Fornleifafræðingar ráða í nafn Maya-stjörnufræðings í fyrsta sinn

Fornleifafræðingar sem starfa við fornar Maya-rústir í Xultun í norðausturhluta Gvatemala hafa í fyrsta sinn ráðið í nafn Maya-stjörnufræðings og stærðfræðings: Sak Tahn Waax, eða „Hvítbrjósta refur“. Uppgötvunin, sem birt var á mánudag í tímaritinu Antiquity, tengir einstakling með nafni við frumlegt vísindastarf — í fyrsta sinn á klassíska tímabili Maya.nationalgeographic+2

Nafn kemur í ljós úr fölnuðum táknum

Nafnið fannst meðal 11 hýróglyfa sem málaðir voru á austurvegg lítils rétthyrnds herbergis sem kallast mannvirki 10K-2 í Xultun, fornri borg um 40 km norðaustur af Tikal. Herbergið, sem fannst upphaflega árið 2010 þegar nemandi gægðist inn í ræningjagöng, innihélt veggmyndir af konunglegum skrifurum og yfir 50 fölnuð „smátexta“ stærðfræðilegs eðlis.nationalgeographic

Franco Rossi, fornleifafræðingur við MIT og aðalhöfundur greinarinnar, auðkenndi lykiltextann eftir að hafa notað hugbúnað til að skerpa á fölnuðum merkingum. Síðustu tvö táknin í hópnum lesast „cheheen“, sem þýðir gróflega „svo segir“, fylgt eftir af persónulegri undirskrift.newscientist+1

„Þetta er fyrsta beina tilvísunin í Maya-stjörnufræðing og stærðfræðing með persónulegu nafni,“ sagði Rossi við New Scientist. Hann bætti við að þetta væri einnig elsta skráða nafn stjörnufræðings og stærðfræðings sem vitað er um í Ameríku.newscientist

Hrein stærðfræði á töflu

Við hlið nafnsins afkóðuðu rannsakendur formúlu sem sameinar brautarhringrásir Mars og Venusar til að reikna út 2.920 daga tímabil — sem jafngildir fimm hringrásum Venusar um sólina. Með því að vinna aftur á bak frá dagsetningum sem innbyggðar voru í jöfnurnar, tímasetti teymið formúluna til ársins 781 e.Kr.sciencealert+1

„Það voru engin nafnorð, engar sagnir; það var ekki að segja neitt um atburð,“ sagði Heather Hurst, fornleifafræðingur við Skidmore College og forstöðumaður San Bartolo-Xultun verkefnisins. „Þetta var bara hrein stærðfræði.“nationalgeographic

David Stuart, fornleifafræðingur og leturfræðingur við háskólann í Texas í Austin sem hjálpaði til við fundinn, benti á einfaldleika nafnsins í samanburði við konunglega titla. „Á raunverulegan hátt erum við að horfa á gamla „töflu“ á yfirgefinni skrifstofu einhvers,“ sagði hann. „Að hafa nafn tengt við hana er ótrúlegt og gerir vísindi Maya mun mannlegri.“nationalgeographic

Fræðimaður bætist í hópinn

Með því að setja nafn sitt í lok formúlunnar krafðist Sak Tahn Waax höfundarréttar — venja sem aldrei hefur áður verið skjalfest hjá stærðfræðingi frá klassíska tímabili Maya. Anthony Aveni, fornstjörnufræðingur við Colgate-háskóla sem tók ekki þátt í rannsókninni, kallaði þetta „sennilega dásamlegustu uppgötvunina sem leiðir til skilnings á vísindum Maya.“archaeologymag+1

Menningarmálaráðuneyti Gvatemala tilkynnti einnig um niðurstöðurnar, sem rannsakendur segja setja frumbyggja Maya-fræðimann í ættbálk við persónur eins og Pýþagóras og Galíleó — ekki í þeim skilningi að þeir séu jafn miklir, heldur í einfaldri athöfninni að undirrita intellektúal verk sín.nationalgeographic+1