კვლევა: კლიმატის ცვლილებამ შესაძლოა ხორბლის გლობალური ფასი გაასამმაგოს

მსოფლიოს უმსხვილეს ხორბლის მწარმოებელ რეგიონებში გავრცელებული გვალვა უკვე იწვევს ხორბლის გლობალური ფასების ზრდას, ხოლო კლიმატის ცვლილებამ შესაძლოა სიტუაცია კიდევ უფრო გააუარესოს, ნათქვამია კვლევაში, რომელიც ამ კვირაში ჟურნალ Earth's Future-ში გამოქვეყნდა.

ფასების მერყეობის ძირითადი მიზეზი გვალვაა

საერთაშორისო კვლევამ, რომლის თანაავტორიც ორჰუსის უნივერსიტეტის მკვლევარი იორგენ ე. ოლესენია, აჩვენა, რომ მხოლოდ წყლის მწვავე დეფიციტი ხსნის 2000-დან 2021 წლამდე ხორბლის გლობალური ფასების ყოველწლიური მერყეობის დაახლოებით 74%-ს. ჯგუფმა შეიმუშავა ახალი ინდიკატორი, რომელიც ზომავს გლობალური სახნავ-სათესი მიწების იმ წილს, სადაც გვალვა ფიქსირდება იმ თვეებში, როდესაც მოსავალი ყველაზე მეტად მგრძნობიარეა წყლის დეფიციტის მიმართ.phys+2

„ჩვენ უკვე ვიცით, რომ კლიმატის ცვლილება გავლენას ახდენს სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაზე. სიახლე კი ის არის, რომ ჩვენ შეგვიძლია დავადასტუროთ მკაფიო კავშირი გლობალურ გვალვებსა და იმ ფასებს შორის, რომელთა გადახდაც მომხმარებლებსა და სურსათის ბაზრებს უწევთ“, აღნიშნა ოლესენმა.phys

ისტორიულად, ნებისმიერ კონკრეტულ წელს მსოფლიოში ხორბლის ნათესი ფართობების დაახლოებით 5% განიცდიდა წყლის მწვავე დეფიციტს. თუმცა, განსაკუთრებით მშრალ წლებში, როგორიც იყო 2000, 2010, 2012 და 2020 წლები, ამ მაჩვენებელმა 15%-ს გადააჭარბა.phys

ფასები შესაძლოა გასამმაგდეს 3°C-ით დათბობის შემთხვევაში

კლიმატური მოდელების გამოყენებით, მკვლევრებმა პროგნოზირება გაუკეთეს იმას, თუ როგორ გაზრდის ტემპერატურის მატება გვალვისგან დაზარალებული ხორბლის ნათესი ფართობების წილს. გლობალური დათბობის 2 გრადუსის პირობებში, მოდელი ხორბლის საშუალო ფასს ტონაზე დაახლოებით 273 დოლარად აფასებს. 3 გრადუსის პირობებში კი, სავარაუდო საშუალო ფასი ტონაზე დაახლოებით 364 დოლარამდე იზრდება, რაც თითქმის სამჯერ აღემატება 2010 წელს დაფიქსირებულ გლობალურ ფასს ინფლაციის გათვალისწინებით.scienmag+2

წყლის დეფიციტსა და ფასს შორის კავშირი ბევრად უფრო ძლიერი აღმოჩნდა ხორბლისთვის, ვიდრე სიმინდისთვის, ხოლო ბრინჯის შემთხვევაში მსგავსი კავშირი არ გამოვლენილა.phys

რეალური ზეწოლა უკვე იგრძნობა

ეს დასკვნები იმ ფონზე ქვეყნდება, როდესაც ხორბლის ბაზრები უკვე სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგას. სურსათის პოლიტიკის საერთაშორისო კვლევითი ინსტიტუტის მონაცემებით, ბოლო კვირებში ხორბლის ფასები თითქმის 25%-ით გაიზარდა 2026 წლის იანვრის დონესთან შედარებით, რაც გამოწვეულია გვალვითა და შავი ზღვის რეგიონში გადაზიდვების შეფერხებით. კვლევის წამყვანმა ავტორმა, მიროსლავ ტრნკამ, მანამდე აჩვენა, რომ კლიმატის ცვლილების შერბილების ზომების გარეშე, ამ საუკუნის ბოლოსთვის ხორბლის მოქმედი ნათესი ფართობების 60%-მდე შეიძლება ერთდროულად აღმოჩნდეს წყლის მწვავე დეფიციტის წინაშე.science+1

„ხორბალი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სასურსათო კულტურაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ კლიმატთან დაკავშირებულმა წარმოების პრობლემებმა შეიძლება სწრაფად გამოიწვიოს გლობალური შედეგები“, აღნიშნა ოლესენმა. „ეს კვლევა აჩვენებს, რომ გვალვა უნდა განვიხილოთ როგორც საერთაშორისო გამოწვევა და არა როგორც იზოლირებული ლოკალური მოვლენების სერია“.phys