Araştırma: İklim değişikliği küresel buğday fiyatlarını üçe katlayabilir

Dünyanın önde gelen buğday yetiştirme bölgelerindeki yaygın kuraklık, küresel buğday fiyatlarını şimdiden yukarı çekiyor; Earth's Future dergisinde bu hafta yayımlanan bir araştırmaya göre, iklim değişikliği bu durumu çok daha kötüleştirebilir.

Fiyat Dalgalanmalarının Arkasındaki Temel Neden Kuraklık

Aarhus Üniversitesi'nden Jørgen E. Olesen'in de aralarında bulunduğu araştırmacılar tarafından ortaklaşa yürütülen uluslararası çalışma, tek başına şiddetli su kıtlığının, 2000 ile 2021 yılları arasındaki küresel buğday fiyatlarında yaşanan yıllık dalgalanmaların yaklaşık %74'ünü açıkladığını ortaya koydu. Ekip, mahsullerin su stresine karşı en hassas olduğu aylarda kuraklık yaşayan küresel tarım arazilerinin oranını ölçen yeni bir gösterge geliştirdi.phys+2

"İklim değişikliğinin tarımsal üretimi etkilediğini zaten biliyoruz. Burada yeni olan durum, dünya genelindeki yaygın kuraklık ile tüketicilerin ve gıda piyasalarının karşı karşıya kaldığı fiyatlar arasında net bir bağlantı olduğunu belgeleyebilmemizdir," dedi Olesen.phys

Tarihsel olarak, dünyadaki buğday ekim alanlarının yaklaşık %5'i herhangi bir yılda şiddetli su kıtlığı yaşadı. Ancak 2000, 2010, 2012 ve 2020 gibi özellikle kurak geçen yıllarda bu oran %15'i aştı.phys

3 Derecelik Isınmada Fiyatlar Üçe Katlanabilir

Araştırmacılar, iklim modellerini kullanarak yükselen sıcaklıkların kuraklıktan etkilenen buğday tarım arazilerinin oranını nasıl artıracağını tahmin etti. Küresel ısınmanın 2 dereceye ulaşması durumunda model, ortalama buğday fiyatının ton başına yaklaşık 273 dolar olacağını öngörüyor. 3 derecede ise tahmini ortalama yaklaşık 364 dolara yükseliyor; bu da 2010 yılında kaydedilen, enflasyona göre ayarlanmış küresel buğday fiyatının yaklaşık üç katına denk geliyor.scienmag+2

Su kıtlığı ile fiyat arasındaki ilişkinin buğday için mısıra kıyasla çok daha güçlü olduğu görülürken, pirinç için benzer bir bağlantı bulunamadı.phys

Gerçek Dünyadaki Baskılar Şimdiden Artıyor

Bu bulgular, buğday piyasalarının acil bir baskıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi. Uluslararası Gıda Politikası Araştırma Enstitüsü'ne (IFPRI) göre, kuraklık ve Karadeniz'deki sevkiyat aksamalarının etkisiyle buğday fiyatları son haftalarda Ocak 2026 seviyelerinin yaklaşık %25 üzerine çıktı. Araştırmanın başyazarı Miroslav Trnka, daha önce iklim değişikliğini azaltmaya yönelik önlemler alınmadığı takdirde, mevcut buğday ekim alanlarının %60'a kadarının bu yüzyılın sonuna kadar eş zamanlı olarak şiddetli su kıtlığı olaylarıyla karşı karşıya kalabileceğini göstermişti.science+1

"Buğday, dünyanın en önemli gıda ürünlerinden biridir; bu da iklimle ilgili üretim sorunlarının hızla küresel sonuçlar doğurabileceği anlamına gelir," diyen Olesen, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu çalışma, kuraklığı bir dizi izole yerel olay yerine uluslararası bir zorluk olarak görmemiz gerektiğini gösteriyor."phys