Οι πιο λεπτομερείς εικόνες του Ήλιου αποκαλύπτουν δίνες πλάσματος

Επιστήμονες κατέγραψαν τις εικόνες με την υψηλότερη ανάλυση που έχουν ληφθεί ποτέ από την επιφάνεια του Ήλιου, αποκαλύπτοντας ταραγμένες δομές πλάσματος που μοιάζουν με δίνες και παρέχοντας την πρώτη άμεση απόδειξη μιας φυσικής διαδικασίας που είχε θεωρητικοποιηθεί εδώ και καιρό στο πλησιέστερο αστέρι μας. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη στο περιοδικό Nature, προέκυψαν από τη χρήση του ηλιακού τηλεσκοπίου Daniel K. Inouye στη Χαβάη, του ισχυρότερου ηλιακού τηλεσκοπίου στον κόσμο.washingtonpost+1

Ένα μύρτιλο από απόσταση 110 χιλιομέτρων

Οι εικόνες, που λήφθηκαν στις 14 Απριλίου 2025, επιτυγχάνουν χωρική ανάλυση περίπου 20 χιλιομέτρων, αρκετά λεπτομερή ώστε να διακρίνονται χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του Ήλιου που αντιστοιχούν στον εντοπισμό ενός μύρτιλου από απόσταση 110 χιλιομέτρων. Το βίντεο δείχνει δίνες θερμού πλάσματος να αυξομειώνονται καθώς το υπερθερμασμένο υλικό ανεβαίνει από το εσωτερικό και, αφού ψυχθεί, βυθίζεται ξανά στο εσωτερικό του άστρου.newscientist+1

"Όταν καθόμουν εκεί με τους συναδέλφους μου και κοιτάξαμε αυτές τις εικόνες για πρώτη φορά, αναγνωρίσαμε αμέσως αυτά τα μοτίβα Kelvin-Helmholtz και ενθουσιαστήκαμε αμέσως", δήλωσε ο Friedrich Wöger, ανώτερος επιστήμονας στο Εθνικό Ηλιακό Παρατηρητήριο και επιστήμονας του προγράμματος οργάνων του τηλεσκοπίου.gizmodo

Η μελέτη παρουσιάζει την πρώτη εμπειρική απόδειξη ότι οι λεπτομερείς διαταραχές και οι δίνες που είναι ορατές στη φωτόσφαιρα δημιουργούνται από μια διαδικασία που ονομάζεται αστάθεια Kelvin-Helmholtz, η οποία συμβαίνει όταν δύο ρευστά που κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες δημιουργούν κυματιστά μοτίβα στα όριά τους. Το φαινόμενο είναι μερικές φορές ορατό στα σύννεφα της Γης και είχε προβλεφθεί ότι υπάρχει στον Ήλιο, αλλά δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ άμεσα μέχρι τώρα.washingtonpost+1

Επιπτώσεις για την ηλιακή επιστήμη

"Οι προηγούμενες παρατηρήσεις στερούνταν της ευκρίνειας για να αναλύσουν αυτά τα χαρακτηριστικά, κάνοντας την ηλιακή επιφάνεια να φαίνεται πολύ πιο λεία, σχεδόν σαν μια φωτογραφία εκτός εστίασης", δήλωσε η Vanessa Polito, φυσικός στο εργαστήριο ηλιακής και αστροφυσικής της Lockheed Martin ↗ 0.45%, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.washingtonpost

Αυτό που εξέπληξε τους ερευνητές ήταν ότι τα μοτίβα εμφανίζονταν παντού στο οπτικό τους πεδίο, όχι μόνο σε μεμονωμένες περιοχές. Οι δίνες Kelvin-Helmholtz σχηματίζονται κατά μήκος των ορίων των κόκκων, δηλαδή κυψελών ανερχόμενου πλάσματος με διάμετρο μεταξύ 500 και 2.000 χιλιομέτρων, ιδιαίτερα κοντά στις ηλιακές κηλίδες.newscientist+1

Το μυστήριο της θέρμανσης του στέμματος

Η ανακάλυψη μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση ενός από τα διαρκή αινίγματα της ηλιακής φυσικής: γιατί η εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου, ή στέμμα, είναι πολύ θερμότερη από την ορατή επιφάνειά του. Ο Andrew Hillier, φυσικός στο Πανεπιστήμιο του Exeter που δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι η μεγαλύτερη σημασία του έργου έγκειται πιθανότατα στις επιπτώσεις του για τη θέρμανση του στέμματος, καθώς η αστάθεια θα μπορούσε να διοχετεύσει μαγνητική ενέργεια στο στέμμα σε κλίμακες που είναι ευκολότερο να διασκορπιστούν.washingtonpost

"Όλοι αυτοί οι άλλοι μηχανισμοί μπορούν πλέον να αναλυθούν με βάση το γεγονός" ότι η αστάθεια Kelvin-Helmholtz υπάρχει στη φωτόσφαιρα, είπε ο Wöger. Μετά από αυτή την ανακάλυψη, οι ερευνητές σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν το τηλεσκόπιο Inouye για να χαρτογραφήσουν τα μοτίβα αστάθειας και να ποσοτικοποιήσουν την ισχύ του μαγνητικού πεδίου του Ήλιου.gizmodo+1