Արագ տարածվող մուտացիաները սպառնում են մալարիայի դեմ հիմնական դեղամիջոցին

Գիտնականները հայտնաբերել են մալարիայի մակաբույծի արագ տարածվող գենետիկական մուտացիաների մի խումբ, որոնք նվազեցնում են նրա զգայունությունը առաջնային բուժման նկատմամբ, ինչը նոր անհանգստություն է առաջացնում աշխարհում ամենալայնը կիրառվող հակամալարիային դեղամիջոցների արդյունավետության պահպանման վերաբերյալ:

Նոր մուտացիաները սպառնում են համակցված թերապիային

Բրաունի համալսարանի հետազոտողների գլխավորած թիմը հաջորդականացրել է Ուգանդայում հարյուրավոր վարակված անձանց արյան մեջ մալարիայի մակաբույծների ամբողջական գենոմները և հայտնաբերել տարբերակների մի կլաստեր, երեք մուտացիա և երկու դելեցիա, որոնք կապված են արտեմիզինինի, լումեֆանտրինի և մեֆլոքինի նկատմամբ նվազած զգայունության հետ: Nature Medicine-ում երկուշաբթի հրապարակված բացահայտումները առաջին անգամ ցույց են տալիս, որ գենային մուտացիան կապված է արտեմեթեր-լումեֆանտրինի մեջ միասին կիրառվող բազմաթիվ դեղամիջոցների նկատմամբ նվազած զգայունության հետ, որը Սահարայից հարավ ընկած Աֆրիկայում արտեմիզինինի հիմքով ամենատարածված համակցված թերապիան է:bioengineer+1

Ամենաշատ ենթադրվող մուտացիաները տեղակայված են PX1 կոչվող գենում կամ դրա մոտակայքում, որը կոդավորում է ֆոսֆոինոզիտիդ-կապող սպիտակուցը: Գենը տեղակայված է մակաբույծի մեկ այլ գենային արտադրանքի մոտ, որը նախկինում կապված է եղել արտեմիզինինի նկատմամբ չափավոր կայունության հետ, ինչը հուշում է, որ գենոմային տարածաշրջանը կարող է պարունակել փոխազդող ուղիներ, որոնք օգնում են մակաբույծներին դիմակայել դեղամիջոցի ազդեցությանը:brown+1

Հսկողության բացակայող գործիքը

«Մենք չունեինք լումեֆանտրինի նկատմամբ կայունության որևէ հաստատված մոլեկուլային մարկեր», — ասել է հետազոտության առաջին հեղինակ, Բրաունի դոցենտ Կարամոկո Նիարեն: «Մեր աշխատանքը բացահայտում է մոլեկուլային մարկեր, որը կարող է օգտագործվել հսկողության ուսումնասիրությունների կողմից Աֆրիկայում մալարիայի առաջնային բուժման նկատմամբ նվազած զգայունության ի հայտ գալն ու տարածումը հետևելու համար»:brown

Բացահայտումը լրացնում է գոյություն ունեցող գենոմային հսկողության համակարգերի բացը, որոնք հենվում էին kelch13 տարբերակների նման մարկերների վրա՝ արտեմիզինինի նկատմամբ կայունությունը վերահսկելու համար, սակայն չունեին գործիքներ՝ բացատրելու, թե ինչու են մակաբույծների պոպուլյացիաներն աստիճանաբար ավելի քիչ արձագանքում լումեֆանտրինին:bioengineer+1

Հրատապ հարցերը մնում են անպատասխան

Հետազոտողները հայտնել են, որ մուտացիաները արագորեն տարածվում են Ուգանդայում, ինչը հուշում է, որ դրանք դեղորայքային ճնշման տակ էվոլյուցիոն առավելություն են տալիս: Թե որքան հեռու են դրանք տարածվել Ուգանդայի սահմաններից դուրս, դեռևս անհայտ է:brown

«Շատ մտահոգիչ է, որ այս նոր մուտացիաներն այդքան արագ են տարածվում. դա մեզ ասում է, որ դրանք կարևոր են մակաբույծի գոյատևման համար», — ասել է Բրաունի համալսարանի դոցենտ և հետազոտության ավագ հեղինակ, դոկտոր Ջեֆրի Բեյլին: «Քանի որ դեղորայքային կայունությունը շարունակում է ի հայտ գալ, մենք մտահոգված ենք, որ դա կթուլացնի դրա տարածման վերահսկողությունը և կհանգեցնի ավելի շատ մահերի»:brown

CDC-ն արդեն սկսել է հանձնարարել արտեմեթեր-լումեֆանտրինով թերապիայի ավելի երկար կուրս այն բանից հետո, երբ ստանդարտ դեղաչափերը չկարողացան բուժել ԱՄՆ վերադարձած մի քանի ճանապարհորդների: Բեյլին նշել է, որ բացահայտումները ընդգծում են կանխատեսող մոդելներ մշակելու հրատապությունը, թե երբ դեղամիջոցն ընդհանրապես կդադարի աշխատել, ինչպես նաև հակամալարիային նոր միացությունների որոնումն արագացնելու անհրաժեշտությունը:brown