Araştırma uyardı: Himalaya buzulları hızla eriyor, kritik eşik yaklaşıyor

Bir araştırma kuruluşları konsorsiyumu tarafından bu ay yayınlanan çalışmaya göre, Himalayalar buzulların on yıl öncesine göre daha hızlı erimesiyle kritik bir eşiğe yaklaşıyor ve bölge yüzyılın ortasına doğru "su zirvesine" yaklaşırken yüz milyonlarca insanın su güvenliğini tehdit ediyor.japantimes+1

Systemiq'in Uluslararası Entegre Dağ Kalkınma Merkezi (ICIMOD), Entegre Dağ Girişimi ve Hindistan'ın G.B. Pant Ulusal Himalaya Çevresi Enstitüsü ile birlikte hazırladığı rapor, Hindu Kuş-Himalaya bölgesindeki tahmini 40.000 buzuldan sadece 21'inin şu anda sahada izlendiğini ortaya koydu. Hindistan'daki yaklaşık 200 buzul gölü yüksek riskli olarak tanımlanırken, 56'sı "çok yüksek riskli" olarak sınıflandırıldı ve milyonlarca insanı aşağı havzalarda savunmasız bıraktı.reuters+1

Bulgular, bu risklerden birinin felaketle sonuçlanmasından üç haftadan kısa bir süre sonra geldi.

Önceden Görülen Bir Felaket

26 Ağustos'ta Langtang Himal'in kuzey yamacında, yaklaşık 5.200 metre yükseklikte asılı bir buzulun altındaki ana kaya yamacı çöktü ve tahmini 142 milyon metreküp buz ve kayayı aşağıdaki vadilere sürükledi. Ortaya çıkan enkaz akıntısı Bhote Koshi nehri boyunca aşağıya doğru ilerleyerek Nepal ve Çin'in Tibet bölgesindeki yolları, köprüleri ve tüm köyleri yok etti. 12 Eylül itibarıyla, sadece Nepal'de en az 1.386 kişi hayatını kaybetti ve 5.130'dan fazla kişi kayıp durumdaydı; Tibet'te ise 43 ölüm daha bildirildi.india.mongabay+2

30 yıllık Landsat verilerine dayanan kapsamlı bir 2026 buzul değerlendirmesi, Hindu Kuş-Himalaya bölgesinin 1990'dan bu yana buzul alanının %12'sini kaybettiğini ve kayıp oranının son on yılda 1990'lara göre %50 daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bölge, küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla, on yılda 0,3°C ısınıyor.india.mongabay

ICIMOD'da uzaktan algılama uzmanı olan Sravan Shrestha, "2000'li yıllarda HKH bölgesinde her 5 ila 10 yılda bir buzul kaynaklı sel bekliyorduk. Sadece 2025 yılında bölgeyi bu tür üç olay vurdu ve şimdi de 2026'da bu yaşandı" dedi.india.mongabay

Baskı Altındaki İklim Fonu

Nepal'in 26 Ağustos felaketinden kaynaklanan doğrudan hasarı 2,6 milyar dolar olarak tahmin ediliyor ve yeniden inşa maliyetlerinin 4-5 milyar dolar veya daha fazla olacağı öngörülüyor. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %0,027'sinden sorumlu olan ülke, acil destek için Kayıp ve Zarar Fonu'na (FRLD) başvurdu.india.mongabay

Nepal'in bu yılın başlarında sunulan teklifler kapsamında FRLD'den 20 milyon dolar alması planlanıyor, ancak fon daha geniş bir kapasite kriziyle karşı karşıya. Temmuz ayı itibarıyla 119 ülke yaklaşık 2,8 milyar dolar tutarında 176 finansman talebinde bulunurken, fonun elinde yaklaşık 350 milyon dolar bulunuyor. Kurul, onay kararlarını Aralık ayında Manila'da yapılması planlanan bir sonraki toplantısına erteledi.kathmandupost+2

Germanwatch Kıdemli Danışmanı Vera Künzel, "Şu anda mevcut olan kaynaklar, gerçek kayıp ve zarar ihtiyaçlarının ölçeğinin çok altında" dedi.india.mongabay

İzleme Boşlukları Ortaya Çıktı

Ağustos ayındaki felaket, erken uyarı altyapısındaki kritik boşlukları da ortaya çıkardı. Sel, Nepal'in izlediği 47 buzul gölünden değil, hiçbir bölgesel envanterin takip etmediği bir ana kaya yamacından kaynaklandı. Bhote Koshi'deki otomatik nehir göstergeleri herhangi bir uyarı yapılamadan sürüklendi ve sel, Nepal sınırını geçtikten sonra yaklaşık on dakika içinde aşağı havzadaki topluluklara ulaştı.india.mongabay

Bölge, eriyen sularla beslenen nehir akışlarının artmayı durdurup azalmaya başladığı nokta olan "su zirvesine" yaklaştıkça, sonuçlar felaket riskinin çok ötesine geçiyor. Himalayalar, Hindistan'ın GSYH'sinin %20'sinden fazlasını destekliyor ve sekiz ülkede yüz milyonlarca insanın su ihtiyacını karşılıyor.japantimes+1