13 yıllık kuraklık, 1.000 yıl önce Maya uygarlığının çöküşüne yol açtı

Science Advances dergisinde bugün yayımlanan araştırmaya göre, Meksika'daki bir mağaranın derinliklerinde bulunan bir sarkıt, 1.000 yıl kadar önce yıkıcı bir 13 yıllık kuraklığın Maya uygarlığının çöküşünü hızlandırdığını ortaya koydu. Çalışma, Terminal Klasik döneme ait bugüne kadarki en ayrıntılı iklim kaydını sunarak arkeolojinin en kalıcı gizemlerinden birine yeni bakış açıları kazandırıyor.livescience+3

Cambridge Üniversitesi'nden Daniel H. James liderliğindeki araştırmacılar, 871 ile 1021 yılları arasındaki mevsimsel yağış modellerini yeniden oluşturmak için Meksika'nın Yucatán Yarımadası'ndaki Tzabnah Mağarası'ndan alınan bir sarkıttaki oksijen izotoplarını analiz ettiler. Bulgular, bu dönemde üç yıldan uzun süren sekiz yağışlı mevsim kuraklığı olduğunu ve en uzun kuraklığın 13 yıl sürdüğünü ortaya koyuyor; bu, bölgenin kayıtlı tarihindeki herhangi bir kuraklıktan daha uzun bir süredir.cam+2

Eşi Görülmemiş İklim Detayı

Çığır açan gelişme, çalışmanın sadece yıllık ortalamalar yerine bireysel yağışlı ve kurak mevsimleri izole edebilme yeteneğinde yatıyor; bu, göl tortusu kayıtlarıyla daha önce imkansızdı. James, "Yıllık ortalama yağış miktarını bilmek, her bir yağışlı mevsimin nasıl olduğunu bilmek kadar bilgi vermez" diye açıkladı. "Yağışlı mevsimi izole edebilmek, mahsullerin başarılı olup olmayacağını belirleyen yağışlı mevsim kuraklığının süresini doğru bir şekilde takip etmemizi sağlıyor."phys+1

Sarkıtın her biri yaklaşık 1 mm kalınlığındaki yıllık büyüme katmanları, iklim bilgilerini korumak için ağaç halkaları gibi hareket eder. Kimyasal analizler, 871 ile 1021 yılları arasında Maya bölgesinin, uygarlığın son iki yüzyılı içinde 44 yıl boyunca aşırı kuraklık koşulları yaşadığını gösterdi.cam+2

Arkeolojik Kanıtlarla Uyumluluk

Sarkıttan elde edilen kuraklık kronolojisi, Yucatán Yarımadası genelindeki Maya siyasi gerilemesi ve yerleşim terklerine dair arkeolojik kanıtlarla tam olarak örtüşmektedir. Chichén Itzá gibi büyük merkezlerde anıt inşası ve tarih yazıtları, şiddetli kuraklık dönemlerinde durmuştur, ancak zamanlama farklı merkezler arasında önemli ölçüde değişiklik göstermiştir. Uxmal'da bölgesel siyasi sistem, en yıkıcı 13 yıllık kuraklıktan kısa bir süre sonra çökerken, Chichén Itzá, orta Meksika'dan kaynak ithalatını mümkün kılan geniş ticaret ağları sayesinde daha fazla direnç göstermiştir.livescience+2

Maya merkezleri arasındaki farklı tepkiler, basit kuraklık-terk teorilerine meydan okumakta ve bunun yerine su yönetimi altyapısı ile ticaret bağlantısının hayatta kalmayı belirlediği karmaşık bir modeli ortaya koymaktadır. Chichén Itzá, birden fazla kuraklık döngüsünü atlatmasına yardımcı olan "geniş bir haraç toplama sistemi"ni kontrol ederken, daha küçük veya daha az bağlantılı yönetimler tamamen çöküşle karşı karşıya kaldı. Bu değişkenlik, kuraklığın tek bir neden olmaktan ziyade bir katalizör görevi gördüğünü ve Terminal Klasik dönemde Maya sosyal ve ekonomik sistemlerindeki mevcut kırılganlıkları artırdığını düşündürmektedir.popular-archaeology

Daha Geniş Bilimsel Bağlam

Araştırma, onlarca yıllık kuraklık teorisi geliştirmelerinin üzerine inşa edilmiştir. 1990'lardan bu yana bilim insanları iklimin Maya çöküşünde bir rol oynadığından şüpheleniyorlardı, ancak önceki çalışmalar koşulların "daha ıslak" mı yoksa "daha kuru" mu olduğuna dair yalnızca nitel veriler sağlıyordu. Cambridge'den David Hodell'in daha önceki çalışmaları, 800-1000 yılları arasındaki dönemin 7.000 yıl içindeki en şiddetli kuraklığı temsil ettiğini ve zirve koşullarında yağışın %41-70 oranında azaldığını bulmuştu.news.ssbcrack+4

Bazı uzmanlar Maya çöküşünü basitleştirmeye karşı uyarıda bulunuyor. UC Riverside'dan Scott Fedick, yeni çalışmanın Maya direncini hafife aldığını savunarak, kuraklığa dayanıklı çok yıllık bitkilerin mısır gibi başarısız olan yıllık mahsulleri destekleyebileceğini belirtiyor. Ancak Meksika'daki Yucatán Özerk Üniversitesi'nden tarihçi Rafael Cobos, "besin için mısır üretimine bağımlı bir topluma sahip olan Maya uygarlığının, bu kadar aşırı koşullar altında büyük nüfusunu sürdüremediğini" savunuyor.english.elpais

Çalışma, rezervuarlar ve sarnıçlar dahil olmak üzere gelişmiş su yönetimi sistemlerinin uzun süreli kuraklığa karşı nihayetinde yetersiz kaldığını göstermektedir. James'in gözlemlediği gibi, "13 yıllık yağışlı mevsim kuraklığı, 13 yıl üst üste başarısız hasat anlamına gelebilir; bunun ne kadar yıkıcı olabileceğini modern dünyadan biliyoruz."livescience+1