Rannsókn: Loftslagsbreytingar gætu þrefaldað hveitiverð á heimsvísu

Útbreiddur þurrkur á helstu hveitiræktarsvæðum heims drífur nú þegar hveitiverð á heimsvísu upp á við, og gætu loftslagsbreytingar gert ástandið mun verra, samkvæmt rannsókn sem birt var í vikunni í vísindaritinu Earth's Future.

Þurrkar skýra flestar verðsveiflur

Alþjóðlega rannsóknin, sem unnin var meðal annars af Jørgen E. Olesen við Árósaháskóla, leiddi í ljós að alvarlegur vatnsskortur einn og sér skýrir um 74% af árlegum sveiflum á hveitiverði á heimsvísu á árunum 2000 til 2021. Rannsóknarhópurinn þróaði nýjan mælikvarða sem mælir hlutfall ræktarlands á heimsvísu sem verður fyrir þurrki á þeim mánuðum þegar uppskeran er viðkvæmust fyrir vatnsskorti.phys+2

„Við vitum nú þegar að loftslagsbreytingar hafa áhrif á landbúnaðarframleiðslu. Það sem er nýtt hér er að við getum sýnt fram á skýr tengsl á milli útbreiddra þurrka um allan heim og þess verðs sem neytendur og matvælamarkaðir standa frammi fyrir,“ sagði Olesen.phys

Sögulega séð hefur um 5% af hveitiræktarsvæðum heims glímt við alvarlegan vatnsskort á hverju ári. En á sérstaklega þurrum árum eins og 2000, 2010, 2012 og 2020 fór þetta hlutfall yfir 15%.phys

Verðið gæti þrefaldast við 3 gráðu hlýnun

Með því að nota loftslagslíkön reiknuðu rannsakendurnir út hvernig hækkandi hitastig mun stækka hlutfall þess hveitiræktarlands sem verður fyrir þurrki. Við tveggja gráðu hlýnun á heimsvísu áætlar líkanið að meðalverð á hveiti verði um 273 dollarar á tonnið. Við þriggja gráðu hlýnun hækkar áætlað meðalverð í um 364 dollara á tonnið, sem er um það bil þrefalt hærra en heimsmarkaðsverð á hveiti árið 2010, leiðrétt fyrir verðbólgu.scienmag+2

Tengslin á milli vatnsskorts og verðs reyndust mun sterkari fyrir hveiti en maís, en engin sambærileg tengsl fundust fyrir hrísgrjón.phys

Raunverulegur þrýstingur þegar farinn að láta á sér kræla

Niðurstöðurnar koma á tíma þar sem hveitimarkaðir standa frammi fyrir tafarlausum þrýstingi. Samkvæmt Alþjóðlegu matvælarannsóknastofnuninni (IFPRI) hækkaði hveitiverð um tæp 25% á síðustu vikum miðað við janúar 2026, vegna þurrka og truflana á skipasiglingum á Svartahafi. Aðalhöfundur rannsóknarinnar, Miroslav Trnka, hafði áður sýnt fram á að án aðgerða gegn loftslagsbreytingum gæti allt að 60% af núverandi hveitiræktarsvæðum glímt við alvarlegan vatnsskort samtímis undir lok þessarar aldar.science+1

„Hveiti er ein mikilvægasta matvælaræktun í heimi, sem þýðir að framleiðsluvandamál tengd loftslagsbreytingum geta fljótt haft afleiðingar á heimsvísu,“ sagði Olesen. „Þessi rannsókn sýnir að við þurfum að líta á þurrka sem alþjóðlega áskorun frekar en röð einangraðra staðbundinna atburða.“phys