Araştırma, 1200’den fazla otizm risk geninin beyindeki iki durumda birleştiğini ortaya koydu

Otizm spektrum bozukluğu ile 1200'den fazla gen ilişkilendirilmiştir, ancak 18 Eylül 2026'da Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu geniş genetik çeşitliliğin beyinde sadece iki zıt moleküler duruma odaklandığını ortaya koyuyor. Bu bulgu, bilim insanlarının bu durumu inceleme ve nihayetinde tedavi etme yöntemlerini değiştirebilir.medicalxpress

Institute for Basic Science'ın Sinaptik Beyin Disfonksiyonları Merkezi'nden Profesör Kim Eunjoon liderliğindeki bir ekip, otizm riski taşıyan farklı mutasyonlar taşıyan 17 genetik olarak değiştirilmiş fare hattının prefrontal korteksinden alınan 1008 RNA dizileme profilini analiz etti. Yüzlerce farklı bozulma modeli bulmak yerine, araştırmacılar tekrarlayan bir moleküler ayrım tespit ettiler: Bir grup fare, kromatin ve RNA işleme aktivitesindeki artışla birlikte sinaptik iletişimde yer alan genlerin ekspresyonunda azalma gösterirken, ikinci grup bunun tam tersi bir model sergiledi.neurosciencenews+2

Bağlamla Şekillenen Moleküler Tahterevalli

Gruplandırmalar sadece genetikle sabit değildi. 17 fare hattından 7'sinde, aynı mutasyonu taşıyan erkek ve dişi fareler zıt moleküler gruplara ayrıldı. Sınıflandırmalar ayrıca gelişimsel aşamalar boyunca değişti ve hipokampüste prefrontal kortekse göre çok daha az belirgindi; bu da cinsiyetin, yaşın ve beyin bölgesinin belirli bir mutasyonun moleküler sonucunu şekillendirdiğini gösteriyor.neurosciencenews+1

205 fareden alınan yaklaşık bir milyon hücrenin tek çekirdekli RNA dizilemesi, bu modellerin tek bir kusurlu hücre tipinden ziyade, çeşitli nöronal ve glial hücre popülasyonları genelinde koordine edilmiş, ağ çapındaki değişimlerden kaynaklandığını doğruladı.news-medical+1

Eş yazarlardan Dr. Bae Mihyun, "Birçok farklı genetik mutasyon, sınırlı sayıda moleküler beyin durumunda birleşiyor ve bu da otizmi bireysel genler yerine ortak biyoloji düzeyinde anlamak için bir çerçeve sağlıyor" dedi.medicalxpress

İlaç Yanıtları Moleküler Profile Göre Değişiyor

İki grup ayrıca erken postnatal dönemde fluoksetin ve lityuma maruz kalmaya farklı yanıtlar verdi. Grup 1 modelleri, gen ekspresyonunun kontrol modellerine doğru daha tutarlı bir normalleşmesini gösterirken, Grup 2 değişken ve heterojen yanıtlar sergiledi. Hiçbir ilaç, hücre tipi oranlarındaki temel değişimleri tersine çevirmedi, bu da etkilerinin belirli transkripsiyonel devrelerle sınırlı olduğunu düşündürüyor.biz.chosun+2

Araştırmacılar 40 otistik birey ve 17 nörotipik kontrol grubundan alınan prefrontal korteks verilerini incelediklerinde, zıt sinaptik gen aktivite modellerine sahip iki benzer insan alt grubu tespit ettiler, ancak insan örneklerinde bağışıklık ve inflamatuar sinyaller daha belirgindi. Yazarlar, bulguların henüz klinik alt tipleri teşhis etmek veya ilaç seçimlerini yönlendirmek için kullanılamayacağı konusunda uyarıyor.neurosciencenews+1

Kim Eunjoon, "Hangi genin mutasyona uğradığını sormak yerine, farklı mutasyonların beyinde ortak moleküler modeller üretip üretmediğini sorduk" dedi. "Bu bakış açısı, otizmin genetik olarak farklı formları arasında şaşırtıcı bir yakınsama düzeyi ortaya çıkardı."medicalxpress