Çinli sanatçıya Mao heykelleri nedeniyle 3 yıl hapis cezası

Çin'de bir mahkeme, Mao Zedong'un hicivli heykelleriyle tanınan 70 yaşındaki New York merkezli sanatçı Gao Zhen'i, "ulusal kahramanlara ve şehitlere hakaret" suçlamasıyla üç yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar, insan hakları örgütleri ve Birleşmiş Milletler'den anında tepki çekti.reuters+1

Uluslararası alanda tanınan Gao Kardeşler ikilisinin ağabeyi olan Gao, 2024 yılının Ağustos ayında Çin'de ailesini ziyaret ederken gözaltına alındı ve o tarihten beri tutuklu bulunuyor. Hebei eyaletindeki Sanhe Şehri Halk Mahkemesi, ailesinin ve Batılı diplomatların alınmadığı Mart 2026'daki bir günlük kapalı duruşmanın ardından sanatçıyı mahkum etti.nytimes+1

Geriye Dönük Yargılama

Dava, Gao'nun mahkum edildiği "Kahramanların ve Şehitlerin Korunması Yasası"nın 2018'de yürürlüğe girip 2021'de güçlendirilmesine rağmen, söz konusu sanat eserlerinin 2005-2009 yılları arasında üretilmiş olması nedeniyle özellikle dikkat çekiyor. Atıfta bulunulan eserler arasında, Mao'nun pişmanlık içinde diz çökmüş halini tasvir eden "Mao'nun Suçu" adlı bronz heykel ve Mao'nun abartılı özelliklerle karikatürize edildiği "Bayan Mao" serisi yer alıyor.apnews+2

Çin İnsan Hakları Savunucuları grubundan araştırmacı Shane Yi, "Mahkeme onu, suçlandığı yasa bile ortada yokken, 2005 yılında yaptığı eserler nedeniyle 3 yıla mahkum etti" dedi. "Gao Zhen'in haklarına saygı duyan tek sonuç, derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasıdır."reuters

Uluslararası Kınama

Amnesty International, kararı sanatsal ifade özgürlüğüne yönelik bir saldırı olarak nitelendirdi. Amnesty'nin Çin direktörü Sarah Brooks, "Hiçbir sanatçı, resmi anlatılara meydan okuyan veya tarih üzerine eleştirel düşünmeyi teşvik eden eserler ürettiği için cezalandırılmamalıdır" dedi. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, ceza hukukunun geriye dönük uygulanması ve ailesi üzerindeki etkisine ilişkin endişelerini dile getirerek Gao'nun "derhal ve koşulsuz serbest bırakılması" çağrısında bulundu.straitstimes+2

Gao'nun eşi Zhao Yaliang ve ABD vatandaşı olan oğulları, tutuklamadan bu yana Çin'den çıkış yasağıyla karşı karşıya. Reuters'a konuşan Zhao, "Kararı öğrendiğimden beri kendime gelemedim. Bu yıkıcı bir durum" dedi. Yattığı süre mahsup edildiğinde Gao'nun cezası Ağustos 2027'de sona erecek, ancak sanatçı hem mahkumiyetine hem de hapis cezasına itiraz etmeyi planlıyor.reuters+1

Caydırıcı Etki

Gao Kardeşler, Çin'de göreceli bir açıklık döneminde öne çıkarak sansüre, Kültür Devrimi'ne ve 1989 Tiananmen Meydanı katliamına karşı çıkan eserler ürettiler. New York'ta kalan küçük kardeş ve işbirlikçi Gao Qiang, karar öncesinde Facebook'ta şunları yazmıştı: "Karar ne olursa olsun, tarih nihayetinde daha büyük soruyu soracaktır: Bir sanatçı, sanat yoluyla tarihle yüzleştiği için hapsedilebilir mi?"nytimes+2