Ham petrol fiyatları ayrışıyor: Coğrafya artık temel fiyatlama faktörü

Bir varil petrolün değeri artık bulunduğu yere göre büyük farklılıklar gösteriyor. Orta Doğu'daki çatışmalar derinleştikçe, küresel ham petrol piyasalarında iki kademeli bir fiyatlama yapısı yerleşti: stratejik geçiş noktalarının arkasında sıkışan petrol büyük indirimlerle satılırken, serbestçe teslim edilebilen türler yıllardır görülmemiş primlerle işlem görüyor.

Suudi Arabistan'ın, Irak topraklarından düzenlenen drone saldırılarının ardından günlük 7 milyon varil kapasiteli 1.200 kilometrelik Doğu-Batı boru hattını kapatmasıyla bu ayrışma geçen hafta keskin bir şekilde derinleşti. Boru hattı, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların ardından Suudi ihracatı için kritik bir alternatif haline gelmişti. Hattın kapanması, Basra Körfezi petrolünü pazara ulaştırmak için kalan son güvenilir yollardan birini ortadan kaldırdı.cnbc+2

Geçiş Noktalarındaki Petrol İçin Rekor İndirimler

Fiyatlandırma ajansı Argus'a göre, Ekim yüklemeli Irak Basrah Medium ham petrolü, Hürmüz Boğazı'nı baypas eden ve boru hattıyla Fujairah limanına bağlanan Abu Dabi göstergesi Murban'a kıyasla 43.06 dolar indirimle sunuluyor. Sadece boğaz üzerinden alıcılara ulaşabilen Katar'ın Al-Shaheen türü ise Murban'a göre 24.92 dolar indirimle işlem görüyor.mezha+1

Bazı ham petrol sevkiyatları hala Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye devam etse de, hacimlerin çatışma öncesi seviyelerin yaklaşık yarısı olan günlük 10 milyon varil civarında olduğu tahmin ediliyor. Boğazı geçtikten sonra petrol prim kazanıyor. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'nin gemiden gemiye transferlerle satılan Upper Zakum ham petrolü, Ekim yüklemeleri için Dubai gösterge fiyatının 7 dolar, Kasım yüklemeleri için ise 13.25 dolar üzerinde değerlendirildi.boereport+1

Navlun oranları da buna paralel olarak yükseldi. Denizcilik verilerine göre, Umman Körfezi-Çin rotasındaki Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcıları (VLCC) rekor seviye olan 450 Worldscale puanına ulaştı, bu da varil başına yaklaşık 11.50 dolara denk geliyor.marineradar+1

Körfez Dışı Türler Rekor Primlerle İşlem Görüyor

Çatışma bölgesinden uzakta üretilen ham petrol bu durumdan faydalanıyor. Argus'un günlük değerlendirmesindeki en pahalı tür, Avustralya'nın kuzeybatı kıyısından gelen orta-hafif petrol Pyrenees olup, 11 Eylül'de 138.04 dolar değerle Brent vadeli işlemlerine göre 33.43 dolar primle işlem gördü. Çatışmanın başladığı 28 Şubat'tan bu yana Pyrenees %96 değer kazanarak Brent'in %44'lük artışını geride bıraktı.mezha+1

Nijerya'nın Bonny Light türü, düşük kükürt profili ve aksamalardan uzaklığı sayesinde 115 doların üzerine çıktı. Angola'nın Cabinda ham petrolü ise savaş öncesine göre %62 artışla 118.46 dolardan kapandı.boereport+1

Yeni Fiyatlama Faktörü Olarak Coğrafya

Uluslararası Enerji Ajansı'nın Eylül raporu, 2026'da dünya petrol arzının yıllık bazda 5.7 milyon varil düşüşle günlük 100.7 milyon varil olacağını ve Orta Doğulu üreticilerin tam kapasiteye dönüşünün 2027'ye ertelendiğini öngördü. Brent vadeli işlemleri 11 Eylül'de 109.97 dolarla üç ayın zirvesini gördükten sonra geri çekildi.iea+1

Reuters köşe yazarı Clyde Russell'ın belirttiği gibi, piyasa fiilen iki dünyaya bölündü: birinde variller kalite ve talebe göre fiyatlandırılırken, diğerinde pazara ulaşım yolu baskın maliyet haline geldi. Özellikle Asyalı rafineriler için her varil artık bir coğrafi vergi taşıyor ve kaynak tüketiciye ne kadar yakınsa fiyat o kadar yüksek oluyor.boereport