მზის ყველაზე დეტალურმა ფოტოებმა პლაზმური მორევები გამოავლინა

მეცნიერებმა მზის ზედაპირის ყველაზე მაღალი გარჩევადობის ფოტოები გადაიღეს, რომლებმაც გამოავლინა ტურბულენტური, მორევის მსგავსი პლაზმური სტრუქტურები და მოგვცა დიდი ხნის წინ ნაწინასწარმეტყველები ფიზიკური პროცესის პირდაპირი მტკიცებულება ჩვენს უახლოეს ვარსკვლავზე. კვლევის შედეგები, რომელიც ოთხშაბათს ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა, მიღებული იქნა ჰავაიში მდებარე დანიელ კ. ინოუეს მზის ტელესკოპის გამოყენებით, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე მძლავრი მზის ტელესკოპია.washingtonpost+1

მოცვი 70 მილის დაშორებით

2025 წლის 14 აპრილს გადაღებული ფოტოების სივრცითი გარჩევადობა დაახლოებით 20 კილომეტრია, რაც საკმარისად დეტალურია იმისთვის, რომ მზის ზედაპირზე ისეთივე მცირე ობიექტები დავინახოთ, როგორც 70 მილის დაშორებით მდებარე მოცვის მარცვალი. ვიდეოკადრებში ჩანს ცხელი პლაზმის მორევები, რომლებიც მოძრაობენ, როდესაც ზედმეტად გახურებული მასალა ზედაპირის ქვემოდან ამოდის და გაციების შემდეგ ისევ ვარსკვლავის წიაღში ბრუნდება.newscientist+1

"როდესაც კოლეგებთან ერთად ვიჯექი და პირველად ვუყურებდით ამ სურათებს, მაშინვე ვიცანით კელვინ-ჰელმჰოლცის ეს ნიმუშები და ძალიან აღფრთოვანებულები ვიყავით," განაცხადა ფრიდრიხ ვოგერმა, ეროვნული მზის ობსერვატორიის უფროსმა მეცნიერმა და ტელესკოპის ინსტრუმენტული პროგრამის მეცნიერმა.gizmodo

ნაშრომი წარმოადგენს პირველ ემპირიულ მტკიცებულებას იმისა, რომ ფოტოსფეროზე ხილული დეტალური დარღვევები და მორევები შექმნილია კელვინ-ჰელმჰოლცის არამდგრადობის პროცესით, რომელიც ხდება მაშინ, როდესაც სხვადასხვა სიჩქარით მოძრავი ორი სითხე თავიანთ საზღვარზე ტალღოვან ნიმუშებს ქმნის. ეს ეფექტი ზოგჯერ დედამიწის ღრუბლებშიც ჩანს და ნაწინასწარმეტყველები იყო, რომ მზეზეც არსებობდა, თუმცა აქამდე პირდაპირ არასდროს დაფიქსირებულა.washingtonpost+1

გავლენა მზის მეცნიერებაზე

"წინა დაკვირვებებს აკლდა სიმკვეთრე ამ მახასიათებლების გამოსავლენად, რის გამოც მზის ზედაპირი ბევრად უფრო გლუვი ჩანდა, თითქმის როგორც ფოკუსიდან გამოსული ფოტოსურათი," თქვა ვანესა პოლიტომ, Lockheed Martin ↗ 0.91%-ის მზისა და ასტროფიზიკის ლაბორატორიის ფიზიკოსმა, რომელიც კვლევაში ჩართული არ ყოფილა.washingtonpost

მკვლევარებისთვის მოულოდნელი იყო ის ფაქტი, რომ ეს ნიმუშები ჩანდა ყველგან, სადაც კი იყურებოდნენ და არა მხოლოდ იზოლირებულ ადგილებში. კელვინ-ჰელმჰოლცის მორევები ყალიბდება გრანულების საზღვრებზე, რომლებიც წარმოადგენს 500-დან 2000 კილომეტრამდე დიამეტრის მქონე ამომავალი პლაზმის უჯრედებს, განსაკუთრებით მზის ლაქების მახლობლად.newscientist+1

კორონალური გათბობის საიდუმლო

აღმოჩენა შესაძლოა დაეხმაროს მზის ფიზიკის ერთ-ერთი მუდმივი თავსატეხის ამოხსნას: რატომ არის მზის გარე ატმოსფერო, ანუ კორონა, ბევრად უფრო ცხელი, ვიდრე მისი ხილული ზედაპირი. ენდრიუ ჰილიერმა, ექსეტერის უნივერსიტეტის ფიზიკოსმა, რომელიც კვლევაში არ მონაწილეობდა, აღნიშნა, რომ ნაშრომის უდიდესი მნიშვნელობა სავარაუდოდ კორონალური გათბობისთვის მის შედეგებშია, რადგან არამდგრადობას შეუძლია მაგნიტური ენერგია კორონაში ისეთი მასშტაბით შეიტანოს, რომლის გაფანტვაც უფრო ადვილია.washingtonpost

"ყველა სხვა მექანიზმის ანალიზი ახლა უკვე შესაძლებელია იმ ფაქტზე დაყრდნობით," რომ კელვინ-ჰელმჰოლცის არამდგრადობა ფოტოსფეროზე არსებობს, თქვა ვოგერმა. ამ აღმოჩენის შემდეგ, მკვლევარები გეგმავენ გამოიყენონ ინოუეს ტელესკოპი არამდგრადობის ნიმუშების დასამუშავებლად და მზის მაგნიტური ველის სიძლიერის რაოდენობრივად განსაზღვრისთვის.gizmodo+1