Հետազոտություն. կլիմայի փոփոխությունը կարող է եռապատկել ցորենի համաշխարհային գները

Աշխարհի հիմնական ցորեն արտադրող տարածաշրջաններում տարածված երաշտն արդեն իսկ բարձրացնում է ցորենի համաշխարհային գները, իսկ կլիմայի փոփոխությունը կարող է իրավիճակն էլ ավելի վատթարացնել, ասվում է այս շաբաթ Earth's Future ամսագրում հրապարակված հետազոտության մեջ:

Երաշտը բացատրում է գների տատանումների մեծ մասը

Միջազգային հետազոտությունը, որի համահեղինակներից է Օրհուսի համալսարանի գիտնական Յորգեն Է. Օլեսենը, պարզել է, որ միայն ջրի խիստ սակավությունը բացատրում է 2000-2021 թվականներին ցորենի համաշխարհային գների տարեկան տատանումների մոտ 74%-ը: Հետազոտական խումբը մշակել է նոր ցուցանիշ, որը չափում է համաշխարհային ցանքատարածությունների այն մասնաբաժինը, որտեղ երաշտ է նկատվում այն ամիսներին, երբ մշակաբույսերն առավել զգայուն են ջրային սթրեսի նկատմամբ:phys+2

«Մենք արդեն գիտենք, որ կլիմայի փոփոխությունն ազդում է գյուղատնտեսական արտադրության վրա: Այստեղ նորությունն այն է, որ մենք կարող ենք հստակ կապ հաստատել աշխարհում տարածված երաշտի և սպառողների ու պարենային շուկաների առջև ծառացած գների միջև», ասել է Օլեսենը:phys

Պատմականորեն, ցանկացած տարում աշխարհի ցորենի ցանքատարածությունների շուրջ 5%-ն է բախվել ջրի խիստ սակավությանը: Սակայն առանձնապես չորային տարիներին, ինչպիսիք են 2000, 2010, 2012 և 2020 թվականները, այդ ցուցանիշը գերազանցել է 15%-ը:phys

Գները կարող են եռապատկվել 3°C տաքացման դեպքում

Օգտագործելով կլիմայական մոդելներ՝ հետազոտողները կանխատեսել են, թե ինչպես ջերմաստիճանի բարձրացումը կմեծացնի երաշտից տուժած ցորենի ցանքատարածությունների մասնաբաժինը: Գլոբալ տաքացման 2 աստիճանի դեպքում մոդելը ցորենի միջին գինը գնահատում է մոտ 273 դոլար՝ մեկ տոննայի դիմաց: 3 աստիճանի դեպքում գնահատված միջին գինը բարձրանում է մինչև մոտ 364 դոլար՝ մեկ տոննայի դիմաց, ինչը մոտ երեք անգամ գերազանցում է 2010 թվականին գրանցված ցորենի համաշխարհային գինը՝ ճշգրտված գնաճով:scienmag+2

Ջրի սակավության և գնի միջև կապը շատ ավելի ուժեղ է եղել ցորենի, քան եգիպտացորենի դեպքում, մինչդեռ բրնձի համար նմանատիպ կապ չի հայտնաբերվել:phys

Իրական ճնշումներն արդեն իսկ զգացվում են

Այս բացահայտումները հայտնվում են այն ժամանակ, երբ ցորենի շուկաները բախվում են անմիջական լարվածության: Պարենային քաղաքականության միջազգային հետազոտական ինստիտուտի (IFPRI) տվյալներով՝ վերջին շաբաթներին ցորենի գները բարձրացել են գրեթե 25%-ով՝ 2026 թվականի հունվարի մակարդակի համեմատ, ինչը պայմանավորված է երաշտով և Սև ծովում նավագնացության խափանումներով: Հետազոտության առաջատար հեղինակ Միրոսլավ Տրնկան նախկինում ցույց էր տվել, որ առանց կլիմայի փոփոխության մեղմացման, մինչև այս դարի վերջը ներկայիս ցորենի ցանքատարածությունների մինչև 60%-ը կարող է միաժամանակ բախվել ջրի խիստ սակավության խնդրին:science+1

«Ցորենն աշխարհի կարևորագույն պարենային մշակաբույսերից է, ինչը նշանակում է, որ կլիմայի հետ կապված արտադրական խնդիրները կարող են արագորեն համաշխարհային հետևանքներ ունենալ», ասել է Օլեսենը: «Այս հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ մենք պետք է երաշտը դիտարկենք որպես միջազգային մարտահրավեր, այլ ոչ թե որպես առանձին տեղական իրադարձությունների շարք»:phys