını elinden alan kararları bağımsız olarak almamalıdır," dedi.cryptobriefing+1

Dokuz yıldır Uber sürücülüğü yapan Kola Oba, ITV News'e yaptığı açıklamada, kendisi ve bir sürücü arkadaşına aynı konumdan aynı yolculuk için farklı ücretler teklif edildiğini söyledi: Kendisi için 22 sterlin, arkadaşı için ise 26 sterlin. Oba, "Algoritmanın devreye girdiği yerin burası olduğuna inanıyorum," ifadelerini kullandı.itv

WIE tahminlerine göre, etkilenen İngiltere'deki sürücüler, fiyatlandırma değişikliklerinin ardından reel olarak yılda ortalama 5.337 sterlin daha az kazandı. Ağustos 2021 ile Haziran 2026 arasında sürücü başına biriken toplam kayıp ise 26.239 sterline ulaştı.dmnews+1

Uber'in Yanıtı ve Genel Çerçeve

Uber, iddiaları kesin bir dille reddetti. Şirket yaptığı açıklamada, "Uber uygulaması, ücretleri hesaplamak için yolculuk, süre ve varış noktası gibi seyahatle ilgili anlık bilgileri kullanır," ifadelerine yer verdi. "Sürücüler, bir yolculuğu kabul edip etmemeye karar vermeden önce kazançlarını ve rotayı görürler".itv

Dava, Hollanda Veri Koruma Kurumunun Uber'e, insan gözetimi olmaksızın otomatik sistemler aracılığıyla sürücü hesaplarını kapattığı gerekçesiyle 825 milyon avro para cezası kesmesinden sadece haftalar sonra geldi. Bu ceza, GDPR kapsamında bugüne kadar kesilen en büyük ikinci ceza oldu. Söz konusu ceza, sürücülerin kişisel verilerinin ABD'ye aktarılması nedeniyle 2024 yılında verilen 290 milyon avroluk cezanın ardından Hollandalı düzenleyici kurumun Uber'e uyguladığı üçüncü ceza olarak kayıtlara geçti.reuters+2

Esnek Çalışma Ekonomisi İçin Doğurabileceği Sonuçlar

Oxford Üniversitesi tarafından WIE ile ortaklaşa yürütülen ve Haziran 2025'te yayımlanan bir çalışma, dinamik fiyatlandırmanın getirilmesinden sonra Uber'in ortalama komisyon oranının %25'ten %29'a yükseldiğini ve bazı yolculuklarda şirketin ücretin %50'sinden fazlasını kestiğini ortaya koydu. Aynı dönemde Uber'in yıllık faaliyet kârı 2023'teki 1,1 milyar dolardan 2025'te 5,6 milyar dolara fırladı.itv+1

WIE, Amsterdam'daki davanın 2027 başlarında görülmesini bekliyor. AB'nin 2024 yılında aşamalı olarak yürürlüğe giren Yapay Zeka Yasası, istihdamla ilgili yapay zeka sistemlerini "yüksek riskli" olarak sınıflandırarak sürücülerin iddialarına düzenleyici bir ağırlık kazandırıyor. Davanın sonucu, Avrupa genelindeki esnek çalışma ekonomisi (gig economy) platformlarının çalışanları yönetmek ve ödeme yapmak için otomatik sistemleri nasıl kullanabileceğine dair bir emsal oluşturabilir.cryptobriefing+1