İran savaşı petrol fiyatlarını artırırken elektrikli araçların küresel satışların yüzde 29’una ulaşması bekleniyor

Şubat ayından bu yana Hürmüz Boğazı'nı kapatan Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki devam eden savaş, küresel otomobil pazarını yeniden şekillendiriyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, elektrikli araçların 2026 yılında dünya genelinde satılan tüm yeni araçların yüzde 29'unu oluşturması bekleniyor; bu oran 2020'de sadece yüzde 4 seviyesindeydi.nytimes+1

Petrol Krizi Dönüşümü Hızlandırıyor

Dünya petrol ticaretinin yüzde 20'sinden fazlasının geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanması, çatışmanın başlamasından bu yana Brent ham petrol fiyatlarını yüzde 25'ten fazla artırdı. IEA İcra Direktörü Fatih Birol, bu arz kesintisini "tarihteki en büyük petrol arz şoku" olarak nitelendirdi.eenews+2

Fiyat artışı doğrudan tüketici davranışlarına yansıdı. IEA'nın Temmuz ayı sonunda yayınladığı verilere göre, Avustralya, Brezilya, Hindistan ve Güney Kore'de elektrikli araç satışları, 2025 yılının aynı dönemine kıyasla Mart ve Haziran ayları arasında yaklaşık iki katına çıktı. Güney Afrika'da 2026'nın ilk yarısında elektrikli araç satışları beş kattan fazla artarken, Laos dahil olmak üzere birçok Güneydoğu Asya ülkesi pazarlarını Çin yapımı bataryalı araçlara açtı.nytimes+1

BloombergNEF analisti Andrew Grant, çatışmanın başlamasından bu yana, özellikle yakıt fiyatlarının en çok arttığı ülkelerde elektrikli araçlara yönelik çevrimiçi aramalarda belirgin bir artış olduğunu kaydetti. Grant, "Petrol fiyatları yüksek seyretmeye devam ettikçe, aksi takdirde beklediğinizden daha fazla elektrikli araç satışı göreceksiniz" dedi.nytimes

ABD Pazarı Karmaşık Durumlarla Karşı Karşıya

Amerika Birleşik Devletleri'nde tablo daha karmaşık. Kongre, 30 Eylül 2025 itibarıyla 7.500 dolarlık federal elektrikli araç vergi indirimini kaldırarak önemli bir satın alma teşvikini ortadan kaldırdı. Sonuç olarak, ABD'de elektrikli araç satışları bu bahar düşüş yaşadı. Yine de artan benzin fiyatları, daha fazla Amerikalı tüketiciyi elektrikli seçeneklere yönlendiriyor. İlk çeyrekte yeni elektrikli araçlara olan ilgi yüzde 16, ikinci el elektrikli araçlara olan ilgi ise yüzde 30 arttı.financialcontent+3

Küresel elektrikli araç satışlarının yaklaşık yarısını oluşturan Çin'de de, yavaşlayan ekonomi ve azalan devlet teşvikleri nedeniyle toplam araç alımları düşüş gösterdi; ancak elektrikli araçların pazar payı büyümeye devam etti.nytimes

Hükümetler Yeni Teşviklerle Yanıt Veriyor

Kriz, bir dizi politika hamlesini tetikledi. İrlanda ve Hollanda araç takas programları başlattı, Şili elektrikli otobüs ve taksileri teşvik etti, İspanya ise elektrikli araç vergi indirimlerini uzattı. Laos, 2026'nın geri kalanında yeni benzinli araç ithalatını yasakladı. Kamboçya ve Kenya dahil olmak üzere birçok ülke, ithal elektrikli araçlara uygulanan tarifeleri geçici olarak düşürdü.nytimes

IEA, Küresel Elektrikli Araç Görünümü 2026 raporunda, "krizin, enerji güvenliğini artırmak ve yakıt maliyeti endişelerini gidermek için elektrikli araçların önemini açıkça pekiştirdiğini" belirtti. Bu ivmenin korunup korunmayacağı kısmen çatışmanın süresine bağlı olsa da, analistler batarya maliyetlerindeki düşüşün petrol fiyatlarından bağımsız olarak uzun vadeli eğilimi sürdüreceğini söylüyor. Grant, "Batarya maliyetlerinin düşmesinin temel ekonomisinin zaman içinde elektrikli araç satışlarını artıracağına inanıyoruz" dedi.iea+1