Գիտնականները հաստատել են Դարվինի 150-ամյա տեսությունը գիշատիչ բույսերի մասին

Այն բանից ավելի քան 150 տարի անց, երբ Չարլզ Դարվինը ենթադրեց, որ Saxifraga ցեղի բույսերը գիշատիչ են, միջազգային հետազոտողների թիմը ապացուցեց նրա իրավացիությունը: Nature Communications ամսագրում երեքշաբթի օրը հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Saxifraga candelabrum-ը՝ հարավարևմտյան Չինաստանի ժայռոտ լեռնային ճեղքերում աճող դեղին ծաղկավոր բույսը, որսում, մարսում և կլանում է միջատների սննդանյութերը:cbc+1

Դարվինն իր կասկածների մասին առաջին անգամ գրել է 1875 թվականին՝ եվրոպական Saxifraga-ի երկու տեսակների տերևների և ցողունների վրա կպած փոքրիկ միջատներ նկատելուց հետո, սակայն նա չուներ այն գործիքները, որոնք կապացուցեին, որ բույսերն ակտիվորեն սնվում են իրենց որսով:cbc

Ինչպես է բույսը սպանում

Հետազոտողները պարզել են, որ Հենդուան լեռներում բարձր լեռնային պայմաններում աճող հասուն S. candelabrum բույսերի ծաղկաբույլերի կպչուն, մազիկներով պատված ճյուղերին միջինում 71 միջատ է կպած եղել: Փորձերի շարքի միջոցով թիմը ցույց տվեց, որ բույսը համապատասխանում է գիշատչության բոլոր չափանիշներին. այն գրավում է որսին բույրով, բռնում է գեղձային մազիկների վրա, մարսում է այլ գիշատիչ բույսերի մոտ հայտնաբերված ֆոսֆատազա ֆերմենտի միջոցով և կլանում է դրանց սննդանյութերը:newser+1

Սննդանյութերի կլանումը հաստատելու համար հետազոտողները պտղաճանճերին կերակրել են կայուն ազոտի իզոտոպով հարստացված սննդով, այնուհետև հետևել են պիտակավորված ազոտին, երբ բույսերը կլանել են այն՝ մի տեխնիկա, որը հասանելի չէր Դարվինի դարաշրջանում: «Դուք կարող եք իրականում, ինչպես կանեիք բժշկության մեջ, հետևել, թե որտեղ են այդ նյութերը հոսում ամբողջ բույսի մեջ», — CBC-ին ասել է ուսումնասիրության համահեղինակ Դագ Սոլտիսը Ֆլորիդայի համալսարանից:cbc

Ընտրող գիշատիչ

Բույսը նաև ցուցադրում է ուշագրավ էվոլյուցիոն կատարելագործում. այն խուսափում է իր սեփական փոշոտողներին սպանելուց: «Բույսը թիրախավորում է միայն փոքր միջատներին և անվտանգ է պահում խոշոր փոշոտողներին», — New York Times-ին ասել է Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Կունմինգի բուսաբանության ինստիտուտի համահեղինակ Հանգ Սունը:smithsonianmag

Գենետիկական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ S. candelabrum-ը գեներ է կիսում այլ հայտնի գիշատիչ բույսերի հետ՝ ապահովելով իր գիշատիչ կարգավիճակի անկախ մոլեկուլային ապացույց:smithsonianmag

Ավելի շատ թաքնված մարդասպաննե՞ր

Բացահայտումները հուշում են, որ գիշատչությունը բույսերի մեջ կարող է շատ ավելի տարածված լինել, քան նախկինում կարծում էին: Սոլտիսը Live Science-ին ասել է, որ չէր զարմանա, եթե Saxifraga-ի այլ տեսակներ, որոնք ունեն նմանատիպ կպչուն մազիկներ, նույնպես լուռ որսան միջատներ՝ ճիշտ այնպես, ինչպես Դարվինն էր կասկածում: Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի բուսաբան Շոն Գրեմը, որի թիմը 2021 թվականին հայտնաբերել էր նմանատիպ գիշատիչ բույս, բացահայտումներն անվանել է «գոհացուցիչ» և կանխատեսել, որ ավելի շատ օրինակներ են սպասում հայտնաբերման:smithsonianmag+1

«Դարվինի կանխատեսումը հաստատելու հնարավորություն ունենալը միաժամանակ խոնարհեցնող և շատ հուզիչ է», — ասել է Սոլտիսը:smithsonianmag