კვლევა: სწრაფად გავრცელებადი მუტაციები მალარიის წამყვან მედიკამენტს ემუქრება

მეცნიერებმა მალარიის პარაზიტში აღმოაჩინეს სწრაფად გავრცელებადი გენეტიკური მუტაციების ჯგუფი, რომელიც ამცირებს მის მგრძნობელობას პირველი რიგის მკურნალობის მიმართ, რამაც მსოფლიოში ყველაზე ფართოდ გამოყენებული მალარიის საწინააღმდეგო მედიკამენტების ეფექტიანობის ხანგრძლივობასთან დაკავშირებით ახალი განგაში გამოიწვია.

ახალი მუტაციები კომბინირებულ თერაპიას ემუქრება

ბრაუნის უნივერსიტეტის მკვლევართა ხელმძღვანელობით მომუშავე გუნდმა უგანდაში ინფიცირებული ასობით ადამიანის სისხლიდან მალარიის პარაზიტების სრული გენომი გაშიფრა და გამოავლინა ვარიანტების ჯგუფი: სამი მუტაცია და ორი დელეცია, რომლებიც დაკავშირებულია არტემიზინინის, ლუმეფანტრინისა და მეფლოქინის მიმართ მგრძნობელობის შემცირებასთან. ჟურნალ Nature Medicine-ში ორშაბათს გამოქვეყნებული შედეგები პირველი შემთხვევაა, როდესაც გენური მუტაცია უკავშირდება არტემეთერ-ლუმეფანტრინში (სუბსაჰარულ აფრიკაში არტემიზინინზე დაფუძნებული ყველაზე გავრცელებული კომბინირებული თერაპია) ერთობლივად გამოყენებული რამდენიმე მედიკამენტისადმი მგრძნობელობის შემცირებას.bioengineer+1

ყველაზე მეტად სავარაუდო მუტაციები მდებარეობს PX1-ად წოდებულ გენში ან მის სიახლოვეს, რომელიც ფოსფოინოზითიდ-დამაკავშირებელ ცილას აკოდირებს. ეს გენი მდებარეობს პარაზიტის სხვა გენური პროდუქტის მახლობლად, რომელიც მანამდე დაკავშირებული იყო არტემიზინინისადმი ზომიერ რეზისტენტობასთან. ეს მიანიშნებს, რომ გენომურმა რეგიონმა შესაძლოა შეიცავდეს ურთიერთმოქმედ გზებს, რომლებიც პარაზიტებს მედიკამენტების ზემოქმედების ატანაში ეხმარება.brown+1

ზედამხედველობის ნაკლული ინსტრუმენტი

„ჩვენ არ გვქონდა ლუმეფანტრინისადმი რეზისტენტობის არანაირი ვალიდური მოლეკულური მარკერი“, განაცხადა კვლევის წამყვანმა ავტორმა და ბრაუნის უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორმა კარამოკო ნიარემ. „ჩვენი ნამუშევარი ავლენს მოლეკულურ მარკერს, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ზედამხედველობის კვლევებში, რათა მთელ აფრიკაში თვალი მიედევნოს მალარიის პირველი რიგის მკურნალობისადმი შემცირებული მგრძნობელობის აღმოცენებასა და გავრცელებას“.brown

ეს აღმოჩენა ავსებს ხვრელს არსებულ გენომურ ზედამხედველობის სისტემებში, რომლებიც არტემიზინინისადმი რეზისტენტობის მონიტორინგისთვის ეყრდნობოდნენ ისეთ მარკერებს, როგორებიცაა kelch13-ის ვარიანტები, თუმცა აკლდათ ინსტრუმენტები იმის ასახსნელად, თუ რატომ ხდება პარაზიტების პოპულაციები თანდათან ნაკლებად მგრძნობიარე ლუმეფანტრინის მიმართ.bioengineer+1

გადაუდებელი კითხვები ღიად რჩება

მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ მუტაციები სწრაფად ვრცელდება უგანდაში, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ისინი ევოლუციურ უპირატესობას ანიჭებენ პარაზიტს მედიკამენტური ზეწოლის პირობებში. ჯერჯერობით უცნობია, თუ რამდენად გავრცელდა ისინი უგანდის საზღვრებს გარეთ.brown

„ძალიან შემაშფოთებელია, რომ ეს ახალი მუტაციები ასე სწრაფად ვრცელდება: ეს გვეუბნება, რომ ისინი მნიშვნელოვანია პარაზიტის გადარჩენისთვის“, განაცხადა დოქტორმა ჯეფრი ბეილიმ, ბრაუნის უნივერსიტეტის ასოცირებულმა პროფესორმა და კვლევის უფროსმა ავტორმა. „მედიკამენტებისადმი რეზისტენტობის ზრდის პარალელურად, ვშიშობთ, რომ ეს ხელს შეუშლის მისი გავრცელების კონტროლს და კიდევ უფრო მეტ სიკვდილიანობას გამოიწვევს“.brown

აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა (CDC) უკვე დაიწყო არტემეთერ-ლუმეფანტრინით მკურნალობის უფრო ხანგრძლივი კურსის რეკომენდაცია მას შემდეგ, რაც სტანდარტულმა დოზებმა ვერ განკურნა შეერთებულ შტატებში დაბრუნებული რამდენიმე მოგზაური. ბეილის თქმით, ეს შედეგები ხაზს უსვამს პროგნოზირებადი მოდელების შექმნის გადაუდებელ აუცილებლობას იმის დასადგენად, თუ როდის შეწყვეტს პრეპარატი საბოლოოდ მოქმედებას, და ასევე მალარიის საწინააღმდეგო ახალი ნაერთების ძიების დაჩქარების საჭიროებას.brown