Araştırma: İklim değişikliği sıtmayı Afrika’nın yeni bölgelerine taşıyor

Salı günü Nature dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, artan sıcaklıklar Afrika genelinde sıtmanın coğrafyasını yeniden şekillendiriyor; sivrisinek kaynaklı hastalığı daha serin yüksek rakımlı bölgelere iterken, kıtanın en sıcak bölgelerinden bazılarında bulaşma riskini hafifletiyor.

Araştırma, 2050 yılına kadar Kenya ve Etiyopya'nın bazı kısımları dahil olmak üzere Doğu Afrika'nın yüksek kesimlerinde, ayrıca Angola, Zambiya ve Güney Afrika'nın doğusunda, ısınan sıcaklıkların sıtma taşıyan sivrisineklerin menzilini daha yüksek rakımlara taşımasıyla sıtma vakalarının yaklaşık %5 oranında artabileceğini öngörüyor. Güney Afrika'nın kıyı bölgelerinde ise vakalar %20'ye kadar artabilir.cidrap.umn+2

Değişen Bir Manzara

Hem sıtma paraziti hem de onu taşıyan sivrisinek vektörleri sıcaklığa karşı oldukça hassastır, bu da hastalığı iklim değişikliğine karşı özellikle duyarlı hale getirir. Sahra Altı Afrika'da 1900 ile 2016 yılları arasındaki sıtma enfeksiyon oranlarına ilişkin 50.000'den fazla ankete dayanan çalışma, sıcaklık ve aşırı yağışların hastalık yaygınlığını nasıl şekillendirdiğini modelledi.cidrap.umn

Sıtma yükünün şu anda en yüksek olduğu Batı ve Orta Afrika'da ise ters bir eğilim ortaya çıkıyor. Nijerya, Burkina Faso ve Mali gibi ülkelerde, sıcaklıkların sivrisineklerin hayatta kalmasını zorlaştıracak bir noktaya yükselmesi nedeniyle bulaşma oranının yaklaşık %5 düşmesi öngörülüyor. Sahel'in bazı kısımlarında koşullar sivrisinekler için tamamen elverişsiz hale gelebilir ve bu bölgelerde hastalık potansiyel olarak ortadan kalkabilir.polity

Müdahaleler Hala İklim Etkilerinden Daha Önemli

Yale Üniversitesi, California Üniversitesi, Berkeley ve Cape Town Üniversitesi'nden araştırmacılar, iklimin sıtma üzerindeki etkisinin tıbbi bakım, cibinlikler, vektör kontrolü ve ekonomik kalkınma yoluyla elde edilen azalmaların yanında çok daha küçük kaldığı konusunda uyardı. Yazarlar, "Sıtmanın gelecek nesil içinde ortadan kaldırılması, iklim değişikliği karşısında bile hala mümkün" diye yazdı.cidrap.umn

Yine de, değişen hastalık yükü hazırlık gerektiriyor. Cape Town Üniversitesi İklim Riski Laboratuvarı direktörü ve çalışmanın ortak yazarı Christopher Trisos, "Güney Afrika ve küresel sağlık ortaklarının, yerel sıtma kontrol ve sağlık sistemlerini bu artan risk için şimdiden hazırlamaları gerekiyor" dedi.polity

Isınmayı Sınırlamak Binlerce Vakayı Önleyebilir

Küresel ısınmayı 2 santigrat derece ile sınırlamak, Güney Afrika'da her 1.000 çocuk başına yaklaşık beş ek sıtma vakasını önleyebilir; Doğu Afrika'nın yüksek kesimlerinde ise faydalar daha da büyük olacaktır. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, 2024 yılında Afrika'da yaklaşık 579.000 kişi sıtma nedeniyle hayatını kaybetti ve bunların dörtte üçü beş yaşın altındaki çocuklardı.polity

Araştırmacılar, emisyon azaltımlarının, özellikle hastalığı yönetme konusunda daha az kurumsal deneyime sahip olan Güney ve Doğu Afrika'da daha güçlü sıtma gözetimi ile desteklenmesi gerektiğini vurguladı.polity