ყინულის დნობის ფონზე აღმოსავლეთ გრენლანდიას ათასობით ვეშაპი მიაწყდა: ახალი კვლევა

ათასობით კუზიანი, ფინვალი და მცირე ზოლიანი ვეშაპი ახლა აღმოსავლეთ გრენლანდიის სანაპიროსთან ისეთი რაოდენობით იკრიბება, როგორიც თანამედროვე ისტორიაში არასოდეს დაფიქსირებულა. ამის მიზეზი კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული საკვები ბაზისა და ყინულის საფარის გადაადგილებაა, ნათქვამია ჟურნალ Frontiers in Marine Science-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში.frontiersin

კვლევა, რომელსაც გრენლანდიის ბუნებრივი რესურსების ინსტიტუტის პროფესორი მადს პეტერ ჰაიდე-იორგენსენი ხელმძღვანელობდა, აერთიანებს 1987 წლიდან 2025 წლამდე გემებიდან წარმოებულ დაკვირვებებს, საჰაერო კვლევებს, თანამგზავრული გადამცემებით აღჭურვილი ვეშაპების გადაადგილებასა და ინუიტი მონადირეების ცოდნას, რათა აღწეროს ის, რასაც ავტორები „ეკოლოგიური რეჟიმის მნიშვნელოვან ცვლილებას“ უწოდებენ.bbc+1

უპრეცედენტო მოზღვავება

2006 წლამდე გემებიდან წარმოებულმა კვლევებმა აღმოსავლეთ გრენლანდიის წყლებში კუზიანი ვეშაპების არსებობა საერთოდ ვერ დააფიქსირა. 2007 წლისთვის შვიდი მათგანი შენიშნეს. 2024 წლისთვის კი მკვლევარებმა მხოლოდ გემებიდან 150-ზე მეტი შემთხვევა დააფიქსირეს. 2025 წლის აგვისტოში ეკიპაჟებმა განაცხადეს სხვადასხვა სახეობის 50-მდე უკბილო ვეშაპის ერთობლივი თავყრილობის შესახებ, რომლებიც ერთდროულად იკვებებოდნენ ჩრდილოეთ განედის 69 გრადუსთან.a-z-animals+2

კვლევის შეფასებით, 2024 წლის ზაფხულში გრენლანდიის ზღვას სულ მცირე 4 000 კუზიანი, 6 000 ფინვალი და 6 000 მცირე ზოლიანი ვეშაპი ესტუმრა. ამ სახეობების მიერ დაახლოებით ოთხთვიანი სეზონური ბინადრობის განმავლობაში მოხმარებული საკვების საერთო რაოდენობა წელიწადში დაახლოებით ერთ მილიონ ტონას შეადგენს, რაც ძირითადად მოივასა და კრილისგან შედგება.discoverwildlife+2

თევზის კვალდაკვალ

ამ მიგრაციის მამოძრავებელი ძალაა მოივა, პატარა თევზი, რომელსაც ცენტრალური ადგილი უჭირავს ჩრდილოეთ ატლანტიკის კვებით ჯაჭვში. აღმოსავლეთ გრენლანდიის სანაპიროსთან ზღვის ზედაპირის ტემპერატურა 1990-იანი წლების შემდეგ დაახლოებით 2°C-ით გაიზარდა, რის გამოც იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად თბებადი საზღვაო ზონა გახდა. ისლანდიის ჩრდილოეთით წყლების დათბობასთან ერთად, მოივამ თავისი კვების არეალი ჩრდილო-დასავლეთით, ყინულისგან ახლად გათავისუფლებულ გრენლანდიის ზღვაში გადაიტანა, ვეშაპები კი მას მიჰყვნენ.a-z-animals+2

„ამან გამოიწვია ფინვალების, კუზიანი და მცირე ზოლიანი ვეშაპების რეგულარული ერთობლივი „საკვები ციებ-ცხელება“: ეს ის სახეობებია, რომლებიც ისტორიულად ძალიან იშვიათად გვხვდებოდნენ აღმოსავლეთ გრენლანდიის სანაპიროებთან“, — განუცხადა ჰაიდე-იორგენსენმა BBC-ს.discoverwildlife+1

მოგებულები და წაგებულები

მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოზღვავება დროებითი სარგებელია უკბილო ვეშაპების პოპულაციებისთვის, რომლებიც ჯერ კიდევ აღდგენის პროცესში არიან მე-20 საუკუნის კომერციული ვეშაპთმონადირეობის შემდეგ, იგი სირთულეებს უქმნის ყინულზე დამოკიდებულ არქტიკულ სახეობებს. ნარვალები, გრენლანდიური ვეშაპები და რგოლიანი სელაპები ზღვის ყინულის საფარქვეშ ცხოვრებას შეეგუვნენ, ხოლო ზომიერი სარტყლის ათასობით მსხვილი მტაცებლის გამოჩენა კონკურენციას ზრდის ისტორიულად დაბალი სიმჭიდროვის მქონე ეკოსისტემაში.discoverwildlife+1

„ზოგიერთი სახეობისთვის კლიმატის ცვლილება თავისთავად საზიანო არ არის, ის ახალ შესაძლებლობებს ქმნის“, — განაცხადა ჰაიდე-იორგენსენმა. „თუმცა, სხვა სახეობები საკუთარ ჰაბიტატს კარგავენ“.bbc