Könnun Seðlabanka Evrópu: Bankar á evrusvæðinu herðuðu útlánaskilyrði á öðrum ársfjórðungi

Seðlabanki Evrópu birti ársfjórðungslega könnun sína á útlánum banka á þriðjudag. Þar kemur fram að bankar á evrusvæðinu héldu áfram að takmarka aðgang að lánsfé á öðrum ársfjórðungi 2026, þar sem stríðið í Íran þrýstir upp orkukostnaði og dregur upp dökka mynd af efnahagshorfum á svæðinu.

Herðing á öllum sviðum

Nettó 7% banka sögðust hafa hert útlánaskilyrði til fyrirtækja á þriggja mánaða tímabili til loka júní. Er það lækkun úr 10% á fyrsta ársfjórðungi en samt sem áður yfir langtímameðaltali, samkvæmt könnun Seðlabanka Evrópu meðal um 150 stórra lánastofnana á evrusvæðinu. Bankar herðuðu einnig skilyrði fyrir húsnæðislán og neytendalán, um nettó 9% og 12% í sömu röð. Bílaframleiðsla og orkufrekur iðnaður urðu fyrir mestum áhrifum af þessum takmörkunum, en herðingin var mest áberandi í bílaframleiðslu á fyrri helmingi ársins.ecb.europa+1

„Niðurstaða viðræðna Bandaríkjanna og Írans veldur áfram óvissu og endurskoða bankar mat sitt eftir því sem viðræðunum miðar fram,“ sagði í tilkynningu Seðlabanka Evrópu. Þar var þess jafnframt getið að sumir lánveitendur hefðu herst enn frekar sérstaklega vegna landfræðilegrar spennu og þróunar á orkumörkuðum. Mat á áhættu í efnahagshorfum og minna áhæðuþol voru áfram helstu drifkraftarnir í öllum lánaflokkum. Þýskaland, Spánn og Frakkland greindu frá hertari skilyrðum fyrir fyrirtæki, á meðan ítalskir bankar slökuðu örlítið á kröfunum.ecb.europa+1

Höfnunum fjölgar og eftirspurn er blendin

Þrátt fyrir hert lánskjör jókst eftirspurn eftir fyrirtækjalánum lítillega, en nettó 3% banka sögðu umsóknum hafa fjölgað, sem kom á óvart miðað við væntingar um 10% samdrátt. Eftirspurnin var studd af fyrirtækjum sem leituðu eftir veltufé og birgðafjármögnun þar sem aðfangaverð hækkaði og afhendingartími lengdist. Hins vegar var stærri hluta umsókna hafnað: nettóhlutfall hafnaðra lánsumsókna fyrirtækja hækkaði í 6%, sem er það hæsta síðan undir lok árs 2024.ecb.europa

Eftirspurn eftir húsnæðislánum dróst verulega saman, en nettó 15% banka greindu frá færri umsóknum. Skýrist það af dvínandi trausti neytenda og hærri vöxtum í kjölfar vaxtahækkunar Seðlabanka Evrópu í júní. Eftirspurn eftir neytendalánum minnkaði einnig lítillega.ecb.europa+1

Varúð ríkir um horfurnar

Bankar búast við frekari herðingu á þriðja ársfjórðungi, þó á hægari hraða: nettó 5% gera ráð fyrir strangari skilyrðum til fyrirtækja, á meðan búist er við að skilyrði fyrir neytendalán herðist um 11%. Spáð er áframhaldandi samdrætti í eftirspurn eftir húsnæðislánum. Aðgangur að fjármögnun á smásölu- og heildsölumarkaði versnaði einnig á ársfjórðungnum og búast bankar við að aðstæður versni enn frekar með sumrinu.ecb.europa+1

Niðurstöðurnar sýna hvernig átökin í Íran, sem hafa truflað orkumarkaði frá ársbyrjun 2026, halda áfram að hafa íþyngjandi áhrif á lánskjör, jafnvel þótt Seðlabanki Evrópu reyni að feta einstigi á milli verðbólgubaráttu og stuðnings við hagvöxt. Morgan Stanley ↘ 1.52% spáði því í mars að bankinn myndi hækka vexti tvisvar á þessu ári til að bregðast við orkuskellinum, og stýrivextir voru hækkaðir í fyrra skiptið í júní.morganstanley+2