Էլեկտրոմոբիլները կկազմեն համաշխարհային վաճառքի 29 տոկոսը, քանի որ Իրանի պատերազմը բարձրացնում է նավթի գները

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ընթացող պատերազմը, որը փետրվարից փակել է Հորմուզի նեղուցը, վերափոխում է համաշխարհային ավտոմոբիլային շուկան։ Էներգետիկայի միջազգային գործակալության (IEA) կանխատեսմամբ՝ 2026 թվականին վաճառված բոլոր նոր մեքենաների 29 տոկոսը կլինեն էլեկտրական, մինչդեռ 2020 թվականին այդ ցուցանիշը կազմում էր ընդամենը 4 տոկոս։nytimes+1

Նավթային ճգնաժամն արագացնում է անցումը

Հորմուզի նեղուցի փակումը, որով անցնում է համաշխարհային նավթային առևտրի ավելի քան 20 տոկոսը, հանգեցրել է Brent տեսակի նավթի գների ավելի քան 25 տոկոս աճի՝ հակամարտության սկզբից ի վեր։ Մատակարարումների այս խափանումը IEA-ի գործադիր տնօրեն Ֆաթիհ Բիրոլը որակել է որպես «պատմության մեջ նավթի մատակարարման ամենամեծ շոկ»։eenews+2

Գների աճն անմիջականորեն ազդել է սպառողների վարքագծի վրա։ IEA-ի հուլիսի վերջին հրապարակված տվյալների համաձայն՝ Ավստրալիայում, Բրազիլիայում, Հնդկաստանում և Հարավային Կորեայում էլեկտրոմոբիլների վաճառքը մարտից հունիս ընկած ժամանակահատվածում, 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ, գրեթե կրկնապատկվել է։ Հարավային Աֆրիկայում 2026 թվականի առաջին կիսամյակում էլեկտրոմոբիլների վաճառքն աճել է ավելի քան հինգ անգամ, իսկ Հարավարևելյան Ասիայի մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Լաոսը, իրենց շուկաները բացել են չինական արտադրության էլեկտրական մեքենաների համար։nytimes+1

BloombergNEF-ի վերլուծաբան Էնդրյու Գրանտը նշել է, որ հակամարտության սկզբից ի վեր էլեկտրոմոբիլների որոնումները համացանցում զգալիորեն աճել են, հատկապես այն երկրներում, որտեղ վառելիքի գներն ամենաշատն են բարձրացել։ «Որքան երկար պահպանվեն նավթի բարձր գները, այնքան ավելի շատ կաճեն էլեկտրոմոբիլների վաճառքները, քան մենք կարող էինք ակնկալել», — ասել է Գրանտը։nytimes

ԱՄՆ շուկայի մարտահրավերները

Միացյալ Նահանգներում իրավիճակն ավելի բարդ է։ Կոնգրեսը 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ից չեղարկեց 7500 դոլարի դաշնային հարկային արտոնությունը, որը գնման հիմնական խթանն էր։ Արդյունքում՝ գարնանը ԱՄՆ-ում էլեկտրոմոբիլների վաճառքը նվազեց։ Այնուամենայնիվ, վառելիքի թանկացումը ամերիկացի սպառողներին մղում է դեպի էլեկտրական տարբերակներ։ Առաջին եռամսյակում նոր էլեկտրոմոբիլների նկատմամբ հետաքրքրությունն աճել է 16 տոկոսով, իսկ օգտագործված էլեկտրոմոբիլների նկատմամբ՝ 30 տոկոսով։financialcontent+3

Չինաստանում, որին բաժին է ընկնում համաշխարհային վաճառքի մոտ կեսը, ավտոմեքենաների ընդհանուր գնումները նվազել են տնտեսական դանդաղման և պետական սուբսիդիաների կրճատման ֆոնին, թեև էլեկտրոմոբիլների մասնաբաժինը շուկայում շարունակում է աճել։nytimes

Կառավարությունների արձագանքը նոր խթաններով

Ճգնաժամը հանգեցրել է քաղաքական որոշումների ալիքի։ Իռլանդիան և Նիդեռլանդները գործարկել են մեքենաների փոխանակման ծրագրեր, Չիլին խթանել է էլեկտրական ավտոբուսների և տաքսիների օգտագործումը, իսկ Իսպանիան երկարաձգել է էլեկտրոմոբիլների հարկային արտոնությունները։ Լաոսն արգելել է բենզինով աշխատող նոր մեքենաների ներմուծումը մինչև 2026 թվականի ավարտը։ Մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Կամբոջան և Քենիան, ժամանակավորապես նվազեցրել են ներմուծվող էլեկտրոմոբիլների մաքսատուրքերը։nytimes

IEA-ն իր «Global EV Outlook 2026» զեկույցում նշել է, որ «ճգնաժամը հստակորեն հիմնավորել է էլեկտրոմոբիլների կարևորությունը էներգետիկ անվտանգության և վառելիքի ծախսերի խնդիրները լուծելու համար»։ Թե արդյոք այս թափը կպահպանվի, մասամբ կախված է հակամարտության տևողությունից, սակայն վերլուծաբանները նշում են, որ մարտկոցների էժանացումը կապահովի երկարաժամկետ աճ՝ անկախ նավթի գներից։ «Մենք հավատում ենք, որ մարտկոցների արժեքի նվազումը ժամանակի ընթացքում կհանգեցնի էլեկտրոմոբիլների վաճառքի աճին», — ասել է Գրանտը։iea+1