Þúsundir hvala streyma til Austur-Grænlands þegar hafísinn hverfur

Þúsundir hnúfubaka, langreyða og hrefna safnast nú saman við austurströnd Grænlands í meira mæli en nokkru sinni hefur mælst í sögunni, dregnar þangað af breytingum á fæðuframboði og ísbreiðu af völdum loftslagsbreytinga, samkvæmt rannsókn sem birt var í Frontiers in Marine Science.frontiersin

Rannsóknin, sem stýrt var af Mads Peter Heide-Jørgensen prófessor við Náttúrufræðistofnun Grænlands, dregur saman athuganir úr skipum frá 1987 til 2025, loftmyndatökur, gervihnattamerkingar á hvölum og þekkingu inúíta til að skjalfesta það sem höfundar kalla „meiriháttar vistfræðilega kerfisbreytingu“.bbc+1

Fordæmalaus straumur

Í rannsóknarleiðöngrum á skipum sáust engir hnúfubakar á hafsvæðinu við Austur-Grænland fyrir árið 2006. Árið 2007 sáust sjö talsins. Árið 2024 skráðu vísindamenn yfir 150 hnúfubaka eingöngu úr skipum. Í ágúst 2025 tilkynntu áhafnir um blandaða hópa allt að 50 skíðishvala sem nærðust samtímis nálægt 69. breiddargráðu norður.a-z-animals+2

Áætlað er í rannsókninni að sumarið 2024 hafi að minnsta kosti 4.000 hnúfubakar, 6.000 langreyðar og 6.000 hrefnur sótt Grænlandshaf heim. Áætlað er að samanlögð fæðuneysla þessara tegunda á meðan á um fjögurra mánaða dvöl þeirra stendur sé um ein milljón tonna árlega, sem samanstendur að stórum hluta af loðnu og ljósátu.discoverwildlife+2

Fylgja fiskinum

Helsti drifkraftur þessara flutninga er loðnan, lítill fæðufiskur sem gegnir lykilhlutverki í fæðuvef Norður-Atlantshafsins. Yfirborðshiti sjávar undan Austur-Grænlandi hefur hækkað um tæpar 2°C frá tíunda áratugnum, sem gerir svæðið að einu af þeim hafsvæðum þar sem hlýnun er hvað hröðust í heiminum. Þegar sjórinn norður af Íslandi hlýnaði færði loðnan sig norðvestur á ný opin hafsvæði í Grænlandshafi og hvalirnir fylgdu á eftir.a-z-animals+2

„Þetta hefur leitt til reglulegra, blandaðra átveislna þar sem langreyðar, hnúfubakar og hrefnur nærast saman, en þetta eru tegundir sem sögulega sáust sárasjaldan við strendur Austur-Grænlands,“ sagði Heide-Jørgensen í samtali við BBC.discoverwildlife+1

Sigurvegarar og taparar

Þótt þessi mikli fjöldi sé skammtímasigur fyrir skíðishvalastofna sem eru enn að ná sér eftir hvalveiðar 20. aldarinnar, skapar hann áskoranir fyrir norðurslóðategundir sem reiða sig á hafís. Náhvalir, norðhvalir og hringselir þróuðust í skjóli hafíssins og koma þúsunda stórra rándýra úr tempruðum beltum eykur samkeppni í vistkerfi sem sögulega hefur einkennst af lágum stofnþéttleika.discoverwildlife+1

„Fyrir sumar tegundir eru loftslagsbreytingar ekki endilega skaðlegar, þær skapa ný tækifæri,“ sagði Heide-Jørgensen. „Aðrar tegundir standa hins vegar frammi fyrir því að missa heimkynni sín.“bbc