NASA-ს კოსმოსური ტელესკოპი „რომანი“ კვირას გაეშვება

NASA-ს ნენსი გრეის რომანის სახელობის კოსმოსური ტელესკოპი, სააგენტოს მორიგი ფლაგმანური ობსერვატორია, კვირას, 2026 წლის 30 აგვისტოს, აღმოსავლეთის დროით დილის 7:26 საათზე გაეშვება. იგი ფლორიდაში მდებარე კენედის კოსმოსური ცენტრის 39A გამშვები კომპლექსიდან, SpaceX-ის Falcon Heavy რაკეტით აიღებს სტარტს. 4.3 მილიარდი დოლარის ღირებულების ინფრაწითელი ტელესკოპი დედამიწიდან დაახლოებით 1 მილიონი მილის დაშორებით მდებარე წერტილისკენ გაემართება, სადაც დაიწყებს ხუთწლიან მისიას მილიარდობით გალაქტიკის გამოსაკვლევად, ბნელი ენერგიისა და ბნელი მატერიის საიდუმლოებების ამოსაცნობად და ათიათასობით ახალი პლანეტის აღმოსაჩენად.mashable+2

NASA პირდაპირ ტრანსლაციას აღმოსავლეთის დროით დილის 6:20 საათიდან, NASA TV-სა და საკუთარ YouTube არხზე დაიწყებს. ამინდის ან ტექნიკური პრობლემების გამო დაგვიანების შემთხვევაში, სათადარიგო გაშვების ფანჯარა ორშაბათს, 31 აგვისტოს, აღმოსავლეთის დროით დილის 7:22 საათზეა გათვალისწინებული.jpl.nasa+1

უფრო ფართო მზერა კოსმოსზე

„რომანი“ აღჭურვილია 300-მეგაპიქსელიანი ინფრაწითელი კამერით, რომლის ხედვის არეალი სულ მცირე 100-ჯერ აღემატება ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპისას, რაც მას ცის დაახლოებით 1000-ჯერ უფრო სწრაფად შესწავლის საშუალებას აძლევს. მისი 2.4 მეტრიანი სარკე, რომელიც თითქმის ჰაბლის სარკის დიამეტრისაა, თავდაპირველად ეროვნულმა სადაზვერვო სამსახურმა ჯაშუშური თანამგზავრისთვის დაამზადა, თუმცა 2012 წელს იგი NASA-ს გადაეცა და ასტრონომიული მიზნებისთვის გადაკეთდა.wral+2

„თუ გსურთ სამყაროს შესწავლა, რათა გაიგოთ, რატომ ჩქარდება კოსმოსის გაფართოება, ან აღმოაჩინოთ ჩვენი მსგავსი პლანეტარული სისტემები, ან შეადგინოთ ირმის ნახტომის გალაქტიკის რუკა, მაშინ რომანის კოსმოსური ტელესკოპი იგივეა, რაც ერთდროულად რამდენიმე ასეული ჰაბლის ტელესკოპი მუშაობდეს თქვენთვის“, განაცხადა ოჰაიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომიის დამსახურებულმა პროფესორმა, დევიდ ვაინბერგმა.thelantern

მისიის განმავლობაში მოსალოდნელია, რომ „რომანი“ გადაიღებს 2 მილიარდზე მეტ გალაქტიკას, დააფიქსირებს ათიათასობით ზეახალ ვარსკვლავს და ტრანზიტული დაკვირვებებისა და გრავიტაციული მიკროლინზირების საშუალებით 100 000-ზე მეტ ეგზოპლანეტას აღმოაჩენს. ტელესკოპს ასევე აქვს კორონოგრაფი, რომელიც ვარსკვლავის შუქის ბლოკირებისთვის და მახლობელი ვარსკვლავების გარშემო იუპიტერის ზომის პლანეტების პირდაპირი გადაღებისთვისაა შექმნილი: ეს არის ტექნოლოგიური დემონსტრაცია მომავალი მისიებისთვის, რომლებიც დედამიწის მსგავს სამყაროებს მოძებნიან.scientificamerican+3

სამყაროს სტანდარტული მოდელის გამოცდა

„რომანის“ ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა იმის გამოკვლევა, თუ რატომ ჩქარდება სამყაროს გაფართოება. ბოლო დროინდელმა გაზომვებმა გარკვეული წინააღმდეგობები გამოავლინა კოსმოლოგიურ სტანდარტულ მოდელთან, ხოლო „რომანის“ მიერ გალაქტიკებსა და ზეახალ ვარსკვლავებზე დაკვირვებამ შესაძლოა დაადასტუროს ან ეჭვქვეშ დააყენოს ეს პროგნოზები. „ჩვენ, სავარაუდოდ, გასცდებით სტანდარტულ მოდელებს და პირველად შევისწავლით სრულიად ახალ მოვლენებს“, განაცხადა ჯული მაკენერიმ, „რომანის“ პროექტის უფროსმა მეცნიერმა.wral

მისია გეგმაზე ცხრა თვით ადრე ბარდება, რაც იშვიათი მიღწევაა NASA-ს ფლაგმანური პროექტისთვის, განსაკუთრებით კოვიდ პანდემიითა და მთავრობის მუშაობის შეჩერებით გამოწვეული შეფერხებების გათვალისწინებით. გაშვების შემდეგ, „რომანი“ სამ თვეზე მეტს გაატარებს მზე-დედამიწის ლაგრანჟის მეორე წერტილში (L2) მდებარე ორბიტამდე მისასვლელად, სადაც ის ჯეიმს ვების კოსმოსურ ტელესკოპს შეუერთდება. სამეცნიერო ოპერაციების დაწყება დაახლოებით 2027 წლის იანვრისთვის იგეგმება.nbcnews+3

სახელოვანი მეცნიერის მემკვიდრეობა

ტელესკოპი ნენსი გრეის რომანის სახელს ატარებს, რომელიც 1959 წელს NASA-ს ასტრონომიის პირველი ხელმძღვანელი გახდა და აქტიურად უჭერდა მხარს ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის შექმნას, რის გამოც მას „ჰაბლის დედა“ შეარქვეს. იგი 2018 წელს გარდაიცვალა, ხოლო NASA-მ ობსერვატორიას მისი სახელი 2020 წელს მიანიჭა. რომანმა თავისი ადრეული კვლევები უისკონსინის შტატის უილიამს-ბეიში მდებარე იერკის ობსერვატორიაში ჩაატარა, სადაც დღემდე ინახება მინის ფირფიტები, რომლებსაც იგი ერთ დროს ირმის ნახტომის ვარსკვლავების შესასწავლად იყენებდა.tmj4+1

„ძალიან იმედი მაქვს და რეალურად ველოდები კიდეც, რომ ყველაზე ამაღელვებელი სამეცნიერო აღმოჩენა, რომელსაც „რომანი“ მოგვიტანს, სრული სიურპრიზი იქნება“, განაცხადა მაკენერიმ.wral