ელექტრომობილები გლობალური გაყიდვების 29 პროცენტს მიაღწევს, რადგან ირანის ომი ნავთობის ფასებს ზრდის

აშშ-სა და ირანს შორის მიმდინარე ომმა, რომელმაც თებერვლიდან ჰორმუზის სრუტე ჩაკეტა, გლობალური ავტომობილების ბაზარი შეცვალა. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს (IEA) პროგნოზით, 2026 წელს გაყიდული ყველა ახალი ავტომობილის 29 პროცენტი ელექტრომობილი იქნება, მაშინ როცა 2020 წელს ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 4 პროცენტს შეადგენდა.nytimes+1

ნავთობის კრიზისი აჩქარებს ცვლილებებს

ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვამ, რომელზეც მსოფლიო ნავთობვაჭრობის 20 პროცენტზე მეტი გადის, Brent-ის მარკის ნავთობის ფასი კონფლიქტის დაწყებიდან 25 პროცენტზე მეტით გაზარდა. მიწოდების ეს შეფერხება IEA-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა ფატიჰ ბიროლმა „ისტორიაში ნავთობის მიწოდების ყველაზე დიდ შოკად“ შეაფასა.eenews+2

ფასების ზრდამ პირდაპირი გავლენა მოახდინა მომხმარებელთა ქცევაზე. IEA-ს ივლისის ბოლოს გამოქვეყნებული მონაცემებით, ავსტრალიაში, ბრაზილიაში, ინდოეთსა და სამხრეთ კორეაში ელექტრომობილების გაყიდვები მარტიდან ივნისამდე პერიოდში, 2025 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, თითქმის გაორმაგდა. სამხრეთ აფრიკაში 2026 წლის პირველ ნახევარში ელექტრომობილების გაყიდვები ხუთჯერ გაიზარდა, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის რამდენიმე ქვეყანამ, მათ შორის ლაოსმა, ბაზარი ჩინური წარმოების ელექტრომობილებისთვის გახსნა.nytimes+1

BloombergNEF-ის ანალიტიკოსმა ენდრიუ გრანტმა აღნიშნა, რომ კონფლიქტის დაწყების შემდეგ ელექტრომობილების ძიება ინტერნეტში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში, სადაც საწვავის ფასები ყველაზე მეტად გაიზარდა. „რაც უფრო დიდხანს შენარჩუნდება ნავთობის მაღალი ფასები, მით უფრო მეტად გაიზრდება ელექტრომობილების გაყიდვები, ვიდრე ამას ადრე ველოდით“, – განაცხადა გრანტმა.nytimes

აშშ-ს ბაზრის გამოწვევები

შეერთებულ შტატებში ვითარება უფრო რთულია. კონგრესმა 2025 წლის 30 სექტემბრიდან გააუქმა 7500-დოლარიანი ფედერალური საგადასახადო შეღავათი, რაც შესყიდვის მთავარი სტიმული იყო. შედეგად, გაზაფხულზე აშშ-ში ელექტრომობილების გაყიდვები შემცირდა. მიუხედავად ამისა, საწვავის გაძვირება ამერიკელ მომხმარებლებს ელექტრომობილებისკენ უბიძგებს. პირველ კვარტალში ახალი ელექტრომობილების მიმართ ინტერესი 16 პროცენტით, ხოლო მეორადი ელექტრომობილების მიმართ 30 პროცენტით გაიზარდა.financialcontent+3

ჩინეთში, სადაც გლობალური გაყიდვების დაახლოებით ნახევარი მოდის, ავტომობილების საერთო შესყიდვები შემცირდა ეკონომიკური შენელებისა და სახელმწიფო სუბსიდიების შემცირების ფონზე, თუმცა ელექტრომობილების წილი ბაზარზე კვლავ იზრდება.nytimes

მთავრობების პასუხი ახალი სტიმულებით

კრიზისმა პოლიტიკური გადაწყვეტილებების ტალღა გამოიწვია. ირლანდიამ და ნიდერლანდებმა ავტომობილების ჩანაცვლების პროგრამები წამოიწყეს, ჩილემ ელექტროავტობუსებისა და ტაქსების სუბსიდირება მოახდინა, ხოლო ესპანეთმა ელექტრომობილებზე საგადასახადო შეღავათები გაახანგრძლივა. ლაოსმა 2026 წლის ბოლომდე ბენზინზე მომუშავე ახალი ავტომობილების იმპორტი აკრძალა. რამდენიმე ქვეყანამ, მათ შორის კამბოჯამ და კენიამ, დროებით შეამცირა ტარიფები იმპორტირებულ ელექტრომობილებზე.nytimes

IEA-მ თავის ანგარიშში „Global EV Outlook 2026“ აღნიშნა, რომ „კრიზისმა ნათლად დაადასტურა ელექტრომობილების მნიშვნელობა ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და საწვავის ხარჯების პრობლემების გადასაჭრელად“. შეინარჩუნებს თუ არა ეს ტენდენცია იმპულსს, ნაწილობრივ კონფლიქტის ხანგრძლივობაზეა დამოკიდებული, თუმცა ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ ბატარეების გაიაფება ნავთობის ფასების მიუხედავად გრძელვადიან ზრდას უზრუნველყოფს. „ჩვენ გვჯერა, რომ ბატარეების ღირებულების კლება დროთა განმავლობაში ელექტრომობილების გაყიდვების ზრდას გამოიწვევს“, – განაცხადა გრანტმა.iea+1